Το Δημοτικό Συμβούλιο της Αίγινας, σε κατεπείγουσα συνεδρίασή του, το απόγευμα της Παρασκευής ενέκρινε το ψήφισμα διαμαρτυρίας των συλλόγων της Αίγινας, οι οποίοι ζητούν να διατηρηθεί ο δημόσιος και ιστορικός χαρακτήρας του Καποδιστριακού Ορφανοτροφείου – Φυλακών Αίγινας.
Το ψήφισμα ενσωματώνει τις αντιδράσεις δημοτών και φορέων του νησιού και της πόλης της Αίγινας για την 634/2026 απόφαση της Περιφέρειας Αττικής που σχετίζεται με το Καποδιστριακό Ορφανοτροφείο. Μια απόφαση που περιλαμβάνει «προτεινόμενη χρήση για μέρος του κτηρίου και τη διαδικασία εκμίσθωσής του σε μισθωτή ιδιώτη». Μάλιστα η διαδικασία δημοπράτησης περιγράφηκε από μεγάλη μερίδα δημοτικών συμβούλων ως επισπευσμένη (fast track), καθώς διεξάγεται την Δευτέρα 18 Μαΐου, μόλις 13 ημέρες μετά την σχετική ανακοίνωση.
Να έχει λόγο και ρόλο ο δήμος
Η συζήτηση ανέδειξε πρωτίστως την πλήρη παραγκώνιση του Δήμου και των δημοτών της Αίγινας από τα όποια σχέδια της κεντρικής διοίκησης για την αξιοποίηση αυτών των κτιρίων. Αποτέλεσμα, σε μεγάλο βαθμό, όπως ανέδειξε η επικεφαλής της αντιπολίτευσης, Σίλα Αλεξίου, της έλλειψης μιας ολοκληρωμένης (ολιστικής) πρότασης από την πλευρά του Δήμου για την αξιοποίηση των Καποδιστριακών κτιρίων, ενόψει και της επετείου συμπλήρωσης 200 ετών από την ανακήρυξη της Αίγινας ως πρώτης πρωτεύουσας του ελληνικού κράτους.
Η κ. Αλεξίου έθεσε επιτακτικά το ζήτημα να αποκτήσει άμεσα ο δήμος λόγο και ρόλο για αυτά τα κτίρια, τονίζοντας ότι ένα συνολικό σχέδιο, που θα σέβεται την ιστορία και την αισθητική των χώρων, ενώ παράλληλα θα εξυπηρετεί και λειτουργικές ανάγκες του Δήμου, θα ήταν καλύτερο. Επισήμανε δε σε αυτό το σημείο ότι ο Δήμος της Αίγινας δεν έχει (ως κτιριακή υποδομή) το Δημαρχείο που θα έπρεπε να έχει, δεν έχει ένα Συνεδριακό Κέντρο και στερείται Δημοτικής Βιβλιοθήκης.
Εδώ, θα πρέπει να προστεθεί, ότι στο τμήμα του Καποδιστριακού Ορφανοτροφείου – Φυλακές Αίγινας, που δημοπρατείται τη Δευτέρα, σε μέρος αυτού, υπήρχε η πρόβλεψη να στεγαστεί η πολύπαθη, κατακερματισμένη και μη λειτουργική βιβλιοθήκη της Αίγινας. Δικαιωματικά, αφού σε εκείνον τον χώρο στεγάστηκε η πρώτη Εθνική βιβλιοθήκη του ελληνικού κράτους και το πρώτο εθνικό βιβλιοδετείο.
Στο θέμα παραγκωνισμού του Δήμου αναφέρθηκε και η Μαίρη Κουκούλη, τονίζοντας ότι επιβάλλεται μια απόφαση χωρίς να ερωτηθεί η τοπική κοινωνία, αλλά και ο Στέλιος Θεριανός, ο οποίος επίσης επισήμανε ότι μπορεί τα κτίρια να ανήκουν στο ΥΠΠΟ και την Περιφέρεια, αλλά ο Δήμος και οι δημότες θα πρέπει να έχουν λόγο για το πως αυτά λειτουργούν. Ενώ, υπέρ του Μουσείου Φιστικιού τάχθηκε ο Νίκος Πτερούδης, ο οποίος σε έναν μάλλον καθησυχαστικό τόνο πρόσθεσε χαρακτηριστικά: "ο χώρος είναι πολύ μεγάλος, τα χωράει όλα..."
«Δεν μας ρωτάνε γιατί είμαστε απόντες» είπε ο δημοτικός Σύμβουλος Γιώργος Μούρτζης και πρόσθεσε, απευθυνόμενος στον δήμαρχο Γιάννη Ζορμπά: «Καθαριότητα έχουμε γιατί ασχολείσαι, αλλά ο ρόλος σου δεν είναι στους κάδους. Είναι έξω από τα υπουργεία».
«Να δούμε αυτό που συμβαίνει σαν ευκαιρία να εκπροσωπηθεί ο Δήμος Αίγινας γενικότερα στα Καποδιστριακά κτίρια και ειδικότερα στις Φυλακές» πρότεινε ο Νίκος Μαρίνος, ενώ ο δήμαρχος είπε σε παρέμβαση του ότι είναι «υπέρ του Δήμου και ότι σε αυτήν την κατεύθυνση πρέπει να κινηθεί και το ψήφισμα».
Τι ζητά η Αίγινα
Με το ψήφισμά τους, το οποίο υιοθέτησε κατά πλειοψηφία το Δημοτικό Συμβούλιο, οι Σύλλογοι της Αίγινας ζητούν από την Πολιτεία: «Τη συνολική αποκατάσταση, συντήρηση και ανάδειξη του μνημείου, με σκοπό τη δημιουργία δημόσιου ιστορικού και πολιτιστικού χώρου αφιερωμένου στην ιστορία του ίδιου του κτιρίου, της Αίγινας και της νεότερης Ελλάδας.
»Εκφράζουν την αντίθεσή τους στην παραχώρηση / εκμίσθωση μέρους του Καποδιστριακού Ορφανοτροφείου – Φυλακών Αίγινας από την Περιφέρεια Αττικής σε ιδιώτη για τη δημιουργία «Μουσείου Φιστικιού» χωρίς να έχει προηγηθεί ένας συνολικός σχεδιασμός για τις προτεινόμενες χρήσεις του κτηρίου ή να έχει ενημερωθεί η κοινή γνώμη και οι αρχές της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Αίγινας.
»Απορρίπτουν κάθε σχεδιασμό κατακερματισμού του ιστορικού συγκροτήματος σε επιμέρους και ασύνδετες χρήσεις, υποστηρίζοντας την ενιαία αξιοποίηση και ανάδειξή του αποκλειστικά με βάση τον ιστορικό, κοινωνικό και πολιτιστικό του χαρακτήρα.
»Την υλοποίηση της δέσμευσης του Υπουργείου Πολιτισμού για στέγαση της Δημόσιας Καποδιστριακής Βιβλιοθήκης Αίγινας στον χώρο του εμβληματικού κτηρίου, όπου ιδρύθηκε και στεγάστηκε η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος».
Συζήτηση υψηλών τόνων
Η έκδοση του ψηφίσματος ήταν αποτέλεσμα μια έντονης και πολύωρης συζήτησης, καθώς το σύνολο των παριστάμενων δημοτικών συμβούλων ζήτησε να τοποθετηθεί για το θέμα. Εισηγητής ήταν ο Δημοτικός Σύμβουλος της αντιπολίτευσης Εμμανουήλ Λογοθέτης. Στη συζήτηση, δημοτικοί σύμβουλοι και εκπρόσωποι φορέων τόνισαν την ιδιαίτερη ιστορική, κοινωνική και συμβολική σημασία του κτιριακού συγκροτήματος «ως τόπου άρρηκτα συνδεδεμένου με τη νεότερη ιστορία της Ελλάδας και τη συλλογική μνήμη των κατοίκων του νησιού».
Παραλλήλως επισήμαναν, όπως αναφέρεται και στο ψήφισμα, «το γεγονός ότι το κτίριο αποτελεί ένα μοναδικό ιστορικό μνημείο που συμπυκνώνει διαδοχικές και καθοριστικές περιόδους της νεότερης ελληνικής ιστορίας και ότι η πολυεπίπεδη ιστορική διαδρομή καθιστά το μνημείο αναντικατάστατο φορέα συλλογικής μνήμης και ιστορικής συνείδησης για την Αίγινα και για ολόκληρη τη χώρα».
Είχε προηγηθεί επίσης υψηλών τόνων αντιπαράθεση για το εάν το θέμα θα μπορούσε να εισαχθεί προς συζήτηση με τη διαδικασία του κατεπείγοντος ή αν θα έπρεπε να μπει στην τακτική συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου την Τετάρτη.
Λάδι στη φωτιά έριξε σε αυτό και η αρχική τοποθέτηση του προέδρου του Δημοτικού Συμβουλίου, Φίλιππου Τζίτζης, ότι σε επικοινωνία που είχε με την Αποκεντρωμένη Διοίκηση του διαμηνύθηκε πως το θέμα δεν μπορεί να έρθει προς συζήτηση ως κατεπείγον, με τον τρόπο που κατατέθηκε, και ότι η όποια απόφαση θα είναι άκυρη. Τελικά το θέμα συζητήθηκε μετά από ψηφοφορία και αφού επικράτησε η άποψη ότι είναι επείγον να συζητήσει το Δημοτικό Συμβούλιο με την απόφαση της Περιφέρειας και με την έκδοση ψηφίσματος να στείλει ένα πολιτικό μήνυμα προς την Περιφέρεια.
Αίσθηση πάντως προκάλεσαν οι τοποθετήσεις των εκπροσώπων των Συλλόγων, οι οποίοι τόνισαν τον ιστορικό χαρακτήρα των Κτιρίων και τον συμβολισμό τους όχι μόνο για την τοπική κοινωνία, αλλά για ολόκληρη της Ελλάδα.
Ειδικά για τον «εκτοπισμό» της Βιβλιοθήκης ο Γιώργος Καλόφωνος ανέφερε ότι στο υπόγειο του Καποδιστριακού Ορφανοτροφείου πηγαίνει τώρα το Μουσείο Φιστικιού, ενώ υπήρξε συνεργασία παλιότερα των υπουργείων Πολιτισμού και Παιδείας για την παραχώρηση 680 τμ στη Δημόσια Καποδιστριακή Βιβλιοθήκη.
Πρότεινε μάλιστα στα σχέδια για το Διαχρονικό Μουσείο (Αρχαιολογικό, Βυζαντινό, Λαογραφικό και Μουσείο Φυλακών) να εξαιρεθεί το Λαογραφικό και να μείνει στη θέση του, η οποία είναι λειτουργική, και στον προβλεπόμενο χώρο να μεταφερθεί η Δημόσια Καποδιστριακή βιβλιοθήκη.
ΤΟ ΨΗΦΙΣΜΑ ΤΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΟΡΦΑΝΟΤΡΟΦΕΙΟ
ΠΟΥ ΕΝΕΚΡΙΝΕ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΑΙΓΙΝΑΣ
Συλλογή υπογραφών για τη διατήρηση του δημόσιου και ιστορικού χαρακτήρα του Καποδιστριακού Ορφανοτροφείου – Φυλακών Αίγινας
Οι υπογράφοντες/φουσες παρακάτω, λαμβάνοντας υπόψη:
- Την ιδιαίτερη ιστορική, κοινωνική και συμβολική σημασία του Καποδιστριακού Ορφανοτροφείου – Φυλακών Αίγινας, ως τόπου άρρηκτα συνδεδεμένου με τη νεότερη ιστορία της Ελλάδας και τη συλλογική μνήμη των κατοίκων του νησιού.
- Το γεγονός ότι το κτίριο αποτελεί ένα μοναδικό ιστορικό μνημείο που συμπυκνώνει διαδοχικές και καθοριστικές περιόδους της νεότερης ελληνικής ιστορίας και ότι η πολυεπίπεδη ιστορική διαδρομή καθιστά το μνημείο αναντικατάστατο φορέα συλλογικής μνήμης και ιστορικής συνείδησης για την Αίγινα και για ολόκληρη τη χώρα.
- Την ανάγκη εκπόνησης ενός ολιστικού σχεδίου για την ανάδειξη του μνημείου και των αρχιτεκτονικών χαρακτηριστικών του.
Ζητούν από την Πολιτεία:
- Τη συνολική αποκατάσταση, συντήρηση και ανάδειξη του μνημείου, με σκοπό τη δημιουργία δημόσιου ιστορικού και πολιτιστικού χώρου αφιερωμένου στην ιστορία του ίδιου του κτιρίου, της Αίγινας και της νεότερης Ελλάδας.
- Εκφράζουν την αντίθεσή τους στην παραχώρηση / εκμίσθωση μέρους του Καποδιστριακού Ορφανοτροφείου – Φυλακών Αίγινας από την Περιφέρεια Αττικής σε ιδιώτη για τη δημιουργία «Μουσείου Φιστικιού» χωρίς να έχει προηγηθεί ένας συνολικός σχεδιασμός για τις προτεινόμενες χρήσεις του κτηρίου ή να έχει ενημερωθεί η κοινή γνώμη και οι αρχές της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Αίγινας.
- Απορρίπτουν κάθε σχεδιασμό κατακερματισμού του ιστορικού συγκροτήματος σε επιμέρους και ασύνδετες χρήσεις, υποστηρίζοντας την ενιαία αξιοποίηση και ανάδειξή του αποκλειστικά με βάση τον ιστορικό, κοινωνικό και πολιτιστικό του χαρακτήρα.
- Την υλοποίηση της δέσμευσης του Υπουργείου Πολιτισμού για στέγαση της Δημόσιας Καποδιστριακής Βιβλιοθήκης Αίγινας στον χώρο του εμβληματικού κτηρίου, όπου ιδρύθηκε και στεγάστηκε η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος.
