Το «οικονομικός προορισμός» δεν είναι ρετσινιά, είναι σύμπλεγμα κατωτερότητας - Γράφει ο Μπ. Κανατσίδης

Γράφει ο Μπάμπης Κανατσίδης 

Κάνοντας κουβέντα με ανθρώπους του τουρισμού, ακούς από μερικούς τη στρεβλή άποψη ότι αν ένας προορισμός προβληθεί ως οικονομικός, αυτομάτως χαρακτηρίζεται ως υποδεέστερος. Δηλαδή φτηνιάρικος και χαμηλού επιπέδου. Φυσικά, τη δεδομένη χρονική συγκυρία που η ακρίβεια χτυπάει κόκκινο, αυτό δεν ισχύει. Πόσο μάλλον για τους ευρωπαίους τουρίστες, οι οποίοι, λόγω νοοτροπίας διαφορετικής από εκείνη κάποιων πάλαι ποτέ νεόπλουτων Ελλήνων, τα προσέχουν αυτά πολύ περισσότερο.

Σε μια συζήτηση που είχα με Ολλανδούς φίλους μου καταλήξαμε σε ένα ενδιαφέρον συμπέρασμα. Όταν σε μια συζήτηση Ελλήνων κάποιος ρωτήσει τον συνομιλητή του «Σου αρέσει το πουκάμισό μου; Μάντεψε πόσο το αγόρασα», ο άλλος θα μαντέψει ένα ακριβό ποσό. Σε αντίστοιχη συζήτηση Ευρωπαίων, η μαντεψιά θα αφορά ένα φθηνό ποσό. Αυτή είναι η διαφορά: στην Ελλάδα, κάποιοι κάποτε θεωρούσαν μαγκιά το να τα σκάνε για υπηρεσίες και προϊόντα, ενώ στην Ευρώπη ανέκαθεν θεωρούσαν μαγκιά το να πληρώνουν φθηνά αξιόλογα προϊόντα και υπηρεσίες. Γι' αυτό είναι στρεβλή η άποψη ότι, αν αποβάλουμε ως ρετσινιά το γεγονός πως ένας τόπος είναι οικονομικός προορισμός, αυτομάτως θα μας επισκέπτονται εκείνοι που τα «έχουν».

Τα στοιχεία του 2026 επιβεβαιώνουν τη στροφή προς την «αξία»
Δεν πρόκειται για εντύπωση ή για προσωπική άποψη. Τα στοιχεία της φετινής σεζόν το επιβεβαιώνουν με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο. Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα της European Travel Commission, το 82% των Ευρωπαίων σχεδίαζε να ταξιδέψει μεταξύ Απριλίου και Σεπτεμβρίου 2026 — το υψηλότερο ποσοστό από το 2020 — όμως οι ταξιδιώτες γίνονται ταυτόχρονα πιο επιλεκτικοί και πιο συγκρατημένοι στα προϋπολογισμένα τους έξοδα. Ένα διαρκώς μεγαλύτερο ποσοστό δηλώνει προϋπολογισμό έως 1.000 ευρώ ανά ταξίδι, ενώ το ποσοστό όσων ξοδεύουν 1.500 ευρώ και άνω μειώνεται. Δεν είναι ότι οι Ευρωπαίοι σταμάτησαν να ταξιδεύουν, απλώς ταξιδεύουν πιο έξυπνα, με σαφώς μεγαλύτερη ευαισθησία στη σχέση ποιότητας-τιμής.

Το ίδιο δείχνει και ο κλάδος από την πλευρά της αγοράς: σε έρευνα του Travel Industry Monitor, το 48% όσων ρωτήθηκαν φέτος ανέφερε ότι η σχέση ποιότητας-τιμής αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκλησή του, έναντι μόλις 32% πέρυσι. Είναι ένα άλμα δεκαπέντε περίπου ποσοστιαίων μονάδων μέσα σε έναν χρόνο, που δείχνει πόσο γρήγορα η «αξία» έχει αναδειχθεί σε κυρίαρχο κριτήριο επιλογής.

Η γερμανική αγορά ως προειδοποιητικό σήμα
Η γερμανική αγορά, μια από τις πιο κρίσιμες για τον ελληνικό τουρισμό, δείχνει καθαρά προς τα πού πηγαίνουν τα πράγματα. Οι Γερμανοί ταξιδιώτες φέτος δίνουν αισθητά μεγαλύτερη βαρύτητα στη σχέση ποιότητας-τιμής απ' ό,τι τα προηγούμενα χρόνια, συγκρίνοντας το συνολικό κόστος του ταξιδιού —διαμονή, μεταφορές, φαγητό, τοπικά έξοδα— αντί να επιλέγουν προορισμό απλώς με βάση τη φήμη ή το γόητρό του. Δεν ταξιδεύουν λιγότερο, ταξιδεύουν πιο «έξυπνα». Και αυτό ακριβώς είναι το σημείο που πρέπει να μας ανησυχεί: ο πιο απαιτητικός, ενημερωμένος Ευρωπαίος τουρίστας δεν αναζητά τον φθηνότερο προορισμό, αναζητά τον πιο δίκαιο.

Η Ελλάδα κερδίζει σε αριθμούς, αλλά χάνει έδαφος στην τιμή
Εδώ ακριβώς βρίσκεται ο κίνδυνος για την Ελλάδα. Η χώρα μας φέτος πρωταγωνιστεί στις αφίξεις, με αύξηση 38,3% το πρώτο πεντάμηνο του 2026 σε σχέση με πέρυσι — τη μεγαλύτερη σε όλη την Ευρώπη. Ταυτόχρονα, όμως, πρωταγωνιστεί και στις αυξήσεις τιμών: η μέση τιμή δωματίου έχει σημειώσει άνοδο της τάξης του 12% μέσα σε έναν χρόνο, πλησιάζοντας πλέον το κόστος παραδοσιακά «ακριβών» προορισμών όπως η Ιταλία, ενώ χάνει σταδιακά το πλεονέκτημα του φθηνότερου προορισμού που είχε έναντι της Ισπανίας.

Η ερμηνεία δεν είναι δύσκολη: η ζήτηση σήμερα είναι ισχυρή επειδή η Ελλάδα θεωρείται ακόμη ασφαλής, προσιτή σε πρόσβαση και —ακόμη— καλή σε σχέση ποιότητας-τιμής. Αν όμως το τρίτο αυτό στοιχείο σβήσει, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι οι αριθμοί θα συνεχίσουν να είναι τόσο εντυπωσιακοί. Οι ίδιοι φορείς που καταγράφουν τη φετινή «έκρηξη» επισκεπτών προειδοποιούν ρητά ότι το μεγάλο στοίχημα του δεύτερου εξαμήνου είναι ακριβώς αυτό: να μη διώξει η ακρίβεια τον πλέον «ψαγμένο» και επιλεκτικό Ευρωπαίο τουρίστα.

Η ανταγωνιστική πίεση από αλλού
Η στροφή προς την αξία δεν είναι στατική, έχει ήδη γεωγραφία. Προορισμοί της Ανατολικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης —Αλβανία, Βοσνία, Σερβία, Βουλγαρία, Ρουμανία— κερδίζουν έδαφος ακριβώς επειδή προσφέρουν εξαιρετική σχέση ποιότητας-τιμής σε σύγκριση με δυτικοευρωπαϊκούς προορισμούς, ενώ η Τουρκία παραμένει από τους πλέον προσιτούς προορισμούς με τιμές αισθητά χαμηλότερες του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό σημαίνει ότι ο σημερινός Ευρωπαίος τουρίστας δεν είναι απλώς πιο προσεκτικός, έχει και πραγματικές εναλλακτικές, πιο κοντινές γεωγραφικά και ουσιαστικά ισοδύναμες ποιοτικά, όπου η ίδια εμπειρία διακοπών κοστίζει λιγότερο.

Παράλληλα, η αγορά διαφοροποιείται εσωτερικά: υπάρχει πράγματι ένα κομμάτι ζήτησης —Γάλλοι, εύποροι ταξιδιώτες— που στρέφεται προς την πολυτέλεια, τη γαστρονομία υψηλού επιπέδου και τις εμπειρίες «over volume». Αυτό όμως δεν αναιρεί τον κανόνα, απλώς αποδεικνύει ότι η αγορά έχει διαστρωματωθεί, και ένας προορισμός σαν την Ελλάδα δεν μπορεί να στοχεύει αποκλειστικά σε αυτό το —μικρότερο— κομμάτι, αγνοώντας τη μεγάλη πλειονότητα των επιλεκτικών, μεσαίου προϋπολογισμού ταξιδιωτών που κρατούν σήμερα τον τουρισμό όρθιο.

«Οικονομικός» προορισμός; Ναι, παρακαλώ — δεν είναι βρισιά, είναι νίκη
Το να λες ότι ένας προορισμός είναι οικονομικός δεν είναι προσβολή, είναι επιχείρημα πωλήσεων, ίσως το πιο ισχυρό που διαθέτουμε αυτή τη στιγμή. Η αντίληψη ότι η «φτήνια» διώχνει τους «καλούς» πελάτες προδίδει ακριβώς εκείνη τη νοοτροπία που η ίδια η αγορά τιμωρεί σήμερα: την επίδειξη αντί της αξίας. Οι αριθμοί του 2026 δεν αφήνουν περιθώρια αμφιβολίας — ο σύγχρονος Ευρωπαίος τουρίστας δεν ντρέπεται να πει πόσο φθηνά αγόρασε κάτι καλό. Ντρέπεται να πληρώσει ακριβά για κάτι μέτριο. Κι αν η Ελλάδα δεν το καταλάβει αυτό εγκαίρως, κινδυνεύει να χάσει, μαζί με τη φήμη του φθηνού προορισμού, και τη φήμη του καλού.

Πηγές στοιχείων: European Travel Commission (ETC), Travel Industry Monitor, ΙΤΕΠ (Ινστιτούτο Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων), δημοσιεύματα topontiki.gr, rthess.gr, travelandtourworld.com, womendailymagazine.com — στοιχεία Ιανουαρίου–Ιουλίου 2026.