Από την έντυπη έκδοση
Σαρωνικός: Βροχή άφθονη, νερό ακριβό και αβέβαιο
Ένας από τους πιο βροχερούς χειμώνες των τελευταίων ετών επαναφέρει ένα παλιό ερώτημα: γιατί μια περιοχή με σημαντικές βροχοπτώσεις συνεχίζει να ανησυχεί για την ποιότητα, την ποσότητα και την τιμή του νερού;
Του Μπάμπη Κανατσίδη
Ο φετινός χειμώνας στον Σαρωνικό και ιδιαίτερα στην περιοχή της Τροιζηνίας και του Πόρου εξελίσσεται σε έναν από τους πιο βροχερούς των τελευταίων ετών. Τα στοιχεία του Μετεωρολογικού Σταθμού «Τακτικούπολη» της Τροιζηνίας, που λειτουργεί στο πλαίσιο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, δείχνουν ότι το υδρολογικό έτος 2025–2026 (1 Οκτωβρίου 2025 – 30 Σεπτεμβρίου 2026) ξεκίνησε με ιδιαίτερα υψηλές βροχοπτώσεις.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο γεωπόνος Γιάννης Δημ. Δρούγκας, μέχρι τις 5 Φεβρουαρίου 2026 έχουν καταγραφεί συνολικά 772,8 χιλιοστά βροχής, ποσότητα εξαιρετικά υψηλή για το πρώτο μισό της υδρολογικής χρονιάς.
Οι πιο έντονες περίοδοι βροχόπτωσης σημειώθηκαν στα μέσα Δεκεμβρίου με 160,4 mm, στα τέλη Δεκεμβρίου με 137,4 mm, ενώ στα τέλη Ιανουαρίου καταγράφηκαν ακόμη 153 mm. Με βάση αυτά τα δεδομένα, το φετινό υδρολογικό έτος θεωρείται ήδη το πιο βροχερό από το 2018 έως σήμερα.
Παρά την αφθονία αυτή, η συζήτηση για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων στην περιοχή παραμένει επίκαιρη.
Το νερό που χάνεται
Το παράδοξο είναι γνωστό σε πολλές περιοχές της Ελλάδας: έντονες βροχοπτώσεις τον χειμώνα, αλλά ανησυχία για την επάρκεια νερού τους θερινούς μήνες.
Η βασική αιτία είναι ότι μεγάλο μέρος του νερού δεν αξιοποιείται. Χωρίς έργα συγκράτησης, μικρούς ταμιευτήρες ή συστήματα εμπλουτισμού του υδροφόρου ορίζοντα, οι ισχυρές βροχές απορρέουν γρήγορα και καταλήγουν στη θάλασσα.
Παράλληλα, σε αρκετές περιοχές τα δίκτυα ύδρευσης είναι παλαιωμένα και παρουσιάζουν σημαντικές απώλειες. Το αποτέλεσμα είναι ένα ακόμη παράδοξο που βιώνουν συχνά οι κάτοικοι: την ίδια στιγμή που οι λογαριασμοί ύδρευσης αυξάνονται, η επάρκεια νερού δεν θεωρείται δεδομένη, ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες όταν αυξάνεται η κατανάλωση.
Σε μια περιοχή όπου η ετήσια βροχόπτωση μπορεί να φτάσει ή και να ξεπεράσει τα 700 έως 1.000 χιλιοστά, η απουσία ενός μακροπρόθεσμου σχεδιασμού μετατρέπει μια φυσική ευκαιρία σε χαμένο πόρο.
Τα νησιά του Σαρωνικού υπό πίεση
Η εικόνα αυτή γίνεται ακόμη πιο έντονη στα νησιά του Σαρωνικού. Ο Πόρος και οι Σπέτσες αντιμετωπίζουν κάθε καλοκαίρι αυξημένες ανάγκες υδροδότησης, καθώς ο πληθυσμός πολλαπλασιάζεται λόγω του τουρισμού.
Χαρακτηριστική είναι και η πρόσφατη εμπειρία της Αίγινας. Βλάβη στον υποθαλάσσιο αγωγό που μεταφέρει νερό από την Αττική δημιούργησε σοβαρά προβλήματα στην υδροδότηση του νησιού, ενώ για ένα διάστημα οι αρχές συνέστησαν στους κατοίκους να αποφεύγουν τη χρήση του νερού για πόση μέχρι να αποκατασταθεί πλήρως η ποιότητά του.
Το περιστατικό ανέδειξε πόσο ευάλωτα μπορεί να είναι τα νησιά όταν βασίζονται σχεδόν αποκλειστικά σε μία βασική υποδομή υδροδότησης.
Η λύση της αφαλάτωσης
Μπροστά σε αυτές τις πιέσεις, αρκετές περιοχές στρέφονται όλο και περισσότερο στην αφαλάτωση. Μονάδες αφαλάτωσης λειτουργούν ήδη ή σχεδιάζονται σε νησιά του Σαρωνικού, μεταξύ αυτών στον Πόρο και τις Σπέτσες.
Η τεχνολογία αυτή μπορεί να προσφέρει λύσεις σε περιόδους αυξημένης ζήτησης, όμως έχει σημαντικό κόστος. Η αφαλάτωση απαιτεί μεγάλες ποσότητες ενέργειας, ενώ η απόρριψη της άλμης μπορεί να επηρεάσει τα θαλάσσια οικοσυστήματα, ιδιαίτερα σε κλειστές θαλάσσιες περιοχές.
Για τον λόγο αυτό αρκετοί ειδικοί τονίζουν ότι πρόκειται περισσότερο για μια λύση ανάγκης παρά για μια ολοκληρωμένη στρατηγική διαχείρισης των υδάτινων πόρων.
Από τη διαχείριση κρίσεων στον σχεδιασμό
Στην Τροιζηνία και τον Πόρο, ο γεωπόνος Τάσος Γκούμας έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι οι έντονες βροχοπτώσεις που καταγράφονται κατά περιόδους θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για τον εμπλουτισμό του υδροφόρου ορίζοντα και τη δημιουργία αποθεμάτων νερού.
Οι πρόσφατες βροχές φαίνεται να επιβεβαιώνουν αυτή την εκτίμηση. Το ζήτημα δεν είναι αν υπάρχει νερό, αλλά αν υπάρχει σχέδιο για να αποθηκευτεί και να αξιοποιηθεί.
Η συλλογή βρόχινου νερού, η δημιουργία μικρών ταμιευτήρων, η μείωση των απωλειών στα δίκτυα και η επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένων υδάτων αποτελούν πρακτικές που εφαρμόζονται ήδη σε πολλές χώρες.
Το φετινό υδρολογικό έτος δείχνει ότι η φύση προσφέρει τους πόρους. Η πρόκληση για την περιοχή του Σαρωνικού είναι να περάσει από τη διαχείριση των κρίσεων σε έναν πιο οργανωμένο και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό για το νερό.
Φωτογραφίες: Μάκης Κουτσουμπέλης, Τάσος Γκούμας, Τζεφ Στάικος
Πίνακας: Γιάννης Δ. Δρούγκας
