Η τεχνητή νοημοσύνη γράφει, αλλά ποιος ερευνά; - Άρθρο του Μπ. Κανατσίδη

Υπήρχε μια εποχή που, για να ενημερώσεις το κοινό, έπρεπε να είσαι επαγγελματίας δημοσιογράφος. Να ψάξεις, να διασταυρώσεις, να μιλήσεις με τις πηγές, να ακούσεις και την άλλη πλευρά και, κυρίως, να βάλεις το όνομά σου κάτω από αυτό που δημοσιεύεις.

Τα social media άλλαξαν τα πάντα. Και μαζί με τη δημοκρατικοποίηση της πληροφορίας δημιούργησαν ένα επικίνδυνο μπέρδεμα: η άποψη βαφτίστηκε είδηση, η ανάρτηση ρεπορτάζ και ο διαχειριστής μιας σελίδας δημοσιογράφος.

Πλέον, ο καθένας μπορεί να δημιουργήσει μια «ενημερωτική» σελίδα, να αναπαράγει πληροφορίες χωρίς διασταύρωση και να διαμορφώνει κοινή γνώμη χωρίς να γνωρίζει κανείς ποιος πραγματικά βρίσκεται πίσω από αυτήν. Ακόμη χειρότερα, με την τεχνητή νοημοσύνη μπορούν να παράγονται μαζικά κείμενα που μοιάζουν απόλυτα με δημοσιογραφικά, χωρίς να έχει προηγηθεί η παραμικρή έρευνα. Πολλές φορές, τέτοιου είδους κείμενα δεν εμπεριέχουν τη στοιχειώδη πληροφορία. Πόσο μάλλον την απαραίτητη αιχμή. 

Και εδώ βρίσκεται το πρόβλημα.

Ποιος θα εμπιστευόταν μια ιατρική υπηρεσία σε έναν άνθρωπο που δεν είναι γιατρός; Μια νομική υπηρεσία σε κάποιον που δεν είναι νομικός; Γιατί, λοιπόν, θεωρούμε αυτονόητο ότι την ενημέρωση μπορεί να την παρέχει ο καθένας;

Η ελευθερία της έκφρασης είναι φυσικά αδιαπραγμάτευτη. Άλλο όμως η έκφραση και άλλο η δημοσιογραφία. Η δημοσιογραφία έχει δεοντολογία, κανόνες, διασταύρωση και ευθύνη.

Κι όμως, όλο και περισσότερο βλέπουμε μηχανισμούς που λειτουργούν σαν μέσα ενημέρωσης χωρίς να έχουν τις αντίστοιχες υποχρεώσεις. Ανώνυμοι ή ψεύτικοι λογαριασμοί αντικαθιστούν τους αρμόδιους που οφείλουν να δίνουν τις απαντήσεις, ομάδες και σελίδες που αναπαράγουν το ίδιο περιεχόμενο, «ειδήσεις» χωρίς πηγή και κείμενα που υπηρετούν συγκεκριμένες πολιτικές ή άλλες σκοπιμότητες.

Η προπαγάνδα δεν χρειάζεται πλέον εφημερίδα. Χρειάζεται έναν λογαριασμό και έναν αλγόριθμο.

Το ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι έτσι εκπαιδεύεται μια νέα γενιά στην ενημέρωση. Μαθαίνει να θεωρεί είδηση ό,τι εμφανίζεται στην οθόνη της, να μετρά την αξιοπιστία με likes και κοινοποιήσεις και να αντιμετωπίζει ως δημοσιογράφο όποιον διαχειρίζεται μια σελίδα.

Όμως η αλήθεια δεν μετριέται σε views.

Μια είδηση πρέπει να έχει πηγή, έρευνα, διασταύρωση και υπεύθυνο. Ο επαγγελματίας δημοσιογράφος δεν είναι αλάνθαστος. Έχει όμως κάτι που πολλοί από τους ανώνυμους «ενημερωτές» δεν έχουν: αναλαμβάνει την ευθύνη για όσα γράφει.

Σε μια εποχή που μπορούμε να παράγουμε χιλιάδες κείμενα σε λίγα λεπτά, η αξία της δημοσιογραφίας βρίσκεται ακριβώς σε αυτό που δεν μπορεί να αντικαταστήσει ένα copy-paste ή ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης: στην έρευνα, στην κρίση και στην ευθύνη.

Γι' αυτό, πριν πιστέψουμε μια «είδηση», ας κάνουμε μια απλή ερώτηση:

Ποιος την έψαξε;

Και κυρίως:

Ποιος βάζει το όνομά του από κάτω και αναλαμβάνει την ευθύνη;