22 Μαρτίου 1829: Όταν ο Πόρος σχεδίαζε την Ελλάδα - 197 χρόνια από το Πρωτόκολλο του Λονδίνου

Η ιστορική πορεία προς την ίδρυση του ελληνικού κράτους δεν κρίθηκε μόνο στις ηρωικές μάχες, αλλά και στο «διπλωματικό πεδίο» του Πόρου, ο οποίος το 1828 μετατράπηκε στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών διαβουλεύσεων. Χθες, 22 Μαρτίου 2026, συμπληρώθηκαν ακριβώς 197 χρόνια από την υπογραφή του Πρωτοκόλλου του Λονδίνου (1829), μιας πράξης που σφράγισε τις διαπραγματεύσεις που είχαν ξεκινήσει στα νερά του Σαρωνικού.

Η Διάσκεψη του Πόρου: Το λίκνο της ελληνικής επικράτειας
Ενώ μετά το Ναβαρίνο η μοίρα της Ελλάδας παρέμενε μετέωρη ανάμεσα στην πλήρη ανεξαρτησία και την υποτελή αυτονομία, ο Πόρος επιλέχθηκε ως ο τόπος όπου οι πρεσβευτές της Αγγλίας, της Γαλλίας και της Ρωσίας θα σχεδίαζαν τον πρώτο επίσημο χάρτη της χώρας. Από τον Σεπτέμβριο του 1828, το νησί φιλοξένησε τις κρίσιμες συνεδριάσεις που έθεσαν τις βάσεις για τα πρώτα χερσαία σύνορα.

Σε αυτό το ιστορικό σκηνικό, ο Ιωάννης Καποδίστριας αξιοποίησε τη γεωγραφική εγγύτητα και τη διπλωματική του δεινότητα, καταθέτοντας υπομνήματα που διεκδικούσαν ένα κράτος με βιώσιμα χαρακτηριστικά. Η «γραμμή του Πόρου» —η συνοριακή γραμμή μεταξύ Αμβρακικού και Παγασητικού κόλπου— υπήρξε η πρώτη ουσιαστική νίκη της ελληνικής πλευράς στο διπλωματικό τραπέζι.

Το Πρωτόκολλο της 22ας Μαρτίου 1829: Η δικαίωση
Παρά τις αρχικές παλινωδίες των Μεγάλων Δυνάμεων, που επιχείρησαν να περιορίσουν το κράτος μόνο στην Πελοπόννησο, η δυναμική που αναπτύχθηκε στη Διάσκεψη του Πόρου αποδείχθηκε καταλυτική. Το Πρωτόκολλο που υπογράφηκε στις 22 Μαρτίου 1829 υιοθέτησε οριστικά τη διευρυμένη συνοριακή γραμμή που προτάθηκε στον Πόρο, αναγνωρίζοντας τη Στερεά Ελλάδα ως αναπόσπαστο τμήμα του νέου κράτους.

Η επέτειος των 197 ετών από εκείνη την ιστορική υπογραφή μας υπενθυμίζει ότι η Ελλάδα άρχισε να παίρνει μορφή όχι μόνο στα πεδία των συγκρούσεων, αλλά και στα τραπέζια των διαπραγματεύσεων. Η ήττα των Οθωμανών από τη Ρωσία και η Συνθήκη της Αδριανούπολης προσέδωσαν αργότερα στο κείμενο αυτό την ισχύ που χρειαζόταν για να γίνει πραγματικότητα.

«Συνοριακά της Νεότερης Ελλάδας»: Η ζωντανή παράδοση του Πόρου
Αυτή η κορυφαία διπλωματική νίκη που κερδήθηκε στον Πόρο δεν αποτελεί απλώς μια σελίδα στα βιβλία της ιστορίας, αλλά παραμένει ζωντανή στη συλλογική μνήμη των Ποριωτών. Κάθε καλοκαίρι, στα τέλη Αυγούστου, το νησί τιμά αυτό το γεγονός με τις εορταστικές εκδηλώσεις «Συνοριακά της Νεότερης Ελλάδας».

Πρόκειται για μια εορταστική επέτειο που καθιερώθηκε από τον τ. Δήμαρχο Πόρου, Γιάννη Δημητριάδη, και τον αείμνηστο πρώην Υφυπουργό Παιδείας και διακεκριμένο Ποριώτη, Γιώργο Καλό. Μέσω αυτής της θεσμοθετημένης γιορτής, αναδεικνύεται η ιστορική βαρύτητα του Πόρου ως του τόπου όπου η Επανάσταση μεταφράστηκε για πρώτη φορά σε επίσημη κρατική οντότητα.

Ιστορική παρακαταθήκη
Ο Πόρος δεν ήταν απλώς ένας σταθμός, αλλά ο χώρος όπου η Επανάσταση πήρε πολιτική μορφή. Η πορεία που ξεκίνησε από το νησί το 1828 οδήγησε νομοτελειακά στο Πρωτόκολλο του 1830, το οποίο αναγνώρισε την Ελλάδα ως κράτος κυρίαρχο και ανεξάρτητο.

Καθώς τιμούμε την 25η Μαρτίου, η συμπλήρωση των 197 ετών από το Πρωτόκολλο του Λονδίνου αναδεικνύει τη σημασία της διπλωματίας. Η ελευθερία κερδήθηκε με το αίμα των αγωνιστών, αλλά «κλείδωσε» με τη διορατικότητα του Καποδίστρια και τις επίπονες διαβουλεύσεις που έλαβαν χώρα εδώ, σφραγίζοντας το μέλλον της πατρίδας μας.