Μερικές προτάσεις για ένα νησί με βιώσιμη κινητικότητα Χειμώνα – Καλοκαίρι.
Κρίσιμος ο ρόλος του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΤΠΣ) για την βιώσιμη αναδιοργάνωση των μεταφορών στην Αίγινα, καθώς έχει την ευκαιρία να συλλέξει από όλες τις προηγούμενες μελέτες (π.χ. ΣΒΑΚ) τον αφρό των θετικών προτάσεων και να τις κάνει νόμο του κράτους για τα επόμενα τουλάχιστον 20 χρόνια. Ας μας επιτραπεί να κάνουμε μια σύνοψη, προσθέτοντας τις δικές μας ιδέες:
Κατ’ αρχάς θέλουμε ένα νησί με βιώσιμη κινητικότητα χειμώνα-καλοκαίρι, κάτι που σημαίνει ότι κάποιες υποδομές και πολιτικές που υπάρχουν ή θα αναπτυχθούν δεν θα πρέπει να είναι οι ίδιες σε όλη την διάρκεια του έτους. Είμαστε εξοικειωμένοι με την πεζοδρόμηση της παραλιακής οδού της πόλης μόνο τις βραδινές ώρες κατά τους καλοκαιρινούς μήνες και αυτό δεν είναι μια αδυναμία, αλλά μια καινοτόμος πολιτική που πρέπει να δουλευτεί και να επεκταθεί ως τέτοια.
Θέλουμε ένα νησί με ήπια κυκλοφορία, που θα διασφαλίζει την ασφάλεια των κατοίκων και των επισκεπτών 365 μέρες το χρόνο. Μας απασχολεί ιδιαίτερα η εκτεταμένη χρήση του δικύκλου και μάλιστα με υψηλές ταχύτητες και πολύ θόρυβο. Έφηβοι και ενήλικες πρέπει να εκπαιδευτούν, να ευαισθητοποιηθούν, αλλά και να έχουν διαθέσιμες εναλλακτικές δυνατότητες ασφαλούς μετακίνησης από/προς το σχολείο και την εργασία τους. Εδώ το ηλεκτρικό ποδήλατο και το πατίνι μπορούν να παίξουν μεγάλο θετικό ρόλο, αρκεί η πολιτεία να λάβει τα κατάλληλα μέτρα. Ένα από αυτά είναι η θεσμοθέτηση του ορίου των 30 χλμ/ώρα, που θέτει ο νέος ΚΟΚ για τις κατοικημένες περιοχές, σε όλο το νησί και η μέριμνα για την επιβολή του με τεχνικά μέσα (χωρίς την παρουσία τροχαίας σε κάθε χωριό).
Τα ήπια μέσα μετακίνησης (περπάτημα, ποδήλατο, μικροκινητικότητα) θα πρέπει να αποτελέσουν κυρίαρχο μέρος της ταυτότητας του νησιού, ως του πιο πράσινου, βιώσιμου, προορισμού σε απόσταση αναπνοής από την Αθήνα. Στο πλαίσιο αυτό χρειάζεται η οργάνωση ενός εκτεταμένου Δικτύου Ήπιας Κινητικότητας σε όλη την έκταση του νησιού, που θα αποτελείται από πεζόδρομους, ποδηλατόδρομους, οδούς ήπιας κυκλοφορίας, μονοπάτια, προσβάσιμα πεζοδρόμια κ.α., το οποίο θα προσφέρει ασφαλή πρόσβαση με πράσινα μέσα μετακίνησης σε κάθε σημαντικό προορισμό του νησιού. Το εκτεταμένο δίκτυο αγροτικών οδών και οδών πρόσβασης ιδιοκτησιών είναι ιδανικό για κάτι τέτοιο. Αλλά αυτό που θα κάνει την Αίγινα να ξεχωρίσει σε διεθνές επίπεδο είναι ένας ενιαίος παραθαλάσσιος πεζόδρομος-ποδηλατόδρομος από την Βαγία ως την Πέρδικα και η ανάδειξη των διαδρομών υψηλής αισθητικής αξίας προς Αφαία, Άγιο Νεκτάριο, Ανιτσαίο και Πόρτες.
Η διαχείριση του ιστορικού κέντρου της Αίγινας με έναν πιο ανθρωποκεντρικό και οικολογικό τρόπο θα πρέπει να είναι στις προτεραιότητες του ΤΠΣ. Πλέον το δίλημμα «πεζοδρόμηση ή όχι» των κύριων οδών και των στενών της Αίγινας δεν είναι ούτε καθολικό ούτε απόλυτο. Υπάρχουν σύγχρονα τεχνολογικά μέσα που βασίζονται σε αισθητήρες και βυθιζόμενα κολωνάκια τα οποία μπορούν να παρέχουν ή να εμποδίζουν την είσοδο σε οποιοδήποτε δρόμο ή περιοχή μιας πόλης και να δίνουν διαφορετικά δικαιώματα εισόδου σε κατοίκους, επαγγελματίες, τουρίστες και οχήματα εκτάκτου ανάγκης, χωρίς να απαιτείται επιτόπου ανθρώπινο δυναμικό. Με τον τρόπο αυτό μπορούμε να πετύχουμε συνθήκες κινητικότητας που προσομοιάζουν με πεζοδρόμηση χωρίς να αποκλείσουμε τις απολύτως απαραίτητες διελεύσεις τροχοφόρων.
Η συνεργασία του Δήμου με τα ΚΤΕΛ προς όφελος των πολιτών, όπως επίσης και η ανάπτυξη ενός δημοτικού συστήματος μικρών ηλεκτρικών οχημάτων (mini-van) για την εξυπηρέτηση των Ατόμων Μειωμένης Κινητικότητας (αναπήρων, ηλικιωμένων, γονιών με μικρό παιδί κτλ.) δεν είναι πολυτέλεια, αλλά μονόδρομος, και την βλέπουμε ήδη να εφαρμόζεται σε άλλες ελληνικές και ευρωπαϊκές πόλεις με μεγάλη επιτυχία.
Τέλος, η διαχείριση της στάθμευσης χωρίς εισπρακτική λογική, η ενίσχυση της οδικής ασφάλειας σε μελανούς κόμβους και οδικά τμήματα, τα συστήματα κοινόχρηστων οχημάτων, η κάρτα επισκέπτη (tourism card), η διαχείριση των εμπορευματικών μεταφορών, και μια ισχυρή πολιτική για το πως λιγότεροι επισκέπτες θα έρχονται στο νησί με δικό τους ΙΧ και θα νοικιάζουν όλο και λιγότερο κάποιο αυτοκίνητο για τις διακοπές τους, πρέπει να αποτελέσουν διακριτά κεφάλαια και προβλέψεις του ΤΠΣ της Αίγινας.
Κοσμάς Αναγνωστόπουλος
Συγκοινωνιολόγος-Πολεοδόμος MSc ΕΜΠ
Διευθύνων Εθνικού Δικτύου για τη Βιώσιμη Κινητικότητα
CIVINET Greece-Cyprus / CIVITAS
Από την έντυπη έκδοση
