Το ναυάγιο του ναρκαλιευτικού «Σπερχειός» αποτελεί μία από τις πλέον πολύνεκρες τραγωδίες των ελληνικών θαλασσών. Το μοιραίο συμβάν έλαβε χώρα το βράδυ της 2ας Μαΐου 1945 στα ανοιχτά της Ύδρας, στοιχίζοντας τη ζωή σε 98 ανθρώπους. Το κουφάρι του πλοίου εντοπίστηκε μόλις το 2024 από την ομάδα του Κώστα Θωκταρίδη, σε βάθος 153 μέτρων.
Το χρονικό του μοιραίου απόπλου
Τη Μεγάλη Τετάρτη, 2 Μαΐου 1945, το «Σπερχειός» απέπλευσε από τον Πειραιά με προορισμό τη Σύρο, τη Σάμο, τη Χίο και τη Λέσβο. Λόγω της μεταπολεμικής έλλειψης επιβατηγών πλοίων, το ναρκαλιευτικό επιστρατεύτηκε για την εξυπηρέτηση των ακτοπλοϊκών συγκοινωνιών, μεταφέροντας στρατιωτικούς και πολίτες που ταξίδευαν για να γιορτάσουν το πρώτο ελεύθερο Πάσχα με τις οικογένειές τους.
Παρά το επίσημο όριο των 40 επιβατών, στο πλοίο είχαν επιβιβαστεί περισσότεροι από 130 άνθρωποι (σχεδόν ο διπλάσιος αριθμός από τους 75 που περιλάμβανε η κατάσταση του Λιμεναρχείου). Η υπερφόρτωση, σε συνδυασμό με τον μεγάλο όγκο αποσκευών και οικοσκευών στο πρυμναίο κατάστρωμα, είχε προσδώσει στο σκάφος μια μόνιμη αριστερή κλίση, παρά τις ευνοϊκές καιρικές συνθήκες.
Η βύθιση και τα αίτια
Η τραγωδία πυροδοτήθηκε όταν μια ξαφνική βροχή ανάγκασε τους επιβάτες του καταστρώματος να μετακινηθούν μαζικά προς την αριστερή πλευρά για να προστατευτούν. Την ίδια στιγμή, ο κυβερνήτης αντιλήφθηκε ότι ο πηδαλιούχος οδηγούσε το σκάφος προς ένα θαλάσσιο ναρκοπέδιο. Στην προσπάθειά του να αποφύγει τον κίνδυνο, έστριψε απότομα το πηδάλιο προς τα δεξιά. Η κίνηση αυτή, σε συνδυασμό με το μετατοπισμένο κέντρο βάρους, οδήγησε στην απώλεια ευστάθειας και την ανατροπή του πλοίου, το οποίο βυθίστηκε ταχύτατα παρασύροντας στον θάνατο όσους βρίσκονταν στο εσωτερικό του.
Η διάσωση και οι επιζώντες
Η απουσία σήματος κινδύνου και σωσιβίων μετέτρεψε την επιβίωση σε μια εφιαλτική μάχη με το κρύο και την εξάντληση. Οι 37 πρώτοι ναυαγοί περισυλλέχθηκαν στις 3 τα ξημερώματα από το σκάφος «Άγιος Γεώργιος», αφού ο λιμενάρχης Σύρου, Παν. Νταλιάνης (που επέζησε χάνοντας όμως την οικογένειά του), κατάφερε να καλέσει σε βοήθεια. Συγκλονιστική υπήρξε η περίπτωση της Μαρίας Ρούση, η οποία κολυμπούσε επί εννέα ώρες μέχρι να φτάσει στις απόκρημνες ακτές του ακρωτηρίου Ζούρβας.
Η δικαστική διερεύνηση
Μεταγενέστερες έρευνες σε πρωτογενείς πηγές επιβεβαίωσαν ότι επί των 136 επιβαινόντων, υπήρξαν μόλις 38 επιζώντες. Στη δίκη που ακολούθησε στο Ναυτοδικείο Πειραιά, ο κυβερνήτης καταδικάστηκε σε έξι μήνες φυλάκιση με αναστολή, ενώ οι υπόλοιποι κατηγορούμενοι απαλλάχθηκαν. Ο πλοίαρχος Νεόφυτος, που έχασε συγγενικά του πρόσωπα, υποστήριξε ότι τα αίτια δεν περιορίζονταν στην υπερφόρτωση, αλλά αφορούσαν και πλημμελή επιθεώρηση του σκάφους κατά τον δεξαμενισμό του.
