Τα πρώτα μηνύματα για το καλοκαίρι είναι στη μεγάλη εικόνα θετικά, αλλά ο προβληματισμός λόγω Μ. Ανατολής θεωρείται δεδομένος - Μετά το καθολικό Πάσχα θα ξεκαθαρίσει η κατάσταση - Τα πιθανά σενάρια
Την περασμένη εβδομάδα στην Κρήτη, στο αεροδρόμιο του Ηρακλείου, προσγειώθηκε η πρώτη πτήση τσάρτερ από την Ελβετία, με την περίοδο αυτή, στα μέσα Μαρτίου, να σηματοδοτεί ουσιαστικά και την έναρξη της σεζόν στο νησί για τον μαζικό τουρισμό. Μάλιστα, στον μεγαλύτερο νησιωτικό προορισμό του Αιγαίου φέτος η θερινή σεζόν εκκινεί λίγο νωρίτερα από πέρυσι, με περισσότερες πτήσεις από Γερμανία και Ηνωμένο Βασίλειο, τις δύο πρώτες αγορές εισερχόμενου τουρισμού για την Ελλάδα, ενώ αντίστοιχα σε έναν επίσης πολύ δημοφιλή προορισμό που ξεκινά μαζί με την Κρήτη πιο νωρίς, τη Ρόδο, οι πρώτες πτήσεις, πιο μαζικά, έρχονται την τελευταία εβδομάδα του Μαρτίου.
Ανησυχία
Η θερινή σεζόν λοιπόν ξεκινά τώρα, με τα πρώτα μηνύματα να είναι μεν στη μεγάλη εικόνα θετικά, αλλά και τον προβληματισμό να είναι δεδομένος, όπως δεδομένο είναι και το πάγωμα στη ροή των νέων κρατήσεων πιο έντονα από την περασμένη εβδομάδα συνεπεία των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή. Οι τουριστικοί φορείς δεν παύουν να επαναλαμβάνουν τις τελευταίες μέρες ότι είναι νωρίς για συμπεράσματα, θεωρώντας ότι η εικόνα θα ξεκαθαρίσει περισσότερο μετά το καθολικό Πάσχα, εστιάζουν στην παράμετρο «διάρκεια» της γεωπολιτικής κρίσης και δηλώνουν ότι ο ελληνικός τουρισμός έχει αποδείξει πολλαπλώς τα τελευταία χρόνια την ανθεκτικότητά του στις κρίσεις.
Με την ελπίδα όλων η νέα αυτή γεωπολιτική κρίση να τελειώσει το συντομότερο δυνατό, η ανησυχία τώρα σε σχέση με την πορεία -για το καλοκαίρι του 2026- του κλάδου που συμβάλλει καθοριστικά στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της χώρας με ταξιδιωτικές εισπράξεις το 2025 πάνω από 23,6 δισ. ευρώ (+9,4% έναντι του 2024), επικεντρώνεται σε δύο βασικά σημεία όσον αφορά τους ξένους επισκέπτες της χώρας. Κατ’ αρχάς, στο αν η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή θα επηρεάσει τις τσέπες των Ευρωπαίων. Επιπλέον, αν θα συνεχίσουν και φέτος να έρχονται οι Αμερικανοί.
Eνα πρώτο στίγμα έδωσε την περασμένη εβδομάδα ο πρόεδρος της μεγαλύτερης εγχώριας αεροπορικής: «Είναι νωρίς να προβλέψουμε τι θα γίνει και πόσο θα διαρκέσει η κρίση, αν θα είναι για τις επόμενες εβδομάδες ή για όλη τη θερινή περίοδο», ανέφερε ο πρόεδρος της Aegean Ευτύχης Βασιλάκης. «Μέχρι το τέλος του μήνα θεωρώ ότι θα έχουμε σαφέστερη εικόνα γιατί, όπως έχει δείξει η πρόσφατη εμπειρία, το κοινό θέλει ένα διάστημα 3-4 εβδομάδων ως αντίδραση», δήλωσε.
Από την πλευρά τους οι ξενοδόχοι διαπιστώνουν τις τελευταίες ημέρες πάγωμα στις κρατήσεις, που εύλογα προκαλεί ανησυχία. «Παρ’ όλα αυτά, πρέπει να κρατάμε τη θετική ατζέντα ψηλά γιατί ο ελληνικός τουρισμός έχει επιδείξει εξαιρετική ανθεκτικότητα σε κρίσεις», δηλώνει ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων Γιάννης Χατζής.
Στο ίδιος μήκος κύματος δηλώνει στο «ΘΕΜΑ» ότι κινείται και ο πρόεδρος του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδος Αλέξανδρος Βασιλικός, επισημαίνοντας ότι είναι νωρίς ώστε να διαμορφωθεί σαφής τάση και ότι είναι εύλογη η επιφυλακτικότητα των διεθνών ταξιδιωτών σε μια φάση όπου η διεθνής κοινότητα προσπαθεί να ζυγίσει την κατάσταση, χωρίς να είναι διακριτή ακόμη η διάρκεια της κρίσης.
Τα πιθανά σενάρια
Στην Κρήτη, τον προορισμό που ξεκινά πρώτος τη θερινή σεζόν, τα μηνύματα πριν από την 28η Φεβρουαρίου ήταν πολύ θετικά με συνεχή ροή νέων κρατήσεων, όπως επισημαίνει ο πρόεδρος της Ενωσης Ξενοδόχων Ηρακλείου Νίκος Χαλκιαδάκης, ωστόσο «τις τελευταίες ημέρες βλέπουμε πιο παγωμένη την εικόνα – η διάθεση των ταξιδιωτών δεν είναι τόσο καλή και πλέον ελπίζουμε περισσότερο στις κρατήσεις της τελευταίας στιγμής για το Πάσχα. Για το καλοκαίρι νέες κρατήσεις γίνονται, ωστόσο με πολύ πιο αργούς ρυθμούς – έχει ανακοπεί η ροή».Στo αβέβαιο περιβάλλον ειδικά για τον ελληνικό τουρισμό εστιάζει και η Alpha Bank, αναφέροντας σε σχετική της ανάλυση τα πιθανά σενάρια από την παράταση της διάρκειας ή και διεύρυνση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε μακροοικονομικό επίπεδο. «Η αυξημένη αβεβαιότητα στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου ενδέχεται να έχει επιπτώσεις για τον ελληνικό τουρισμό, οδηγώντας σε μείωση των αφίξεων ιδίως μέσω κρουαζιέρας.
Εάν ωστόσο το πεδίο των επιχειρήσεων περιοριστεί στη Μέση Ανατολή, ο ελληνικός τουρισμός πιθανότατα να ευνοηθεί αυξάνοντας το μερίδιο αγοράς έναντι των ανταγωνιστικών προορισμών, όπως είχε παρατηρηθεί στις αρχές της δεκαετίας του 2010 κατά την Αραβική Ανοιξη». Στο πιο άμεσο διάστημα, οι πρώτες επιπτώσεις από τον πόλεμο για τον ελληνικό τουρισμό έχουν να κάνουν με θέματα καθημερινής διαχείρισης κρατήσεων, αλλά και ακυρώσεων. «Καθημερινά τρέχουμε να διαχειριστούμε ζητήματα σε σχέση με πληρωμένα αεροπορικά και ξενοδοχεία που έχουν ακυρωθεί λόγω των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή. Ειδικά σε σχέση με τα ξενοδοχεία, αυτό που επιτυγχάνουμε τις περισσότερες φορές είναι να έχουμε ανοικτά voucher και με μεγαλύτερη δυσκολία επιστροφή χρημάτων», δηλώνει στο «ΘΕΜΑ» η κυρία Μαρία Αλιφραγκή, διευθύνουσα σύμβουλος και συνιδιοκτήτρια του ταξιδιωτικού πρακτορείου Signature Travel.
Σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, όσον αφορά τον εισερχόμενο τουρισμό για το επόμενο διάστημα, με βάση τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν από τα μέλη της Ομοσπονδίας Τουριστικών Γραφείων FEDHATTA, η αγορά πράγματι έχει παγώσει, χωρίς όμως να έχει διαμορφωθεί εικόνα ανατροπής των τουριστικών ροών προς την Ελλάδα. Η κινητικότητα της αγοράς αναμένεται να αποτυπωθεί καθαρότερα κατά την περίοδο του καθολικού Πάσχα.
Οι τουριστικοί φορείς εκτιμούν ότι η Ελλάδα έχει όλες τις προϋποθέσεις, αρχής γενομένης από την αυξημένη αεροπορική συνδεσιμότητα, να βρεθεί για άλλη μία χρονιά στους top ευρωπαϊκούς προορισμούς. Από τη Γερμανία, την πρώτη αγορά εισερχόμενου τουρισμού για την Ελλάδα, ο μεγαλύτερος ταξιδιωτικός οργανισμός, η TUI δηλώνει ότι καταγράφει «ισχυρή ζήτηση για τη θερινή σεζόν» για τη χώρα μας.
Στον αντίποδα, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή μπορεί να ανατρέψουν ανά πάσα στιγμή την εικόνα. Ενδεικτικά, από έρευνα της Barclays προκύπτει κάθετη πτώση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης στο Ηνωμένο Βασίλειο και άλλες ευρωπαϊκές αγορές, αλλά και τις ΗΠΑ.
Το ενεργειακό κόστος είναι αυτό που ανησυχεί περισσότερο, με το 82% να εκφράζουν την ανησυχία τους ότι ο πόλεμος θα οδηγήσει σε αύξηση των τιμών των καυσίμων, των λογαριασμών ενέργειας (81%) και του πληθωρισμού (78%). Οι τιμές των τροφίμων ανησυχούν το 76%, η αναστάτωση στην εφοδιαστική αλυσίδα το 70% και η οικονομική επιβράδυνση το 69%.
Αυτοί ακριβώς είναι οι λόγοι για τους οποίους εκφράζουν την ανησυχία τους και οι εγχώριοι τουριστικοί φορείς, κατά πόσο δηλαδή οι Ευρωπαίοι θα προσπαθήσουν να περιορίσουν δαπάνες και έξοδα.
Μία ακόμη -γενικότερη- πτυχή της κρίσης που συζητείται τώρα πιο έντονα είναι αν οι τουριστικές αγορές ανά την Ευρώπη -αλλά και εκτός αυτής- θα απορροφήσουν την όποια ανακατανομή της ζήτησης, είτε στην κατηγορία των πολυτελών ταξιδιών, είτε ακόμη και στις μεσαίες και χαμηλότερων εισοδημάτων κατηγορίες των ταξιδιωτών, με τη Δυτική Μεσόγειο να κερδίζει περισσότερο έδαφος έναντι της Ανατολικής. Σημειώνεται ότι το Παγκόσμιο Συμβούλιο Τουρισμού και Ταξιδιών (World Travel & Tourism Council – WTTC) εκτιμά σε 600 εκατ. δολάρια ημερησίως τις απώλειες στον κλάδο των ταξιδιών και του τουρισμού σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή από δαπάνες διεθνών επισκεπτών.
Η Μέση Ανατολή παίζει καθοριστικό ρόλο και στις παγκόσμιες μετακινήσεις, καθώς η περιοχή αντιπροσωπεύει το 5% των διεθνών αφίξεων παγκοσμίως και το 14% της διεθνούς διαμετακομιστικής κίνησης (transit), αφού οι κόμβοι των μεγάλων αεροδρομίων της περιοχής -Ντουμπάι, Αμπού Ντάμπι, Ντόχα και Μπαχρέιν- υπό κανονικές συνθήκες εξυπηρετούν συνολικά περίπου 526.000 επιβάτες ημερησίως. Και εδώ έρχεται μία ακόμη παράμετρος που αγγίζει και τον ελληνικό τουρισμό: έστω κι αν οι όγκοι των ταξιδιωτών είναι σαφώς μικρότεροι, μέσω αεροδρομίων της Μέσης Ανατολής εξυπηρετούνται και πιο μακρινοί προορισμοί που δεν έχουν απευθείας πτήσεις προς την Αθήνα, όπως η Αυστραλία.
