ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Αίγινα: Άγιος Νικόλαος ο Θαλασσινός. Μια εκκλησία με πολλές ιστορίες.

Ένας ναός σύμβολο ή σήμα κατατεθέν της Αίγινας είναι ο ναός του Αγίου Νικολάου στο κεντρικό λιμάνι. Ένας αγαπημένος τόπος που απολαμβάνει τη συμπάθεια και την ευλάβεια όλων.

Αναρωτιέμαι όμως,αν  όλα αυτά  τα παιδιά  και οι έφηβοι που κάθε βράδυ σκαρφαλώνουν πάνω στην οροφή του Αγίου Νικολάου, γνωρίζουν έστω και  ένα στοιχείο, μια πληροφορία για  την ιστορία αυτού του ναού, που μπορεί βέβαια να είναι σήμα  κατατεθέν μιας νησιωτικής πολιτείας, ωστόσο έχει μεγάλη ιστορία αιώνων!

Αναρωτιέμαι αν ποτέ κι εμείς οι μεγαλύτεροι που καθημερινά  ρεμβάζουμε και αγκαλιάζουμε με  το βλέμμα μας τη λευκή κυκλαδίτικη φιγούρα, γνωρίζουμε το παρελθόν του!

Κι ενώ καμαρώνουμε γι' αυτό, το φωτογραφίζουμε ή το βάζουμε  στον τοίχο μας στο Face book, αδιαφορούμε που κάθε απόγευμα ο μικρός αυτός ναός μετατρέπεται σε παιδότοπο που εγκυμονεί κινδύνους τόσο  για  τους νεαρούς αναβάτες  όσο και για το ίδιο το κτίσμα. Αλήθεια  αντέχουν οι τρούλοι  του και οι τοίχοι  του το βάρος  τόσων παιδιών; Είναι σωστό να ανεβαίνουμε πάνω στο ναό που είναι ιερός  τόπος για να παίξουμε ή να βγάλουμε σέλφι, αδιαφορώντας για την ιερότητα  του χώρου. Για  το μνημείο το ίδιο;

Ερωτήματα  που δυστυχώς  δεν έχουν την απαίτηση απαντήσεων.

Οι έχοντες όμως  την ευθύνη  του χώρου καλούνται να προστατεύσουν όχι μόνο έναν ναό, αλλά έναν ιστορικό χώρο,ένα τοπόσημο.

Και  για να βοηθήσουμε λίγο  τη σκέψη σας παραθέτουμε λίγα από τα ιστορικά στοιχεία που έχει διασώσει η ιστορικός Γωγώ Κουλικούρδη  στα  βιβλία  της.

Αξίζει να τα διαβάσουμε!!!

 «Για να πας έπρεπε να πατήσεις πέτρα πέτρα και να φθάσεις στην εκκλησούλα, στον τρούλο της οποίας έκαιγε ένα λαδοφάναρο προτού τοποθετηθεί το σημερινό φανάρι».

  Ο σημερινός επισκέπτης ή περιπατητής δεν θα χρειαστεί να ακροβατήσει εφόσον ο μεγάλος τσιμεντένιος όγκος του λιμανιού έχει εγκλωβίσει στο σώμα του το μικρό εκκλησάκι και προσφέρει άνετη πρόσβαση σε αυτό.

  Είναι από τις σπάνιες φορές που ένα τόσο ταπεινό ναΰδριο έχει κατορθώσει να είναι σημείο αναφοράς και αναγνωρισιμότητας για έναν τόπο. Μια λευκή αιγαιοπελαγίτικη πινελιά μέσα στην νεοκλασική  πρόσοψη της χώρας της Αίγινας. Μια ανοιχτή αγκαλιά για όσους έρχονται και ένα ζεστό κατευόδιο για αυτούς που φεύγουν. Η γνώριμη λευκή φιγούρα είναι η πρώτη εικόνα που αντικρίζει ο επισκέπτης της Αίγινας μόλις ο καταπέλτης του πλοίου ανοίξει. Είναι ο Αη – Νικόλας ο Θαλασσινός όπως πολύ εύστοχα τον αποκαλούν οι ναυτικοί μας οι οποίοι τον έχουν προστάτη και οδηγό στα ταξίδια τους.

  Ο Άγιος Νικόλαος στο λιμάνι δεν είναι απλά μια από τις πολλές εκκλησίες του νησιού που είναι αφιερωμένες στον Άγιο των ναυτικών αλλά σύμφωνα με  περιηγητές προηγούμενων αιώνων και από τις παλαιότερες του νησιού. 

Η παράδοση θέλει να είναι σχεδιασμένος και φτιαγμένος από Παριανούς μαστόρους, κάτι που εξηγεί και την αρχιτεκτονική του. Αναφορές στο κτίσμα κάνουν οι J. Giraud στα 1673 και ο Chandler στα 1765. 

Το 1805 ο Dodwell αναφέρει πως το λιμάνι ονομαζόταν «Άγιος Νικόλαος» εξαιτίας του ναού. Αναφέρεται επίσης ότι ο ναός κτίστηκε πάνω στα θεμέλια αρχαίου πύργου που υπήρχε στην είσοδο του λιμανιού. Αντίστοιχος πύργος υπήρχε και στην απέναντι πλευρά.

   Το μικρό ξωκλήσι έχει κι αυτό τη δική του ιστορία που δυστυχώς οι περισσότεροι αγνοούμε. Στα 1819 οι πρόκριτοι του νησιού είχαν περιορίσει μέσα στον ναό το Χατζή Ζέρβα, ύποπτο για πανούκλα και του έστελναν τροφή με καΐκι, ενώ τα ρούχα και τα κλινοσκεπάσματά του τα βουτούσαν στη θάλασσα για απολύμανση. 

Στα χρόνια της επανάστασης του ’21 στο ναΰδριο λειτουργούσαν πρόσφυγες ιερείς επικεφαλής της μεγάλης κοινότητας των Ψαριανών προσφύγων που είχαν καταφύγει στην Αίγινα μετά την καταστροφή το 1822 του νησιού τους. Οι ίδιοι οι Ψαριανοί αποφασίζουν, μετά  από πρόσκρουση στο λιμάνι της Αίγινας ενός πλοιαρίου της εποχής εξαιτίας θαλασσοταραχής, να τοποθετήσουν φανό στον τρούλο της εκκλησίας. Για το λόγο αυτό έδωσαν τα απαιτούμενα χρήματα στον εφημερεύοντα ιερέα ώστε να προβεί σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες. Είναι το πρώτο φανάρι που τοποθετείται με έξοδα των Ψαριανών πλοιάρχων: Νικόλαου Χ’ Αλεξανδρή, Κ. Κανάρη, Α. Κεφάλα, Α. Ανδρουλή, Κ.Χ΄Γ. Κοτζιά, Ιω. Χ΄Αλεξανδρή, Γ. Βαλέτη, Κ.Νικόδημο. Αργότερα ο Ιωάννης Καποδίστριας τοποθέτησε στο λιμάνι τον πρώτο φανό του ελεύθερου Ελληνικού Κράτους.  

Ο μικρός ναός αρχιτεκτονικά είναι μονόχωρη βασιλική με δύο τρούλους ενώ κοσμείται εξωτερικά με ένα μονόλοβο κωδωνοστάσιο. Εντυπωσιάζει η αρχιτεκτονική του απλότητα κάτι που το εντάσσει απόλυτα στο θαλασσινό τοπίο. Κατά καιρούς επιχειρήθηκαν διάφορες επισκευές όπως το 1829 και το 1845 αλλά και κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα. Το 1905 ο Δήμαρχος του νησιού διαμόρφωσε το γύρω χώρο και κατασκεύασε ασφαλή πρόσβαση σε αυτό, βαθαίνοντας παράλληλα και το λιμάνι. Αποτέλεσμα αυτών των παρεμβάσεων είναι η μικρή προβλήτα ως τον Άγιο Νικόλαο γρήγορα να εξελιχθεί σε αγαπημένο τόπο περιπάτου και ρεμβασμού. Για πολλές δεκαετίες στο γύρω χώρο λειτουργούσε ένα μικρό «κέντρο» ψυχαγωγίας, το οποίο αναφέρεται και στα χρόνια της Γερμανικής Κατοχής. Στην Κατοχή και εξαιτίας των βομβαρδισμών ο μώλος του Αγίου Νικολάου καταστράφηκε και στη συνέχεια τον κατέλαβαν οι Γερμανοί και αχρήστευσαν το ξωκλήσι, οπότε η εικόνα του Αγίου μεταφέρθηκε στην ενοριακή εκκλησία, για να γυρίσει πάλι στη θέση της μετά την απελευθέρωση. Οι παλαιοί Αιγινήτες αποκαλούσαν το χώρο ως «κόρτε» για το λόγο ότι εκεί αναπτύσσονταν πολλά φλερτ και ήταν τόπος συναντήσεων αρκετών ερωτευμένων. Η κατασκευή του λιμανιού τα επόμενα χρόνια άλλαξαν τα δεδομένα. Οι μεγάλες προβλήτες κατάπιαν και εξαφάνισαν όχι μόνο το κεντράκι αλλά δεν σεβάστηκαν το ναό. Για ένα διάστημα , όπως αναφέρει η ιστορικός Γ. Κουλικούρδη η εκκλησία θάφτηκε μέσα στο τσιμέντο και αλλοιώθηκαν οι εξωτερικές αναλογίες του κτιρίου. Το ύψος του περιορίστηκε σχεδόν κατά 1/3. Στο εσωτερικό του ναού αντικαταστάθηκε το παλαιό τέμπλο με νεότερο βυζαντινής τεχνοτροπίας και οι τοίχοι «ντύθηκαν» με αγιογραφίες αμφιλεγόμενης αισθητικής. Γεγονός είναι ότι οι επεμβάσεις στο εσωτερικό του ναού έχουν αλλοιώσει τη μορφή του, κάτι που μπορεί κάποιος να διαπιστώσει από σκηνές της παλαιάς ταινίας «Διακοπές στην Αίγινα».

   Σήμερα ο ναός καλλωπισμένος, καθαρός και φροντισμένος υποδέχεται τους επισκέπτες και προσκυνητές του νησιού, ενώ  φωτίζεται τις νυχτερινές ώρες  προσφέροντας  στους διαβάτες και περιπατητές  του λιμανιού μια  εντυπωσιακή εικόνα με  τη φιγούρα του να καθρεφτίζεται στα γαλήνια νερά του λιμανιού. 


Δύο τελευταίες φωτογραφίες:

1.  "Η βάρκα  του μπάρμπα - Αντρέα", αρχείο Άννας  Χάνου.

2."Σκηνή από την ταινία: "Διακοπές στην Αίγινα" στο εσωτερικό του ναού. Αλ. Βουγιουκλάκη, Α. Μπάρκουλης

 

Διαβάστε επίσης

Αίγινα: Μεγαλοπρέπεια και πλήθος πιστών στην λιτανεία της αγίας εικόνας του Αγίου Νικολάου (ΦΩΤΟ)Αίγινα

Με εκκλησιαστική μεγαλοπρέπεια έγινε σήμερα το πρωί η πανηγυρική Θεία Λειτουργία για την εορτή του Αγίου Νικολάου. Τη λειτουργία παρακολούθησαν πλήθος πιστών. Μετά την ολοκλήρωσή τ...

Πιστοί και κλήρος από όλη την Αίγινα στον Εσπερινό του Ιερού Ναού του Αγίου Νικολάου των ΨαριανώνΑίγινα

Με λαμπρότητα και κατάνυξη τελέστηκε απόψε ο εσπερινός  στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου στην πόλη της Αίγινας παρόντος όλου του κλήρου του νησιού. Πιστοί από όλες τις γωνιές του ν...

Αίγινα: Εκπαιδευτικό πρόγραμμα από τη Δημοσία Καποδιστριακή Βιβλιοθήκη και το Υπουργείο Πολιτισμού.Αίγινα

ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΑΙΓΙΝΑΣ  Η Καποδιστριακή Δημόσια Βιβλιοθήκη Αίγινας συνεργάζεται για μία ακόμη χρο...

Αίγινα: Πρόσκληση για υποβολή αιτήσεων για συμμετοχή ωφελουμένων στο Κοινωνικό Παντοπωλείο.Αίγινα

Ανακοίνωση / Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για την προσέλκυση/ επιλογή ωφελούμενων μέσα από τη διαδικασία υποβολής αιτήσεων συμμετοχής στο πλαίσιο της Πράξης «ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΕΣ ΔΟΜ...

Αίγινα: Δελτίο τύπου για την επίσκεψη του βουλευτή κ. Ν. Αμπατιέλου στην Αίγινα.Αίγινα

Tην Παρασκευή 1 Δεκέμβρη 2023 πραγματοποίησε περιοδεία στην Αίγινα κλιμάκιο του ΚΚΕ με επικεφαλής τον βουλευτή Α΄ Πειραιά και Νήσων και μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ , Νίκο Αμπατιέλο συνοδε...

’Μαθήματα΄΄ στους καθηγητές Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της ΑίγιναςΑίγινα

Ξεκίνησε το  βιωματικό εργαστήριο που απευθύνεται σε καθηγητές της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης στην Αίγινα στο χώρο του Γενικού Λυκείου. Το βιωματικό εργαστήριο έχει ως σκοπό πώς οι...

Έφυγε ο Γιώργος Πετράς, το χαμόγελο και η "καλημέρα" της αγοράς της Αίγινας  Αίγινα

Ο Γιώργος Πετράς, o ακούραστος οικοδεσπότης της αρχαιότερης ίσως επιχείρησης της Αίγινας, δεν είναι πια εδώ… Τα ξημερώματα του Σαββάτου εγκατέλειψε τα εγκόσμια, σημειώνοντας σήμερα...

Αίγινα: Αποχωρούν με  δήλωση τους 37 μέλη από την  Οργάνωση ΣΥΡΙΖΑ -ΠΣ ΑίγιναςΑίγινα

Με επιστολή τους, που σήμερα δημοσιεύεται 37 μέλη της Οργάνωσης ΣΥΡΙΖΑ - ΠΣ Αίγινας αποχωρούν από την οργάνωση για τους λόγους που αναλύουν. Αγαπητοί φίλοι και φίλες,  Με αυτή την ...