Κρουαζιέρα: Συνεχίζει την πλεύση της με ανεβασμένους κόμβους

Από την έντυπη έκδοση της Ναυτεμπορικής 

Γιώργος Φωκιανός • gfokianos@naftemporiki.gr

Αύξηση της τάξης του 5%-6% κατέγραψε η κρουαζιέρα στην Ελλάδα το 2025, παρά τα τέλη, τις σεισμικές αναταράξεις σε έναν από τους πιο δημοφιλείς προορισμούς -τη Σαντορίνη– και τις πιέσεις στις υποδομές.
Για το 2026, οι προβλέψεις παραμένουν θετικές, με εκτιμήσεις για νέα άνοδο 4%-5%, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει σταθερό πλαίσιο και καλύτερη διαχείριση των δημοφιλών προορισμών.

Βάσει των προκαταρκτικών στοιχείων που παρέθεσε στη «Ν» ο επίτιμος πρόεδρος της Ένωσης Εφοπλιστών Κρουαζιερόπλοιων & Φορέων Ναυτιλίας (ΕΕΚΦΝ) και διευθυντής της Majestic International Cruises Inc, Θεόδωρος Κόντες, η εικόνα που διαμορφώθηκε δεν ήταν γραμμική, αντιθέτως, ανέδειξε τις αντοχές του κλάδου, αλλά και τις διαρθρωτικές του αδυναμίες, η διαχείριση των οποίων αποτελεί και το «κλειδί» για το μέλλον.

Το 2025 -που καταγράφεται ως μια από τις πιο σύνθετες και ταυτόχρονα διδακτικές χρονιές για την κρουαζιέρα στην Ελλάδα- άρχισε υπό τη σκιά των σεισμικών δονήσεων στη Σαντορίνη, έναν από τους κορυφαίους προορισμούς.

Το φαινόμενο προκάλεσε έντονο προβληματισμό σε tour operators και εταιρείες κρουαζιέρας, οδηγώντας σε ακυρώσεις προσεγγίσεων και κρατήσεων, ιδιαίτερα κατά τους πρώτους μήνες της άνοιξης.

Η αβεβαιότητα επηρέασε τόσο την τοπική οικονομία όσο και τη συνολική εικόνα της σεζόν, με αρκετές εταιρείες να ανακατευθύνουν τα πλοία τους προς εναλλακτικούς προορισμούς, όπως τα Χανιά, το Ηράκλειο και άλλα νησιά των Κυκλάδων.

Ωστόσο, η διάρκεια της κρίσης αποδείχθηκε περιορισμένη. Από τα μέσα Ιουνίου και μετά, η κανονικότητα επανήλθε, οι αρχικές ανησυχίες υποχώρησαν και τα δρομολόγια αποκαταστάθηκαν.

Η επιστροφή της Σαντορίνης σε κανονικούς ρυθμούς λειτούργησε ως σημείο καμπής για ολόκληρη τη σεζόν.

Όπως τονίζεται, ιδιαίτερη σημασία είχε η επαναφορά του ορίου ημερήσιας χωρητικότητας επιβατών στη Σαντορίνη, με ανώτατο αριθμό τους 8.000 επισκέπτες.

Το μέτρο αυτό, αν και είχε συζητηθεί στο παρελθόν χωρίς ουσιαστική εφαρμογή, λειτούργησε το 2025 πιο αποτελεσματικά, βελτιώνοντας την εμπειρία των επισκεπτών και μειώνοντας την πίεση στις υποδομές.

Το παράδειγμα αυτό ανέδειξε την ανάγκη υιοθέτησης της έννοιας της «φέρουσας ικανότητας» και σε άλλους κορεσμένους προορισμούς, ώστε να εξασφαλίζεται ισορροπία μεταξύ τουριστικής ανάπτυξης και ποιότητας υπηρεσιών.

Τα τέλη
Το μεγαλύτερο «αγκάθι» του 2025 υπήρξε αναμφίβολα η επιβολή των νέων τελών κρουαζιέρας.

Η εφαρμογή τους από τα μέσα Ιουλίου, δηλαδή εν μέσω της τουριστικής αιχμής, δημιούργησε αιφνιδιασμό  και έντονες αντιδράσεις.

Οι εταιρείες βρέθηκαν αντιμέτωπες με ένα απρόβλεπτο κόστος, το οποίο δεν μπορούσε να μετακυλιστεί στους επιβάτες, καθώς τα πακέτα είχαν πωληθεί μήνες νωρίτερα.

Επιπλέον, η διαφοροποίηση των τελών -20 ευρώ ανά επιβάτη για τη Σαντορίνη και τη Μύκονο, έναντι 5 ευρώ για όλους τους υπόλοιπους προορισμούς, συμπεριλαμβανομένου του Πειραιά- κρίθηκε δυσανάλογη.

Το αποτέλεσμα ήταν σε ορισμένες περιπτώσεις αλλαγή δρομολογίων, ενώ δεν έλειψαν και φαινόμενα επιβατών που επέλεγαν να μην αποβιβαστούν, αντιδρώντας στο επιπλέον κόστος για ολιγόωρες προσεγγίσεις.

Παρότι η επιβολή τέλους θεωρείται εύλογη και καθυστερημένη σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η εμπειρία του 2025 ανέδειξε την ανάγκη αναθεώρησης του μοντέλου, με πιο κλιμακωτή προσέγγιση, ενδεχομένως μέσω κατηγοριοποίησης των προορισμών με βάση την κίνηση, τις υποδομές και τα πραγματικά οφέλη.

Προβλέψεις
Οι πρώτες εκτιμήσεις για το 2026 είναι συγκρατημένα αισιόδοξες. Αναμένεται νέα αύξηση (4%-5%), με τις αφίξεις επιβατών να προσεγγίζουν τα 8,7 εκατ. και τις προσεγγίσεις πλοίων περίπου τις 5.880. Η εξέλιξη αυτή, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από την αναθεώρηση των τελών, τη διαχείριση των κορεσμένων προορισμών και την ενίσχυση των λιμενικών υποδομών.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η κρουαζιέρα συνεχίζει να αλλάζει μορφή. Το 62% του παγκόσμιου στόλου αφορά πλέον μικρά και μεσαία πλοία, ενώ τα επόμενα χρόνια προβλέπεται η παράδοση περίπου 90 νέων πλοίων έως το 2032.

Η τάση ευνοεί τα πλοία ειδικών προορισμών και τις πιο «ποιοτικές» εμπειρίες, στοιχείο που μπορεί να λειτουργήσει υπέρ της Ελλάδας, εφόσον συνδυαστεί με βιώσιμη διαχείριση.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το 2025 δραστηριοποιήθηκαν 52 εταιρείες κρουαζιέρας (που διαχειρίζονται 400 πλοία και 744.500 κλίνες), παγκοσμίως. Το 62% αυτών των πλοίων είναι μικρού – μεσαίου μεγέθους με 80.000 κλίνες και 250 πλοία, εκ των οποίων τα 100 πλοία είναι μικρά με λιγότερες από 1.000 κλίνες, ενώ τα 150 πλοία είναι μεσαίου μεγέθους με 1.000- 3.000 κλίνες. Τέλος, 150 μεγάλου μεγέθους πλοία τα οποία έχουν από 3.000 κλίνες και πάνω.

Από τα στοιχεία των εν λόγω πλοίων αλλά και των πλοίων υπό κατασκευή, η πλειονότητα δείχνει ότι τα μικρά και μεσαίου μεγέθους πλοία προτιμώνται μελλοντικά.

Σε ό,τι αφορά τα νεότευκτα πλοία, όλες οι ενδείξεις δείχνουν ότι πληρούνται οι αυστηρότερες περιβαλλοντικές προδιαγραφές, με χρήση LNG, υβριδικών λύσεων, ακόμη και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Τι δείχνουν για το 2025 οι αριθμοί
Παρά τις δυσκολίες, το 2025 κλείνει -βάσει των προκαταρκτικών αποτελεσμάτων- με αύξηση της τάξης του 5%-6% σε σχέση με το 2024.

Οι αφίξεις επιβατών εκτιμώνται στα 8,35 εκατ. από 7,9 εκατ. το προηγούμενο έτος, ενώ οι προσεγγίσεις πλοίων υπολογίζονται περίπου σε 5.600.

Ο Πειραιάς διατηρεί την πρωτιά με περισσότερες από 1,85 εκατ. αφίξεις επιβατών και έντονη δραστηριότητα homeporting.

Σαντορίνη και Μύκονος ακολουθούν με 1,38-1,5 εκατ. επιβάτες η καθεμία και περίπου 790 αφίξεις πλοίων ανά νησί, ενώ θετική δυναμική κατέγραψαν και πολλοί άλλοι προορισμοί.

Συγκεκριμένα, τα Χανιά είναι ένας προορισμός που εμφανίζει βελτίωση, λόγω του ότι μερικά πλοία αντικατέστησαν τη Σαντορίνη με τα Χανιά (Σούδα).

Τα νησιά του Ιονίου (Κεφαλονιά, Ζάκυνθος κ.λπ.) μαζί με το Κατάκολο είναι αρκετά ψηλά στη λίστα προτίμησης αλλά και ανταγωνισμού μεταξύ τους για πλοία που έρχονται από Ιταλία.

Για το Κατάκολο οι αριθμοί αγγίζουν τις 450.000 επιβάτες, για την Κεφαλονιά τις 180.000, η Ιθάκη και η Ζάκυνθος τις 105.000, ενώ για την Κέρκυρα, που είναι ένα ειδικού ενδιαφέροντος νησί, το σύνολο φτάνει περίπου τις 990.000 επιβάτες συμπεριλαμβάνοντας transit και homeporting.

Το Ηράκλειο στην Κρήτη εμφανίζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον με επισκέπτες περίπου στις 550.000.

Η Ρόδος στα Δωδεκάνησα εμφανίζει αριθμό επιβατών στις 490.000, ενώ για το Λαύριο, που ίσως λόγω των αποστάσεων και λόγω του ότι βρίσκεται πλησιέστερα στο αεροδρόμιο είναι ένα κυρίως homeporting λιμάνι ανταγωνιστικό με τον Πειραιά, οι αριθμοί ανέρχονται σε περίπου 195.000 επιβάτες και 158 αφίξεις πλοίων με τις προσεγγίσεις να αυξάνονται με τη νέα χρονιά.

Πηγή: Ναυτεμπορική