Στις 28 Φεβρουαρίου 1770 (17 Φεβρουαρίου με το παλιό ημερολόγιο), ο Θεόδωρος Ορλώφ, αδελφός του Αλεξέι Ορλώφ, αποβιβάστηκε στο Οίτυλο της Μάνης με ρωσικά πλοία και κήρυξε την εξέγερση εναντίον των Οθωμανών. Ήταν η αφετηρία των Ορλωφικών, του μεγάλου εξεγερτικού κινήματος στην Πελοπόννησο και τα νησιά του Αιγαίου, που υποκινήθηκε από τη Μεγάλη Αικατερίνη της Ρωσίας κατά τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο (1768-1774).
Τα νησιά του Αργοσαρωνικού έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην υπόθεση αυτή.
Στις Σπέτσες η ανταπόκριση ήταν άμεση και ενθουσιώδης. Οι Σπετσιώτες καραβοκύρηδες και ναυτικοί έστειλαν πλοία και άνδρες για να συμμετάσχουν στην επανάσταση. Ωστόσο, η ρωσική αποχώρηση άφησε το νησί εκτεθειμένο στην οργή των Οθωμανών και των Αλβανών του Γιουσούφ Αράπη. Στο τέλος του 1770, οι Σπέτσες υπέστησαν ολοκληρωτική καταστροφή: ο οικισμός πυρπολήθηκε, πολλοί κάτοικοι σκοτώθηκαν ή εξανδραποδίστηκαν, ενώ οι επιζώντες κατέφυγαν στα βουνά ή σε άλλα νησιά.
Η προτομή του Αλεξέι Ορλώφ (κόμης Τσεσμένσκι, 1737-1808), Ρώσου ναυάρχου και αδελφού του Γκριγκόρι Ορλώφ, που βρίσκεται κάτω από το Φανάρι στις Σπέτσες, αποτελεί μόνιμη υπενθύμιση της συμμετοχής του νησιού. Παρά τις διεκδικήσεις και άλλων τόπων, οι Ρώσοι επέλεξαν τις Σπέτσες για να τιμήσουν την προτομή, αναγνωρίζοντας τη θυσία και τον ενθουσιασμό των κατοίκων.
Στην Ύδρα η στάση ήταν πιο προσεκτική και συγκρατημένη. Οι Υδραίοι αρνήθηκαν να συμμετάσχουν ενεργά στην εξέγερση, επιλέγοντας να μην εκτεθούν σε άμεσο κίνδυνο. Η στάση αυτή τους έσωσε από την καταστροφή που υπέστησαν οι Σπέτσες και άλλες περιοχές.
Στον Πόρο και την Αίγινα δεν υπάρχουν εκτεταμένες καταγραφές άμεσης συμμετοχής ή καταστροφής στα Ορλωφικά, καθώς τα νησιά αυτά δεν βρέθηκαν στο επίκεντρο των ρωσικών επιχειρήσεων ή της οθωμανικής αντεπίθεσης. Ωστόσο, η εγγύτητά τους με τις Σπέτσες και την Ύδρα σημαίνει ότι οι εξελίξεις επηρέασαν και εκεί, με πολλούς κατοίκους να παρακολουθούν τα γεγονότα και να προετοιμάζονται για μελλοντικές εξεγέρσεις.
Τα Ορλωφικά, παρότι απέτυχαν και οδήγησαν σε σκληρή καταστολή, θεωρούνται η τελευταία μεγάλη προεπαναστατική εξέγερση πριν από το 1821. Η καταστροφή των Σπετσών και η συγκράτηση της Ύδρας έγιναν μάθημα για την οργάνωση και την προετοιμασία της Ελληνικής Επανάστασης, όπου τα νησιά του Αργοσαρωνικού έπαιξαν καθοριστικό ρόλο με τον στόλο και τους ήρωές τους (Μπουμπουλίνα, Μιαούλης κ.ά.).
Σήμερα, 256 χρόνια μετά, η μνήμη των Ορλωφικών παραμένει ζωντανή στις Σπέτσες, με την προτομή του Αλεξέι Ορλώφ να υπενθυμίζει τη θυσία και την ελπίδα για ελευθερία. Στα νησιά του Αργοσαρωνικού, η ημερομηνία αυτή σηματοδοτεί την πρώτη μεγάλη απόπειρα ξεσηκωμού και τη διαχρονική αντοχή των κατοίκων τους.
