Από την έντυπη έκδοση της Ναυτεμπορικής
Πάρης Τσιριγώτης • ptsirigotis@naftemporiki.gr
Με στόχο την ενίσχυση της εποπτείας ασφάλειας στα ελληνικά λιμάνια και τα πλοία που δραστηριοποιούνται σε αυτά, τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση το νέο σχέδιο νόμου για τη δημιουργία εποπτικού φορέα που θα αντικαταστήσει τη Δημόσια Αρχή Λιμένων.
Ο νέος φορέας, που ονομάζεται Εποπτική Μονάδα Ασφάλειας Λιμένων και Πλοίων, θα έχει αρμοδιότητα επίσης ελέγχου και παρακολούθησης των συμβάσεων παραχώρησης και υποπαραχώρησης στα ελληνικά λιμάνια, καθώς και επιβολής κυρώσεων σε περιπτώσεις παραβάσεων, διασφαλίζοντας την τήρηση των υποχρεώσεων προς το ελληνικό Δημόσιο.
Με τη νέα δομή, επιχειρείται η αναβάθμιση του θεσμικού πλαισίου ασφάλειας και διαφάνειας στα ελληνικά λιμάνια, σε πλήρη εναρμόνιση με τις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις της χώρας (Κανονισμός Ε.Ε. 2017/352), αλλά και με στόχο την ενίσχυση της λογοδοσίας, της περιβαλλοντικής εποπτείας και της προστασίας των δικαιωμάτων των εργαζομένων στις λιμενικές ζώνες.
Σημειώνεται ότι η Δημόσια Αρχή Λιμένων ΔΑΛ ιδρύθηκε το 2016, μετά την ιδιωτικοποίηση των λιμανιών του Πειραιά και της Θεσσαλονίκης, με αποστολή τον δημόσιο έλεγχο της τήρησης των συμβάσεων παραχώρησης.
Το 2020, με τροπολογία τού τότε υπουργού Γιάννη Πλακιωτάκη, η Αρχή καταργήθηκε, με πρόβλεψη να λειτουργεί προσωρινά έως την έκδοση Προεδρικού Διατάγματος.
Το Νοέμβριο του 2024, ο διάδοχός του, Χρήστος Στυλιανίδης, είχε ενημερώσει το Υπουργικό Συμβούλιο για την πρόθεση ανασύστασής της, υπό την ονομασία «Εποπτική Αρχή Λιμένων (ΕΑΛ)», χωρίς ωστόσο το σχέδιο να προχωρήσει θεσμικά.
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο
Ο συγκεκριμένος κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 2017/352 καθορίζει το ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο λειτουργίας των λιμένων και θεσπίζει κοινούς κανόνες για την παροχή λιμενικών υπηρεσιών και τη χρηματοοικονομική διαφάνεια.
Στόχος του είναι να διασφαλίσει ίση μεταχείριση, ανταγωνιστικότητα και διαφάνεια στους λιμένες της Ε.Ε., με σαφείς υποχρεώσεις για τους φορείς διαχείρισης ως προς τα τέλη, τους όρους πρόσβασης και την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Επίσης, οι λιμένες οφείλουν να τηρούν χωριστούς λογαριασμούς για τις δραστηριότητες που επιδοτούνται από δημόσιους πόρους και να δημοσιοποιούν τα οικονομικά τους στοιχεία, προλαμβάνοντας αθέμιτες επιδοτήσεις.
Η νέα εποπτική μονάδα θα λειτουργεί με επταμελές Συμβούλιο Διοίκησης (Σ.Δ.), που θα απαρτίζεται από τον διοικητή της ΕΜΑΛΠ ως πρόεδρο, δύο μέλη οριζόμενα από τον υπουργό Ναυτιλίας, εκπροσώπους του Λιμενικού Σώματος, των εργαζομένων στα λιμάνια και του υπουργείου Ναυτιλίας, καθώς και τον προϊστάμενο της Διεύθυνσης Λιμενικής Πολιτικής.
Στις συνεδριάσεις θα μπορούν να συμμετέχουν, χωρίς δικαίωμα ψήφου, εκπρόσωποι της ΕΝΠΕ, της ΚΕΔΕ, της Κεντρικής Ένωσης Επιμελητηρίων και του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας, ενώ ο πρόεδρος δύναται να καλεί και άλλους φορείς ή ειδικούς.
Εκτεταμένες προβλέπονται οι αρμοδιότητες της νέας μονάδας
Η ΕΜΑΛΠ προβλέπεται να έχει εκτεταμένες αρμοδιότητες, που υπερβαίνουν τον στενό έλεγχο των λιμενικών υπηρεσιών.
Μεταξύ άλλων, θα είναι υπεύθυνη για την παρακολούθηση θεμάτων περιβαλλοντικής προστασίας και πρόληψης ρύπανσης στη θαλάσσια, χερσαία και εναέρια λιμενική ζώνη, την εξασφάλιση ίσης μεταχείρισης όλων των χρηστών λιμένων και τη διασφάλιση ποιοτικών υπηρεσιών σε πλοία, επιβάτες και φορτία, την εποπτεία της τήρησης των Συμβάσεων Παραχώρησης και Υποπαραχώρησης, με δυνατότητα επιβολής κυρώσεων και προστίμων σε περιπτώσεις παραβάσεων, στη διενέργεια τακτικών και έκτακτων ελέγχων.
Επίσης, θα μπορεί να συλλέγει στοιχεία και να δημοσιεύει ετήσια έκθεση για την ασφάλεια σε πλοία και λιμενικές εγκαταστάσεις, με πορίσματα και δείκτες συμμόρφωσης.
Η νέα Μονάδα θα λειτουργεί ως κόμβος στρατηγικής συνεργασίας με τα ευρωπαϊκά και διεθνή όργανα, συμμετέχοντας ενεργά στη διαμόρφωση πολιτικών για την ασφάλεια και τη βιωσιμότητα των λιμένων.
Παράλληλα, θα αναλαμβάνει εκπαιδευτικά προγράμματα και δράσεις διά βίου μάθησης, θα συμμετέχει σε ερευνητικά και διασυνοριακά έργα και θα προωθεί καινοτόμες τεχνολογίες και συστήματα ασφαλείας στις λιμενικές ζώνες.
Ειδική πρόβλεψη υπάρχει για την ενημέρωση και επιμόρφωση του προσωπικού σε θέματα ασφαλείας, την ενίσχυση της ετοιμότητας σε έκτακτα περιστατικά.
Κατά των πράξεων της ΕΜΑΛΠ θα μπορεί να ασκείται ενδικοφανής προσφυγή ενώπιον της Ρυθμιστικής Αρχής Λιμένων (ΡΑΛ).
Μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας ηλεκτρονικής διαβούλευσης στο opengov.gr για το σχέδιο νόμου, θα ακολουθήσει η επεξεργασία των σχολίων και προτάσεων από τη νομοπαρασκευαστική επιτροπή.
Το αναμορφωμένο νομοσχέδιο θα διαβιβαστεί στο Υπουργικό Συμβούλιο και στη συνέχεια θα κατατεθεί στη Βουλή.
