Δύο βασικά αιτήματα διατύπωσαν οι ακτοπλόοι στην ετήσια ημερίδα του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας, προκειμένου να αμβλυνθεί η «πράσινη μετάβαση» στην ελληνική ακτοπλοΐα και να μην περάσει το σύνολο του κόστους της στα εισιτήρια ή/και τις επιχειρήσεις. Οι ακτοπλόοι θεωρούν ότι το κόστος αυτό μπορεί να ανέλθει σε 3 έως 4 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα πρώτα 500 εκατ. ευρώ απαιτούνται άμεσα.
Συγκεκριμένα, οι ακτοπλόοι ζήτησαν την επαναφορά των πολυετών συμβάσεων εξυπηρέτησης άγονων γραμμών, τις οποίες στο παρελθόν είχε καταργήσει η τρόικα, και δεύτερον τα χρήματα που θα εισπράττει το σύστημα ΣΕΔΕ (Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών) από τη ναυτιλία να επιστρέφουν σε αυτήν, με τη μορφή επιδοτήσεων εκσυγχρονισμού και ναυπηγοεπισκευής νέων πλοίων.
Όσον αφορά το πρώτο, η Πολιτεία φαίνεται να το συζητεί και μάλιστα είναι… ζεστή. Ο υπουργός Ναυτιλίας, Χρήστος Στυλιανίδης, τις μακροχρόνιες αυτές συμβάσεις τις χαρακτήρισε Συμπράξεις Δημοσίου Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) για την κάλυψη των άγονων γραμμών. Ο ιδιώτης ακτοπλόος, σύμφωνα με τον υπουργό Ναυτιλίας, έχοντας το μακροχρόνιο συμβόλαιο θα μπορεί να διεκδικήσει τραπεζική χρηματοδότηση, είτε για να ναυπηγήσει νέα σκάφη, είτε για να εκσυγχρονίσει τα υφιστάμενα σκάφη.
Σύμφωνα με τον κ. Στυλιανίδη, η Πολιτεία θα φέρει το εργαλείο των ΣΔΙΤ, το οποίο χαρακτήρισε ως μοναδικό για τη διασφάλιση της «πράσινης μετάβασης» των άγονων γραμμών με σύγχρονα και ασφαλή πλοία. Ο υπουργός Ναυτιλίας πρόσθεσε ακόμη ότι δεν θα υπάρξει μια οριζόντια λύση, αλλά κάθε άγονη γραμμή θα λάβει τη λύση που απαιτείται.
Προ του 2012 οι συμβάσεις των άγονων γραμμών ήταν 12ετούς διάρκειας, αλλά με την παρέμβαση της τρόικας έγιναν διάρκειας ενός έτους. Τώρα το υπουργείο Ναυτιλίας εξετάζει το ενδεχόμενο οι συμβάσεις αυτές να γίνουν 10ετείς ή και μεγαλύτερης διάρκειας. Με τον τρόπο αυτόν, όπως είπε ο κ. Στυλιανίδης, ο επιχειρηματίας-ακτοοπλόος μπορεί να εξασφαλίσει ακόμη και το 50% έως 60% του κόστους της αγοράς ενός νέου σκάφους.
Όσον αφορά το κόστος των ρύπων, ο υπουργός Ναυτιλίας αποκάλυψε ότι έχουν γίνει συζητήσεις, τόσο στην Κομισιόν, όσο και στη κυβέρνηση, σχετικά με την αποζημίωση που θα καταβάλλει η εγχώρια ναυτιλία στο ΣΕΔΕ. Όπως είπε χαρακτηριστικά, «δεν μπορώ να αποδεχτώ το ETS (ΣΕΔΕ) της ακτοπλοΐας ή της ναυτιλίας γενικά να πηγαίνει αλλού. Πρέπει να επανέρχεται ως αποζημίωση στην ακτοπλοΐα και τη ναυτιλία».
Μάλιστα, ο υπουργός Ναυτιλίας σημείωσε ότι οι αποφάσεις αυτές άπτονται του κράτους-μέλους, όπως τον ενημέρωσαν από την Κομισιόν. Έριξε έτσι το μπαλάκι στην κυβέρνηση και φυσικά στο υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας, που εισπράττει τον συγκεκριμένο πόρο. «Θέλω βοήθεια», είπε απευθυνόμενος προς τους ακτοπλόους της χώρας, «να πείσουμε και το υπουργείο Περιβάλλοντος, που έχει την ευθύνη, ότι “ναι, το ETS της ακτοπλοΐας θα επιστραφεί στην ακτοπλοΐα”».
Η «πράσινη μετάβαση» στην ακτοπλοΐα αναμένεται να κοστίσει 2 έως 3 δισ. ευρώ, σύμφωνα με την κυβέρνηση, και 3 έως 4 δισ. ευρώ, σύμφωνα με τους ακτοπλόους. Ο ελληνικός ακτοπλοϊκός στόλος θεωρείται «γερασμένος», καθώς υπήρξε ένα υπερδεκαετές πάγωμα επενδύσεων σε νέα πλοία κατά την οικονομική κρίση που σημειώθηκε μέχρι και το 2022. Έτσι, παρά τις προσπάθειες των τελευταίων ετών για εκσυγχρονισμό του εγχώριου ακτοπλοϊκού στόλου, ο δρόμος που πρέπει να διανυθεί είναι μεγάλος.
Η ναυτιλία της χώρας, συμπεριλαμβανομένης της ακτοπλοΐας, ιστορικά εξαιρείται των συγχρηματοδοτούμενων εργαλείων. Επίσης, εξαιρείται ρητά των επιδοτήσεων του Ταμείου Ανάκαμψης & Ανθεκτικότητας. Στο μόνο χρηματοδοτικό εργαλείο που μπορεί να συμμετάσχει είναι στο σκέλος των χαμηλότοκων δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης, όπως συμβαίνει με κάθε άλλον κλάδο της ελληνικής οικονομίας. Στο υπουργείο Ναυτιλίας θεωρούν, όπως προαναφέρθηκε ότι, ειδικά για τις άγονες γραμμές, μια λύση είναι οι Συμπράξεις Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) με τις οποίες οι ακτοπλοϊκές εταιρείες θα αναλάβουν να κατασκευάσουν νέα πλοία με παράλληλα πολυετή παραχώρηση μιας άγονης γραμμής. Οι διοικήσεις των εταιρειών θεωρούν πως το σχέδιο του υπουργείου έχει κενά.
Οι μόνες επιδοτήσεις που λαμβάνουν οι ακτοπλόοι είναι οι εθνικές, για την εκτέλεση δρομολογίων σε άγονες γραμμές. Το ποσό αυτό από 90 εκατ. ευρώ, που ήταν προ του 2020, αυξήθηκε φέτος στα 160 εκατ. ευρώ με τον διττό στόχο της στήριξης, αφενός μεν της ακτοπλοϊας, αφετέρου δε της δημογραφίας στη νησιωτική ζώνη της χώρας.
