Η πρώτη κίνηση επιβολής κυρώσεων κατά του Ιράν από την κυβέρνηση Τραμπ έχει πλέον γίνει γεγονός, αναδεικνύοντας ερωτήματα σχετικά με τον αντίκτυπο που θα έχει τόσο στην ικανότητα της Τεχεράνης να εξάγει πετρέλαιο, όσο και στην παγκόσμια αγορά δεξαμενόπλοιων. Οι νέες κυρώσεις επιβεβαιώνουν την ευρέως διαδεδομένη άποψη ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα προχωρήσει σε γρήγορες ενέργειες για να ασκήσει πίεση στο Ιράν, με στόχο τη μείωση των εξαγωγών πετρελαίου της χώρας.
Σύμφωνα με αναλυτές, η επανεκκίνηση της εκστρατείας «μέγιστης πίεσης» υπόσχεται, τουλάχιστον θεωρητικά, να μειώσει σημαντικά τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν, ανακόπτοντας τη ροή αργού προς την Κίνα και περιορίζοντας τη λειτουργία του λεγόμενου «σκιώδους» στόλου. Το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC) του υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ τονίζει ότι οι κυρώσεις στοχεύουν ένα διεθνές δίκτυο που διευκολύνει τις αποστολές ιρανικού πετρελαίου στην Κίνα.
Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, ανέφερε ότι η Τεχεράνη χρησιμοποιεί τα έσοδα από το πετρέλαιο για την ανάπτυξη του πυρηνικού της προγράμματος, την παραγωγή βαλλιστικών όπλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, καθώς και για την υποστήριξη τρομοκρατικών ομάδων.
Τα σενάρια και οι επιπτώσεις
Σε ανάλυση της Lloyd’s List, επισημαίνεται ότι αν και το εκτελεστικό διάταγμα για το Ιράν έχει εκδοθεί, παραμένει αβέβαιος ο ακριβής αντίκτυπος που θα έχει στη ναυτιλία. Ωστόσο, οι άμεσες επιπτώσεις θεωρούνται θετικές για τις αγορές δεξαμενόπλοιων. Σε ένα ακραίο σενάριο, αν οι ΗΠΑ καταφέρουν να μειώσουν τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν κατά 1,3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, θα δημιουργηθεί ζήτηση για περίπου 45 VLCCs (πολύ μεγάλα δεξαμενόπλοια), γεγονός που αντιστοιχεί στο 4%-5% της συνολικής ζήτησης τονομιλίων.
Παρά το γεγονός ότι η πραγματοποίηση αυτού του σεναρίου θεωρείται απίθανη, η ανακοίνωση των κυρώσεων ήταν αρκετή για να αυξήσει τις τιμές των ναύλων. Ωστόσο, ο πραγματικός αντίκτυπος παραμένει αβέβαιος, καθώς το ιρανικό εμπόριο πετρελαίου είναι καλά εδραιωμένο και η διακοπή του θα απαιτήσει την πλήρη επιβολή κυρώσεων σε τράπεζες, λιμάνια και φορείς μεταφορών.
Η στάση της Κίνας
Οι κυρώσεις των ΗΠΑ έχουν ήδη προκαλέσει αναδιατάξεις στους κινεζικούς λιμένες. Ιρανοί πωλητές φέρεται να προσπαθούν να προσαρμοστούν, μεταφέροντας τις εκφορτώσεις από την επαρχία Shandong σε λιμάνια της νότιας και ανατολικής Κίνας. Η κινεζική εταιρεία Shandong Port Group, η οποία διαχειρίζεται λιμάνια στο Qingdao, Yantai και Rizhao, συνεχίζει να απαγορεύει την είσοδο σε δεξαμενόπλοια που υπόκεινται σε κυρώσεις.
Αυτή η παράκαμψη περιλαμβάνει τη μεταφορά ιρανικού πετρελαίου μέσω πλοίων που δεν έχουν κυρωθεί, αυξάνοντας το κόστος μεταφοράς, το οποίο πρέπει είτε να απορροφηθεί από τους πωλητές είτε να μεταφερθεί στα διυλιστήρια.
Οι νέες κυρώσεις των ΗΠΑ κατά του Ιράν αποτελούν σημαντική εξέλιξη, με πιθανές επιπτώσεις στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου και στη ναυτιλιακή βιομηχανία. Παρά τις προσπάθειες της Τεχεράνης να προσαρμοστεί, η πίεση από τις ΗΠΑ και οι συνεργασίες με συμμάχους, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, μπορεί να οδηγήσουν σε περαιτέρω περιορισμούς. Ωστόσο, η πλήρης εξάλειψη των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου παραμένει μια δύσκολη πρόκληση, δεδομένου του ευρέως διαδεδομένου δικτύου και των στρατηγικών προσαρμογών της Τεχεράνης.
