Διαχρονικές παραλείψεις για την προστασία του πολιτιστικού και φυσικού περιβάλλοντος των οχυρών της Πέρδικας.
Aγαπητέ κύριε Πατσακιέ !
Λίζα Διονυσιάδου: Απάντηση στην επιστολή του κ. Πατσακιού στο άρθρο μου στο Saronic magazine
Διάβασα και εγώ με προσοχή το σχόλιό σας- απάντηση στο άρθρο μου στο τεύχος του Saronic magazine 106/2025, με θέμα τα οχυρά της Πέρδικας και σας απαντώ :
Οι επίκαιρες ερωτήσεις των βουλευτών της Νέας Αριστεράς κατά τη διάρκεια του 2025 και κυρίως η τελευταία, με θέμα την διασφάλιση του δημόσιου χαρακτήρα και της ιστορικής κληρονομιάς της Πέρδικας μου είναι γνωστές.
Στην επιστολή σας εστιάζετε στις ενέργειες της Νέας Αριστεράς για κρίσιμα θέματα που ενδιαφέρουν τους κατοίκους της Αίγινας και για το θέμα των Οχυρών αναφέρεστε στις «...επίκαιρες ερωτήσεις των βουλευτών της Νέας Αριστεράς προς τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας κατά τη διάρκεια του 2025 !».
Επισημαίνω όμως ότι στο άρθρο μου αναφέρομαι σε συγκεκριμένες διαχρονικές παραλείψεις των εκάστοτε κυβερνήσεων, περιλαμβανομένης της αριστεράς (2015-2019), που αδρανούν να εκδώσουν τις αναγκαίες διοικητικές πράξεις προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς και προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος. Αύτη η αδράνεια παρατηρείται, ενώ το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας προβαίνει σε ενέργειες για την «αξιοποίηση του ακινήτου» το έτος 2014 , το 2022 και το 2023 και οι ενέργειες αυτές αντιμετωπίστηκαν με έντονες αντιδράσεις της τοπικής κοινωνίας της Αίγινας, τους τοπικούς συλλόγους, αλλά και τον Δήμο Αίγινας.
Επανερχόμενη στην απογοήτευσή μου από την αριστερά για την επικειμένη «αξιοποίηση του ακίνητου» έκτασης 349,507 στρεμμάτων ιδιοκτησίας του ΤΕΣ στην ανατολική χερσόνησο της Πέρδικας στην Αίγινα, συνοψίζω τα εξής :
- Πέραν της τοπικής κοινωνίας της Αίγινας και του Δήμου της Αίγινας, είναι γνωστό στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας και το Υπουργείο Πολιτισμού, ότι στο ακίνητο υπάρχουν αρχαιότητες και νεότερα μνημεία, που είναι τα εξής :
α) μυκηναϊκοί τάφοι και ευρήματα προϊστορικού οικισμού τα ευρήματα των όποιων εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείου Αίγινας. Τα ευρήματα εντοπίστηκαν κατά την κατασκευή και επέκταση των ναυτικών οχυρών στο τέλος της δεκαετίας του 1930 και στην αρχή της δεκαετίας του 1940 από τον αρχαιολόγο G. Welter. Αυτά, εκτίθενται στην 4η αίθουσα του Αρχαιολογικού Μουσείου της Αίγινας όπου υπάρχουν τρεις προθήκες. Οι δύο, έχουν ευρήματα μυκηναϊκής κεραμικής από τον χώρο της Κολώνας και η μία έχει ευρήματα από τις περιοχές Πέρδικα, Κύλινδρος και «Πασπάρα» χωρίς σήμανση/εξειδίκευσης του τόπου εύρεσής τους και χάρτη/- σχεδιάγραμμα του τόπου των ανασκαφών τους, όπως συμβαίνει στις αίθουσες 1η,2η και 3η, όπου εκτίθενται τα ευρήματα των ανασκαφών της Ζώνης των Οχυρωματικών Τειχών στην Κολώνα, όπου εκτίθεται χάρτες-σχεδιαγράμματα του τόπου ανασκαφής στην Κολώνα με χρονολογική σειρά των ευρημάτων από το 2.500 π.Χ. έως το 1.400 π.Χ..
β) ιστορικού και τεχνολογικού ενδιαφέροντος οχυρωματικές εγκαταστάσεις του Πολεμικού Ναυτικού ως μέρος των Ναυτικών Αμυντικών Περιοχών (ΝΑΠ-3) με έδρα τον Πειραιά γνωστά ως «Γραμμή Μεταξά της Αττικής» για την προστασία της πρωτεύουσας της χώρας και του λιμένα του Πειραιά αποτελούμενη από το Νότιο Οχυρό της Αίγινας στην Πέρδικα (ΝΟΑ), το Βόρειο Οχυρό Αίγινας (ΒΟΑ) στον Τούρλο και το Ναυτικό Οχυρό Φλεβών (ΝΟΦ) στη νήσο Φλέβες απέναντι από την Βουλιαγμένη και θαλασσια ναρκοπέδια. Το οχυρό της Πέρδικας (ΝΟΑ) έχει αποχαρακτηριστεί ως ναυτικό οχυρό με το Π.Δ. 216/2002 (ΦΕΚ Α’203 /29.08.2002)και είναι πλέον αδόμητη έκταση. Οι υπόγειες και υπέργειες εγκαταστάσεις του οχυρού καταλαμβάνουν ολόκληρη την χερσόνησο είναι εγκαταλελειμμένες και έχουν υποστεί φθορές από αγνώστους και τα καιρικά φαινόμενα. Το χερσαίο όριο του ακινήτου είναι απερίφρακτο και σε αυτό παρατηρούνται αυθαίρετες περιφράξεις και χωματόδρομος που οδηγεί στον όρμο του Σαρπά ανατολικώς της χερσονήσου.
- Με την προκήρυξη της 21.07.2014 του Υπ. Εθνικής Άμυνας επιχειρήθηκε η «μίσθωση αγροτεμαχίου ιδιοκτησίας του Τ.Ε.Σ στη θέση Πέρδικα Αίγινας» για 25 έτη έκτασης 350,00 στρεμμάτων, που αποτελεί «χώρο αρχαιολογικού ενδιαφέροντος».
Ο Δήμος Αίγινας αντιτάχτηκε με την ομόφωνη απόφαση του 149/2014 και η «αξιοποίηση» ματαιώθηκε.
Τον Ιανουάριο του 2016 το Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου 2 κατέθεσε ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ με θέμα «Βασικά Σημεία Σχεδίου Ανάπτυξης Πάρκου Τόπου και Ιστορικής Μνήμης στο εκδοτήριο των Ναυτικών Οχυρών της Πέρδικας στην Αίγινα» .
Τον Δεκέμβριο του 2015 η Ελληνική Εταιρία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ) υπέβαλε αίτηση προς το Υπουργείο Πολιτισμού για τον χαρακτηρισμό των Ναυτικών Οχυρών ως νεότερο μνημείο .
- Η αίτηση της ΕΛΛΕΤ για τον χαρακτηρισμό των Οχυρών ως νεότερο μνημείο παρέμεινε και παραμένει σε εκκρεμότητα !!!
Με τον Ν.4407/2016 για την αξιοποίηση της περιουσίας των ενόπλων δυνάμεων, ήταν προφανές ότι το ακίνητο του ΤΕΣ στην Πέρδικα εντάσσεται στα προς αξιοποίηση ακίνητα και τούτο δεν αποτέλεσε αιτία για καθορισμό των αρχαιολογικών χωρών, τον χαρακτηρισμό των νεότερων μνημείων και συνακόλουθα τον καθορισμό των χρήσεων γης, σε συνεχεία της αίτησης της ΕΛΛΕΤ του 2015. .
2 Ν. Μπελαβίλας Δ/της του Εργαστηρίου Αναπλ. καθηγητής ΕΜΠ, Πολίνα Πρέντζου Αρχιτέκτων, MSc Πολεοδόμος, ΥΔ ΕΜΠ, Κατερίνα Χριστοφάκη MSc Πολεοδόμος, ΥΔ ΕΜΠ
3 έγγραφο με αρ πρωτ. ΥΠΠΟΑ/ΓΔΑΜΤΕ/ΥΝΜΤΕΑΑΣΕΚ/337472/30407/6173 (ΥΝΜΤΕΑΑΣΕΚ/6173 /10.12.2015)
γ) μικρού όγκου λίθινα κτίσματα, (πρώην σχολείο που λειτούργησε μετά την λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, Διοικητήριο και λοιπές κτιριακές εγκαταστάσεις των Ν.Ο.Α). Τα κτίσματα αυτά είναι εγκαταλελειμμένα και ερειπωμένα.
δ) οι ιεροί ναΐσκοι της Αγίας Μαρίνας και της Αγίας Παρασκευής και του Αγίου Σώζο ντος, που κτίστηκε στη θέση του κατεδαφισθέντος Ιερού Ναού του Άγιου Σώζο ντος, είναι δείγματα λαϊκής αρχιτεκτονικής, και ευρίσκονται σε καλή κατάσταση και χρησιμοποιούνται.
ε) η 360 ο Σκοτεινή Κάμερα (Camera Obscura) στο ακρωτήριο της χερσονήσου, που κατασκευάστηκε το 2003 με ιδέα του αρχιτέκτονα Gustav Deutsch, σχεδιασμό του αρχιτέκτονα Franz Berzel και κατασκευή από τον Γαβρήλο Μιχάλη και η οποία είναι τεχνολογική και καλλιτεχνική δημιουργία, μοναδική στο είδος στην Ελλάδα, αποτελεί δε το πολιτιστικό τοπόσημο της χερσονήσου της Πέρδικας στην νήσο Αίγινα.
Δυστυχώς, έχει υποστεί μεγάλη φθορά από αγνώστους, αλλά, μένω στην ουσία και σας εκθέτω τα παρακάτω :
Συμπεράσματα
α) Το Υπουργείο Πολιτισμού ουδέποτε ασχολήθηκε, ως όφειλε, με την οριοθέτηση και προστασία του αρχαιολογικού χώρου στην Χερσόνησο της Πέρδικας στην Αίγινα. Επίσης, κανείς, συμπεριλαμβανομένης της αριστεράς, δεν ενδιαφέρθηκε για την προστασία του αρχαιολογικού χώρου, όταν μάλιστα από το 2014 έχει επιχειρήθηκε η αξιοποίηση του ακινήτου και με τον Ν.4407/2016 ορίστηκε η διαδικασία αξιοποίησης των ακινήτων του Υπουργείο Εθνικής Άμυνας.
β) Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας και το Υπουργείο Πολιτισμού ουδέποτε ασχολήθηκαν, ως όφειλαν, με τον χαρακτηρισμό ως νεότερων μνημείων των οχυρών, των λίθινων κτισμάτων, των ναΐσκων και της Σκοτεινής Κάμερας. Ειδικώς το Υπουργείο Πολιτισμού, ουδέποτε ζήτησε, τα απαραίτητα τοπογραφικά διαγράμματα, φωτογραφίες αρχείου κλπ. για να προχωρήσει την διαδικασία κήρυξης των οχυρών ως νεότερων μνημείων, από το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, ως κύριο του ακινήτου, σύμφωνα με τον Ν. 4858/2021 και προηγουμένως τον Ν.3028/2002, αλλά δήλωσε ότι τα αναμένει από την αιτούσα ΕΛΛΕΤ και τον Δήμο Αίγινας.
γ) Οι επίκαιρες ερωτήσεις των βουλευτών της Νέας Αριστεράς για τα Οχυρά της Πέρδικας, περιλαμβανομένης αυτής του 2025, αφορούσαν γενικώς και αορίστως την «διάσωση» του ακινήτου και αποσιώπησαν κρίσιμες πολιτικές παραλείψεις των αρμόδιων Υπουργών Εθνικής Άμυνας και Πολιτισμού για την προστασία των αρχαιοτήτων και των νεότερων μνημείων. Αυτό, ως προϋπόθεση θα προσδιόριζε τις επιτρεπόμενες λοιπές χρήσεις οι οποίες θα εναρμονίζονται με αυτά, της βιοποικιλότητας της Χερσονήσου της Πέρδικας και το φυσικό κάλλος του τοπίου.
Αυτά τα συμπεράσματα εξηγούν την απογοήτευση και την λύπη μου από το γεγονός ότι η αριστερά επί σειρά ετών αρκείται σε γενικόλογες εκθέσεις ιδεών για την «Διασφάλιση του δημόσιου χαρακτήρα και της ιστορικής κληρονομιάς των Οχυρών Πέρδικας στην Αίγινα» όπως η πρόσφατη ερώτηση των βουλευτών της Νέας Αριστεράς το 2025. Όμως, η ερώτηση που δεν τέθηκε προς αρμοδίους υπουργούς είναι για ποιο λόγο δεν έχει οριοθετηθεί ο αρχαιολογικός χώρος και δεν έχουν χαρακτηριστεί τα οχυρά ως νεότερο μνημείο και δεν ορίστηκε η ζώνη προστασίας τους.
Με δύο λόγια: Η μη λήψη μέτρων, υποτάσσει την πολιτική και νομική ευθύνη της πολιτείας για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και του φυσικού περιβάλλοντος στην πρωτοβουλία των ενδιαφερομένων επενδυτών να σχεδιάσουν «την αξιοποίηση του ακινήτου της Πέρδικας», την οποία η πολιτεία δεσμεύεται να εφαρμόσει με την νομοθεσία περί στρατηγικών επενδύσεων !!! με τους όρους της προκήρυξης για την αξιοποίηση του ακινήτου. Αύτη είναι η διαχρονική πολιτική των εκάστοτε κυβερνήσεων και οι γενικόλογες κοινοβουλευτικές αντιδράσεις της αριστεράς, ενώ η τοπική κοινωνία, οι σύλλογοι της Αίγινας και ο Δήμος Αίγινας μάταια προσπαθούν να χαρακτηριστούν τα Οχυρά της Αίγινας νεότερο μνημείο.
Συγχρόνως, επικρατεί σιγή για την προστασία του αρχαιολογικού χώρου και για την αίτηση της ΕΛΛΕΤ και του Δήμου Αίγινας για τον χαρακτηρισμό των Οχυρών της Πέρδικας ως νεότερο μνημείο.
Συνεπώς αγαπητέ κ. Πετσακιέ συμφωνώ ότι το «ηθικό πλεονέκτημα της Αριστεράς» δεν απονέμεται, αλλά κατακτάται και υποθέτω ότι θα συμφωνήσετε ότι ειδικά για τα Οχυρά στην Πέρδικα «μάλλον θόρυβος γίνεται» Τούτο προκύπτει από το γεγονός ότι, η αριστερά δεν πρότεινε σαφείς ενέργειες προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς και του φυσικού περιβάλλοντος και δεν ενδιαφέρθηκε για τον καθορισμό του αρχαιολογικού χώρου και την κήρυξη των οχυρών ως νεότερων μνημείων.
Γενικώς στην πολιτική δεν υπάρχει τεκμήριο ηθικού πλεονεκτήματος.
Φιλικά
Λίζα Διονυσιάδου
