Το ξωκλήσι της Αγ. Παρασκευής στον Πόρο - Γράφει ο Γιάννης Πουλάκης

Γράφει ο Γιάννης Πουλάκης

Ένα από τα καλύτερα περιβόλια του νησιού, ήτανε παλιά κι αυτό της Αγ. Παρασκευής. Το νερό δροσερό και μπόλικο ανάβλυζε μπούζι μέσα από τα σπλάχνα της γης κάτω χαμηλά από το ιερό της εκκλησίας, έτρεχε βλογημένο κι άσωστο μέσα από ένα μικρό πέτρινο αυλάκι και μαζευότανε όλο σε δυό μεγάλες στέρνες, κάτω από τις δυο πελώριες καταπράσινες καρυδιές. Το νερό αυτό πότιζε τις λεμονιές, που μέχρι και το 1950 έφταναν τα τρακόσα δέντρα. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ηγούμενου του Μοναστηριού του Πόρου, που είχε παλιά την ιδιοκτησία, στις αρχές του προηγούμενου αιώνα η όλη έκταση του περιβολιού μαζί με τον ελαιώνα έφτανε τα δέκα πέντε στρέμματα και είχε εξακόσιες λεμονιές, διακόσιες ελιές και πολλά άλλα δέντρα.

Το εκκλησάκι της Αγ. Παρασκευής κτίστηκε το 1860 και τα πρώτα χρόνια ήτανε επανδρωμένο με αρκετούς μοναχούς. Τρεις από τους καλόγερους αυτούς άφησαν τη γαλήνη τους εδώ στην Αγ. Παρασκευή. Ανώνυμοι και άσημοι, αφιέρωσαν το βίο τους σ' αυτήν εδώ την εκκλησία. Δούλευαν, προσεύχονταν, γαλήνευαν εκεί, κι όταν πέθαναν, τους έθαψαν στο ανατολικό προαύλιο, δίπλα στην εκκλησία. Έτσι γινότανε παλιά.

Το ξωκλήσι της Αγ. Παρασκευής βρίσκεται σε μια ειδυλλιακή τοποθεσία, λίγο παρακάτω από τον αρχαίο ναό του Ποσειδώνα, πάνω στο φρύδι του δρόμου που οδηγεί στη Βαγιωνιά. Σήμερα ανήκει ενοριακά στη Μονή της Ζωοδόχου Πηγής. Τα χρόνια εκείνα γύρω από την εκκλησία υπήρχανε κι άλλα έξι κτίσματα. Ήτανε σπίτια για τους μοναχούς, αποθήκες και στάβλοι για τα ζώα τους. Τα ερείπιά τους βρίσκονται ανατολικά και δυτικά της μικρής εκκλησίας και φαίνονται καλά ακόμα και σήμερα. Οι τοίχοι της εκκλησίας ασβεστωμένοι πάντα, καταλήγουνε σε μια κεραμιδοσκεπή, ενώ τα τόξα των παραθύρων με τα μικρά παραθυρόφυλλα βλέπουνε το ένα τη Βαγιωνιά και το άλλο το νοτιά, μποδίζουνε και θαμπώνουν το φως της ημέρας πριν το αφήσουνε να περάσει μέσα στην εκκλησία. Ένα όμορφο κιόσκι, φτιαγμένο τα τελευταία χρόνια με πολύ μεράκι, δίνει στους πιστούς σκιά και δροσιά και δένει αρμονικά με το μικρό κλησάκι.

Σε μια μικρή αλτάνα, μια γέρικη, αιωνόβια αμυγδαλιά, γερμένη από τα χρόνια και τους αέρηδες, φιλοξενεί τη μικρή καμπάνα της Αγ. Παρασκευής. Ακριβώς δίπλα ένα χοντρόκορμο γέρικο κυπαρίσσι υψώνει το μπόι του στον ουρανό λες και κοιτάει τον Θεό. Ανήμερα του Άη Λιά αρχίζουν οι προετοιμασίες στο μικρό ξωκλήσι της Αγ. Παρασκευής για να 'ναι όλα έτοιμα στις 26 Ιουλίου, ημέρα της Χάρης της. Άντρες ξεβοτανίζουνε τους γύρω χορταριασμένους χώρους, μερεμετίζουνε κάνα χαλασμένο τοιχάκι κι ασβεστώνουνε την εκκλησιά και τους γύρω τοίχους. Τα τελευταία χρόνια τη δουλειά αυτή έχει αναλάβει μια παρέα από παλιούς Ποριώτες, που πρωτοστατεί και στον εξωραϊσμό όλων των ξωκλησιών της περιοχής, όπως του Άη Στάθη, του Αγ. Αντωνίου και του Άη Λιά. Την παρέα αυτή αποτελούν συνήθως ο Στέλιος ο Λημνιός, ο Πέτρος ο Λούζης, ο Δημ. Μυλωνόπουλος, ο Μίμης Παπαζαφειρόπουλος και μερικοί άλλοι που βοηθάνε στις διάφορες εργασίες.

Μετά το τέλος της δουλειάς, κατά το μεσημέρι, αρχίζει γερή κρασοκατάνυξη κάτω από τον ίσκιο μιας μισοξεραμένης πλέον καρυδιάς, δίπλα στο αυλάκι με το γάργαρο νερό, που χύνεται στη στέρνα. Τραπεζοκαθίσματα χρησιμοποιούνται μεγάλες γρανιτόπετρες, απομεινάρια από παλιούς κίονες του γειτονικού αρχαίου ναού του Ποσειδώνα.

Γυναίκες, με πρώτη και καλύτερη η Σοφούλα Παπαζαφειροπούλου, οπλισμένες με ξεσκονόπανα και σκούπες ρίχνονται με τα μούτρα στη δουλειά. Τρίβουνε τα ξύλα των στασιδιών, τις εικόνες και τα μανουάλια και τα κάνουνε όλα να στράφτονε και να λαμποκοπάνε. Άλλες γυναίκες πλένουνε τα δάπεδα και καθαρίζουνε το διπλανό μικρό κλησόσπιτο, ώστε την παραμονή της Αγ. Παρασκευής όλη η εκκλησία αστράφτει από πάστρα και καθαριότητα, έτοιμη να δεχτεί τους πολλούς πιστούς που συρρέουν εκεί από τον Πόρο και τη γύρω περιοχή.

Με το πρώτο σύθαμπο χτυπάει η μικρή καμπάνα της Αγ. Παρασκευής, παραμονή της Χάρης της για τη λειτουργία του Εσπερινού. Σε λίγο καταφτάνουνε πιστοί και προσκυνητές, φορτωμένοι με φρεσκοκομμένα λουλούδια, που στολίζουνε την εικόνα της Αγ. Παρασκευής. Η εικόνα αυτή της Αγ. Παρασκευής είναι πολύ παλιά. Χρονολογείται από το 1918. Φτιαγμένη από άγνωστο αγιογράφο είναι δωρεά του Δημητρίου Σέγκου, που είχε τότε γειτονικό σπίτι στο μεγαλύτερο κτήμα της περιοχής.

*Από το βιβλίο: Λαογραφικά από τον Πόρο και την Τροιζηνία