Ο Πόρος τίμησε τον Κωστή Παρθένη: Μια βραδιά μνήμης, πνευματικής ατμόσφαιρας και τολμηρών οραμάτων

Γράφει ο Γιάννης Μανιάτης -

Το Αμφιθέατρο Συγγρού γέμισε το βράδυ της Τρίτης (28/7) με κόσμο που ήρθε να τιμήσει τη μνήμη του Κωνσταντίνου Παρθένη, ενός από τους σπουδαιότερους εκφραστές του Μοντερνισμού στην Ελληνική Τέχνη, με αφορμή τη συμπλήρωση 59 χρόνων από τον θάνατό του.

Η εκδήλωση, διοργανωμένη από την Χατζοπούλειο Δημοτική Βιβλιοθήκη με τον Πολιτιστικό Σύλλογο Γυναικών «Ποριώτισσα», στο πλαίσιο της ’’Γιορτής της Λεμονιάς 2026’’ δεν στάθηκε απλώς σε έναν επετειακό χαιρετισμό· μετατράπηκε σε αφετηρία για ένα συλλογικό όραμα που αναζητά πλέον υλοποίηση. Την σύσταση εκθεσιακού χώρου στο νησί στην μνήμη του μεγάλου καλλιτέχνη.

Ο Πόρος όμως κατέχει ξεχωριστή θέση στη διαδρομή του: παρότι η φυσική του παρουσία στο νησί υπήρξε χρονικά περιορισμένη, αγιογράφησε τον μητροπολιτικό του Ναό και επί πλέον άφησε περί τα 35 έργα με ποριώτικη θεματολογία —τον μεγαλύτερο ίσως αριθμό έργων εμπνευσμένων από έναν τόπο στον οποίο έζησε σχετικά λίγο.

Στην ομιλία του, ο διευθυντής της Βιβλιοθήκης Γιάννης Μανιάτης αναφέρθηκε αναλυτικά στο έργο του καλλιτέχνη στον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου, όπου το 1907 φιλοτέχνησε τον Παντοκράτορα, τους τέσσερις Ευαγγελιστές, δεκατρείς βιβλικές μορφές και τις 4 εικόνες του ξυλόγλυπτου άμβωνα.

Ο ομιλητής επεσήμανε επίσης την ξεχωριστή σημασία που έχουν οι πολλαπλέςπαραλλαγές του «Ευαγγελισμού», εμπνευσμένες από την αυλή του Μοναστηριού του Πόρου —έργα που σηματοδότησαν στροφή του καλλιτέχνη προς μια πιο ποιητική, σχεδόν ονειρική εικαστική γλώσσα, απελευθερωμένη από τη φόρμα της οπτικής πραγματικότητας.

Η βαθύτερη όμως αποστολή της βραδιάς ήταν να κρατήσει ζωντανό το όραμα του αείμνηστου Γιάννη Σουλιώτη, ο οποίος από το 2013 είχε θέσει τις βάσεις για την ανάδειξη της καλλιτεχνικής παρουσίας του Παρθένη στον Πόρο —από την έκθεση μνήμης που έγινε και τη μεταφορά των οστών του καλλιτέχνη στον Μητροπολιτικό Ναόπου ο ίδιος αγιογράφησε, μέχρι το πάθος του για τη δημιουργία μουσειακού χώρου αφιερωμένου σε αυτόν.

Ο θάνατος του Σουλιώτη το 2024 άφησε το εγχείρημα ανεκπλήρωτο, κάτι που η φετινή εκδήλωση έθεσε στόχο να αναζωπυρώσει. Η εκδήλωση συνδύασε πολλαπλές καλλιτεχνικές εκφάνσεις. Η ομότιμη καθηγήτρια ΕΚΠΑ και ποιήτρια Λιάνα Σακελλίου παρουσίασε και ανέλυσε με το γνωστό γλαφυρό της ύφος μία σειρά από λυρικούς στίχους που έχει εμπνευστεί από τα εικαστικά του Παρθένη.

Ο Νίκος Παύλου πρόβαλε βίντεο που επιμελήθηκε ο ίδιος με τις αγιογραφίες του Παρθένη στον Αγ. Γιώργη, καθώς και με φωτογραφικό υλικό από τα «ποριώτικα» έργα του ζωγράφου.

Το μουσικό μέρος κάλυψε ο δεκαεξάχρονος ταλαντούχος πιανίστας Νικόλας Γονιδάκης, μαθητής της Αγάθης Λεϊμονή, με ευχάριστες κλασικές συνθέσεις.

Η αρχιτέκτων μηχανικός Μαργαρίτα Τσούκα παρουσίασε τις τεχνικές προτάσεις της για τη μετατροπή του ιστορικού κτηρίου της παλιάς Δεξαμενής σε εκθεσιακό χώρο αφιερωμένο στον Παρθένη, προτιθέμενη μάλιστα να αναλάβει τη μελέτη ανιδιοτελώς.

Το κτήριο σε άμεση γειτνίαση με τον Άγιο Γεώργιο, θεωρείται ιδανικός τόσο λόγω θέσης όσο και συμβολισμού. Και η δημιουργία μουσειακού χώρου, δεν είναι μόνο μία άριστη πολιτιστική επιλογή αλλά επίσης και ηθική υποχρέωση απέναντι σε έναν καλλιτέχνη που συνέδεσε τη ζωή και το έργο του με το νησί μας.

Η υλοποίηση του εγχειρήματος ενέχει δυσκολίες, όμως η πνευματική ατμόσφαιρα της βραδιάς στο Αμφιθέατρο Συγγρού απέδειξε πως η βούληση και η κοινωνική στήριξη υπάρχουν. Όπως χαρακτηριστικά ειπώθηκε, τολμηρά οράματα σαν εκείνο του Γιάννη Σουλιώτη δεν πρέπει να μένουν ανεκπλήρωτα. Και η φετινή εκδήλωση ελπίζουμε να αποτελέσει ένα ουσιαστικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.