Γλυκές απολαύσεις με ιστορία ενός αιώνα.
Γράφει ο Γιώργος Μπήτρος
Το ζαχαροπλαστείο «Παγούδη», που έχει συμπληρώσει έναν αιώνα ζωής στην Αίγινα και συνεχίζει, βρισκόταν στη γωνία των οδών Πηλέως και Παναγή Ηρειώτη, στο κέντρο της Αίγινας, κοντά στο λιμάνι. Εκεί βρισκόταν το ιστορικό ζαχαροπλαστείο με τα μαρμάρινα τραπεζάκια, τα ράφια με τα ποτά, τα κουτιά με τις καραμέλες και τα ζαχαρωτά κάθε τύπου, τα λουκούμια και τις σοκολάτες.
Το ψυγείο με τα αξεπέραστα ρυζόγαλα και τις κρέμες, και φυσικά η βιτρίνα με τα μοναδικά σε όλη την Αίγινα γλυκά του ταψιού!
Από τη νότια πόρτα του, όπου βρισκόταν και ο πάγκος με τα παγωτά, έβλεπες την παλαιά προβλήτα, την είσοδο του λιμανιού και απέναντι το Αγκίστρι. Εκεί ξάνταινε ο κύριος Ντίνος και κοιτούσε το λιμάνι. Και οι πελάτες του να μεταφέρουν τα, στολισμένα με πολύχρωμη κορδέλα, κουτιά με τους κουραμπιέδες ή τα γαλακτομπούρεκα σε σπίτια στις γιορτές ή κάθε Κυριακή. Τα γλυκά του κυρίου Ντίνου, που ταξίδευαν στον Πειραιά, στην Αθήνα, στο Αγκίστρι.
Το παραδοσιακό αυτό γλυκοπωλείο, όταν πλησίαζαν οι γιορτές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, γνώριζε μεγάλες δόξες. Στο κέντρο του υψωνόταν μια τεράστια πυραμίδα από κατάλευκους κουραμπιέδες και δίπλα τα παραδοσιακά μελομακάρονα. Από δίπλα το ραβανί, ο μπακλαβάς, το κανταΐφι, και φυσικά το γαλακτομπούρεκο, που όμοιό του σε γεύση δεν υπήρχε! Και, σαν έφτανε το καλοκαίρι, τα χωνάκια με το παγωτό γέμιζαν με κρέμα και σοκολάτα.
Πίσω από τον πάγκο δύο ευγενείς άνθρωποι, σοβαροί μα πάντα χαμογελαστοί! Ο κύριος Ντίνος και η κυρία Άννα, που φρόντιζαν κάθε πελάτη σαν να ήταν φίλος ή συγγενής.
Η ιστορία της οικογένειας Παγούδη είναι μεγάλη και με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς μας μεταφέρει στη Μικρά Ασία και στην ποιότητα των γεύσεων της Πόλης και του Πόντου. Ο αείμνηστος Γιώργος Παγούδης και η σύζυγός του Ευγενία ήρθαν από την Κωνσταντινούπολη το 1920, όπου δούλευαν μέχρι τότε ένα ίδιο ζαχαροπλαστείο. Ο παππούς Γιώργος Παγούδης γεννήθηκε στα Καρδάμυλα της Χίου περίπου το 1900. Η οικογένειά του μετοίκησε στην Πόλη, όπου ο Γιώργος γνώρισε και παντρεύτηκε την Ευγενία, με καταγωγή από τη Σηλυβρία της Ανατολικής Θράκης. Από την Κωνσταντινούπολη ήρθαν στην Αίγινα με πλοίο της εποχής εκείνης. Τα πράγματα δεν πήγαιναν καλά στην Πόλη. Και αυτό το είχαν καταλάβει οι Έλληνες.
Ερχόμενοι στην Αίγινα, έφεραν μαζί τους και τον πολιτισμό, τις συνήθειες, τα ήθη και τα έθιμα, αλλά και τις γεύσεις τους! Και αυτές αφορούσαν τη μαγειρική και τη ζαχαροπλαστική. Όπως άλλωστε είναι γνωστό, οι Πολίτες έφεραν μια κοσμοπολίτικη αλλαγή στη ζωή και στις συνήθειες της Ελλάδας. Τα υλικά που άρχισαν κι εδώ να χρησιμοποιούν ήταν το φρέσκο γάλα, η φρέσκια κρέμα γάλακτος, η ζάχαρη, το ρύζι, η μαστίχα, τα μυρωδικά, το αλεύρι, ακόμα και χαρούπια την εποχή της γερμανικής Κατοχής. Με βάση αυτή την Πολίτικη παράδοση, τα υλικά που χρησιμοποιούσαν, το μεράκι, την τέχνη τους και κυρίως την αγάπη για τη δουλειά τους, άνοιξαν το μαγαζί τους στην Αίγινα.
Το πρώτο μαγαζί άνοιξε το 1922 στο νησί, στο σημείο όπου σήμερα βρίσκεται το ιατρείο του κ. Κανελλά. Η γαστρονομική τοπική παράδοση ήταν τότε περιορισμένη, αλλά και οι συνήθειες φτωχές. Μην ξεχνάμε τις δυσκολίες που είχε ο κόσμος, τη φτώχεια και την ανέχεια, που οδηγούσαν πολλούς στην ξενιτιά. Γι’ αυτό δεν βρήκαν πολλά υλικά για να αξιοποιήσουν στις συνταγές τους. Ό,τι όμως βρήκαν τότε, όπως το αμύγδαλο, το αξιοποίησαν στον μέγιστο βαθμό, το εξέλιξαν και το αγάπησαν.
Η ανταπόκριση του κόσμου ήταν μεγάλη και σταθερή. Κάτι που συνεχίστηκε τις επόμενες δεκαετίες και φθάνει μέχρι σήμερα. Το ζαχαροπλαστείο «Παγούδης», με τα χρόνια, ταυτίστηκε με συγκεκριμένες γεύσεις και γλυκά, όπως το ραβανί, το γαλακτομπούρεκο, το φρέσκο γιαούρτι, το ρυζόγαλο. Η ατμόσφαιρα του ζαχαροπλαστείου ήταν πολύ διαφορετική. Ζεστή, ανθρώπινη, γεμάτη μυρωδιές και αρώματα από τα φρέσκα γλυκά, από τα τσουρέκια και τα κουλούρια που ψήνονταν.
Αυτή η ατμόσφαιρα γινόταν μαγική στις γιορτές με το τεράστιο βουνό από κουραμπιέδες, τα άφθονα μελομακάρονα και τον μπακλαβά, όπως ήταν το έθιμο της Αίγινας για τις ημέρες των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς. Ο κόσμος εκτιμούσε τότε τα απλά και λιγότερα πράγματα..., σε αντίθεση με σήμερα. Αυτήν την ατμόσφαιρα του μαγαζιού και τον διάκοσμο συμπλήρωναν μαρμάρινα τραπεζάκια και καρέκλες. Τα τραπεζάκια ήταν περίτεχνα με ωραίο σκάλισμα, που αναπαρίστανε την Αγία Σοφία Κωνσταντινουπόλεως.
Ευτυχώς, έχουν διασωθεί!
Μία από τις μεγάλες γευστικές επιτυχίες της οικογένειας Παγούδη ήταν το ρυζόγαλο. Και αυτό οφειλόταν στο γεγονός ότι υπήρχε τότε φρέσκο γάλα. Επίσης το παγωτό, που ετοιμαζόταν με αγνά υλικά. Ήταν οι πρώτοι που έφτιαχναν παγωτό με χειροκίνητες μηχανές.
Το ζαχαροπλαστείο επισκέπτονταν την εποχή εκείνη πολλοί διάσημοι επισκέπτες, όπως εικαστικοί, μουσικοί, ηθοποιοί κ.ά. Μην ξεχνάτε ότι στο νησί τότε γυρίστηκαν πολλές ελληνικές ταινίες.
Ο Ντίνος Παγούδης κράτησε το μαγαζί μέχρι το 1992, που πέθανε, σε ηλικία 64 ετών. Την παράδοση και την τέχνη του γλυκού συνέχισαν για πολλά χρόνια η γυναίκα του Άννα και ο γιος του Γιώργος, ο οποίος πλέον είναι η τρίτη γενιά της οικογένειας, που συνεχίζει το επάγγελμα. Τα χρόνια πέρασαν, η γεύση των γλυκών του Παγούδη παρέμεινε και συνέχισε να γλυκαίνει τις ψυχές και των νεότερων γενεών. Σε άλλο μαγαζί, και όχι στην παλιά γωνία, ο Γιώργος Παγούδης συνεχίζει να απλώνει τις μοσχοβολιές της κανέλας και του γαρίφαλου στους πέριξ δρόμους της πόλης και να αποτελεί σημείο αναφοράς για το γλυκό κυρίως του ταψιού στην Αίγινα.
Οι μνήμες από τη δεκαετία του ’70 και του ’80 είναι έντονες και ζωντανεύουν αυτές τις ημέρες των εορτών. Πώς μπορεί άλλωστε να ξεχάσει κάποιος τις εικόνες, τους ανθρώπους, το χαμόγελό τους, τη ζεστασιά τους, τις γεύσεις με τις οποίες μεγάλωσε και πέρασε τα καλοκαίρια του. Όλα αυτά που συνθέτουν την αύρα αυτών των ανθρώπων, την ιδιαίτερη και μοναδική παρουσία τους στη ζωή μιας μικρής κοινωνίας.
Ευχαριστούμε τον κ. Γιώργο Παγούδη για τα στοιχεία και τις φωτογραφίες που μας παραχώρησε.
Από την έντυπη έκδοση
