Ήταν Μεγάλη Παρασκευή, 18 Απριλίου 1941. Ενώ η Ελλάδα βρισκόταν υπό την πίεση της γερμανικής εισβολής και το μέτωπο κατέρρεε, ο Ποριώτης Πρωθυπουργός Αλέξανδρος Κοριζής βρέθηκε νεκρός στο σπίτι του. Ο θάνατός του παραμένει ένα από τα πιο σκοτεινά πολιτικά θρίλερ της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, ακροβατώντας ανάμεσα στην επίσημη εκδοχή της αυτοκτονίας και τις ανεπιβεβαίωτες θεωρίες περί δολοφονίας.
Με αφορμή την επέτειο της ημέρας εκείνης, το Saronic Magazine ανατρέχει στην ιστορία του ανθρώπου που κλήθηκε να διαχειριστεί την πιο κρίσιμη στιγμή του έθνους, μέσα από την ανάλυση του Μπ. Κανατσίδη.
Από τον Πόρο στην κορυφή της εξουσίας
Ο Αλέξανδρος Κοριζής γεννήθηκε στον Πόρο το 1885, γιος του παλαίμαχου πολιτικού και δημάρχου του νησιού, Γεωργίου Κοριζή. Η ζωή του σημαδεύτηκε πρόωρα από την απώλεια της μητέρας του, όταν ήταν μόλις επτά ετών, γεγονός που λέγεται ότι επηρέασε τον ευαίσθητο ψυχισμό του.
Διακρίθηκε ως τεχνοκράτης και τραπεζίτης. Σε ηλικία μόλις 18 ετών διορίστηκε στην Εθνική Τράπεζα, για να εξελιχθεί αργότερα σε υποδιοικητή της. Υπήρξε ο ιδρυτής και ο πρώτος πρόεδρος της Αγροτικής Τράπεζας το 1929, ενώ το 1936 ανέλαβε το Υπουργείο Κοινωνικών Υπηρεσιών στην κυβέρνηση Μεταξά.
Το χρονικό μιας προαναγγελθείσας κατάρρευσης
Τον Ιανουάριο του 1941, ο αιφνίδιος θάνατος του Ιωάννη Μεταξά άφησε τη χώρα χωρίς ηγεσία εν μέσω πολέμου. Ο Βασιλιάς Γεώργιος Β’, κατόπιν βρετανικής επιθυμίας, όρισε τον Κοριζή Πρωθυπουργό στις 29 Ιανουαρίου.
Ο Κοριζής, ένας άνθρωπος της οικονομίας και όχι της πολιτικής «αρένας», βρέθηκε αντιμέτωπος με ανυπέρβλητες προκλήσεις:
- Τη διατήρηση του μετώπου στην Αλβανία.
- Τις πιέσεις των Άγγλων για τις θέσεις άμυνας στη Μακεδονία.
- Την επικείμενη γερμανική επίθεση.
Στις 6 Απριλίου, ο Κοριζής απέρριψε το γερμανικό τελεσίγραφο για απομάκρυνση των βρετανικών δυνάμεων, σηματοδοτώντας την έναρξη της γερμανικής εισβολής. Μέσα σε δέκα ημέρες, η γραμμή άμυνας διαλύθηκε και ο πανικός άρχισε να κυριεύει την Αθήνα.
Η μοιραία 18η Απριλίου
Το μεσημέρι της Μεγάλης Παρασκευής, στο ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρετανία», πραγματοποιήθηκε μια δραματική σύσκεψη για την εκτίμηση της πολεμικής κατάστασης. Ο Κοριζής, εμφανώς συντετριμμένος, πρότεινε την παραίτησή του υπέρ μιας στρατιωτικής κυβέρνησης.
Ακολούθησε μια κατ’ ιδίαν συνομιλία με τον Βασιλιά Γεώργιο πίσω από κλειστές πόρτες. Το τι ειπώθηκε ακριβώς ανάμεσα στους δύο άνδρες παραμένει άγνωστο. Ο Κοριζής εξήλθε της συνάντησης ψυχικά ράκος. Λίγες ώρες αργότερα, βρέθηκε νεκρός στο δωμάτιό του.
Η επίσημη εκδοχή (ΓΕΣ): Αναφέρει ότι ο Πρωθυπουργός, υπό το βάρος του εσωτερικού κλονισμού και της διαφαινόμενης εθνικής καταστροφής, αυτοκτόνησε με δύο σφαίρες περιστρόφου στην καρδιά.
Μυστήριο και θεωρίες
Ο θάνατος του Κοριζή με δύο σφαίρες στην καρδιά τροφοδότησε για δεκαετίες αμφιβολίες. Πολλοί αναλυτές αναρωτήθηκαν αν ένας αυτόχειρας θα μπορούσε να πυροβολήσει τον εαυτό του δύο φορές στο ίδιο σημείο.
Θεωρία Αυτοκτονίας: Η ψυχική κατάρρευση ενός ευαίσθητου τεχνοκράτη που δεν άντεξε το βάρος της ευθύνης και την κατηγορία περί «προδοσίας» που εκτοξευόταν από κύκλους του στρατού.
Θεωρία Δολοφονίας: Ορισμένοι ιστορικοί υπαινίσσονται την εμπλοκή ξένων μυστικών υπηρεσιών (Intelligence Service), υποστηρίζοντας ότι ο Κοριζής έπρεπε να «βγει από τη μέση» επειδή ίσως σκεφτόταν μια διαφορετική συνθηκολόγηση που δεν εξυπηρετούσε τα βρετανικά συμφέροντα.
Ογδόντα πέντε χρόνια μετά, η «σκοτεινότερη Μεγάλη Παρασκευή» της σύγχρονης Ελλάδας παραμένει ένα ανοιχτό κεφάλαιο, με τον Ποριώτη πρωθυπουργό να μένει στην ιστορία ως ένας άνθρωπος που συνθλίφθηκε από τις μυλόπετρες της γεωπολιτικής και του πολέμου.
