Οι κάτοικοι της Αίγινας παρακολουθούμε εδώ και καιρό μέσω του τοπικού Τύπου αλλά και από την καθημερινή μας εμπειρία, τα αποτελέσματα της χρόνιας εγκατάλειψης των Καποδιστριακών κτηρίων της Αίγινας που αποτέλεσαν τον πυρήνα της πρώτης προσπάθειας διακυβέρνησης του Ελληνικού κράτους. Ένας συνδυασμός πολιτικής αδιαφορίας, γραφειοκρατίας, αλληλοεπικάλυψης των φορέων ευθύνης και απουσίας ενός στρατηγικού οράματος για αυτή την πόλη θέτει πλέον σε κίνδυνο τα μνημεία της. Ταυτόχρονα υποβαθμίζει την καθημερινότητα όλων μας, καθώς στερούμαστε βασικούς χώρους για τη στέγαση υπηρεσιών, εκδηλώσεων και καλλιτεχνικών δράσεων. Η κατάσταση είναι τόσο οριακή για το πολιτιστικό απόθεμα της Αίγινας, που οι Σύλλογοι του νησιού, κρίναμε αναγκαία τη σύσταση «Πρωτοβουλίας για την ανάδειξη της Καποδιστριακής κληρονομιάς της Αίγινας» με στόχο τον συντονισμό ενεργειών που θα αναγκάσουν την Πολιτεία να αναλάβει τις ευθύνες της.
Το ζήτημα των Καποδιστριακών κτηρίων της Αίγινας δεν είναι αμιγώς θέμα τοπικό, αλλά άπτεται της διαχείρισης της πολιτιστικής κληρονομιάς και του σεβασμού της σύγχρονης Ιστορίας της χώρας. Σε λιγότερο από δύο χρόνια θα μνημονεύουμε την άφιξη του Ιωάννη Καποδίστρια στην Αίγινα, τις απαρχές δηλαδή του ελληνικού κράτους με κέντρο την πρώτη πρωτεύουσά του. Κινδυνεύουμε, όσοι έρθουν -και θα έρθει σύσσωμη η πολιτική και πολιτειακή ηγεσία της χώρας- να βρεθούν μπροστά σε κλειστά, ή ημι-απεκατεστημένα ιστορικά κτήρια, σε ερειπωμένα μνημειακά σύνολα, σε παράφωνες αποκαταστάσεις που δεν εγγράφονται σε μία συνολική θεώρηση. Κυρίως, όμως, θα διαπιστώσει το Πανελλήνιο τι σημαίνει να εγκαταλείπεις το παρόν και το μέλλον του τόπου σου στην αδράνεια, την αδιαφορία, τις αποσπασματικές λύσεις, τις εξυπηρετήσεις.
Για να γίνουμε συγκεκριμένοι:
Το Ορφανοτροφείο / Φυλακές Αίγινας: Υπάγεται στο Υπουργείο Πολιτισμού. Μερικώς ανακαινισμένο, λειτουργεί εδώ και λίγα χρόνια ως εκθεσιακός χώρος. Η κοινωνία της Αίγινας εδώ και δεκαετίες περιμένει μια επικαιροποιημένη μελέτη που θα αντιμετωπίζει το κτήριο ως ενιαίο ιστορικό σύνολο και όχι ως κατακερματισμένο ακίνητο προς τμηματική αξιοποίηση. Περιμένει δηλαδή ένα συνεκτικό σχέδιο, στο οποίο να ενταχθούν και συμπληρωματικές χρήσεις, όπως πχ. η στέγαση της Καποδιστριακής Δημόσιας Βιβλιοθήκης. Αντ’ αυτού μαθαίνουμε για αποσπασματικές κινήσεις που εκκινούν από την Περιφέρεια Αττικής και οι οποίες, μέσα σε λίγους μήνες, έχουν “πετύχει” την έγκριση αδειών, την εξασφάλιση παραχωρήσεων και τις απαραίτητες αλλαγές χρήσης προκειμένου ιδιώτης να μισθώσει έναντι ευτελούς τιμήματος τον χώρο για τη λειτουργία Μουσείου Φιστικιού. Καλούμε το Υπουργείο Πολιτισμού σε ανοικτή διαβούλευση, ώστε όλοι να γνωρίζουν πώς ακριβώς κινούνται οι προτεινόμενες διαμορφώσεις και να κατατεθούν και τεκμηριωμένες προτάσεις.
Το Κυβερνείο: Υπάγεται στο Υπουργείο Παιδείας. Εδώ και επτά χρόνια, το Κυβερνείο είναι έτοιμο να στεγάσει το Ιστορικό Αρχείο της Αίγινας. Ωστόσο, διαδοχικές τροποποιήσεις και αλλαγές του σχεδίου κατάχωσης των αρχαιοτήτων που βρέθηκαν στον αύλειο χώρο, καθυστερούν την ολοκλήρωση του έργου. Απαιτείται συνεννόηση της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πειραιώς και του Υπουργείου Παιδείας, προκειμένου να υπάρξει δέσμευση ως προς την ολοκλήρωση του έργου. Κανείς δεν γνωρίζει σε τι κατάσταση είναι τα τόσο σημαντικά αρχεία που έχουν μεταφερθεί στο υπόγειο του κτηρίου, ενώ η αρχειονόμος, που έχει προσληφθεί εδώ και καιρό για την Αίγινα, εργάζεται στην κεντρική υπηρεσία των ΓΑΚ.
Το Κεντρικό Σχολείο / Εϋνάρδειο: Είναι στην ευθύνη του Υπουργείου Παιδείας. Η κατάστασή του είναι οριακή, και σύντομα θα είναι μη αναστρέψιμη. Το πρώτο νεοκλασικό κτήριο και πρώτο ανώτερο εκπαιδευτικό ίδρυμα του ελεύθερου Ελληνικού Κράτους, το οποίο σχεδιάστηκε από τους αρχιτέκτονες Κλεάνθη και Σάουμπερτ, καταρρέει. Πρόσφατα, δημοσιεύτηκαν πολλαπλά κείμενα στον Τύπο που ευαισθητοποίησαν εκ νέου την τοπική κοινωνία. Το κτήριο προβλέπεται να στεγάσει λειτουργίες της Καποδιστριακής Δημόσιας Βιβλιοθήκης.
Το Δημοτικό Θέατρο: Πρόσφατο δημοσίευμα ανέδειξε την κακή κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει και αυτό το ιστορικό κτήριο της καποδιστριακής περιόδου. Έδρα θεατρικών ομάδων, σήμερα δεν μπορεί ούτε αυτό να φιλοξενήσει πολιτιστικές εκδηλώσεις, εντείνοντας την έλλειψη αντίστοιχων υποδομών στο νησί. Υπάρχουν, όμως, μελέτες για την αποκατάστασή του.
Πύργος Μαρκέλλου: Η χρήση του, όπως και του Δημοτικού Θεάτρου, έχει παραχωρηθεί στον Δήμο. Είναι σε κακή κατάσταση και χρήζει παρεμβάσεων, ενώ ο άλλοτε ελεύθερος γύρω του χώρος έχει μετατραπεί σε πάρκινγκ.
Μητρόπολη Αίγινας: Σημαντικό κτήριο της καποδιστριακής περιόδου, βρίσκεται σε φάση συντήρησης.
Η «Πρωτοβουλία για την ανάδειξη της Καποδιστριακής κληρονομιάς της Αίγινας», δεσμεύεται ότι θα εργαστεί συστηματικά για την ενημέρωση των Αιγινητών αλλά και της ευρύτερης κοινής γνώμης, και για την πίεση των αρμοδίων υπηρεσιών προκειμένου να σχεδιαστεί και να υλοποιηθεί ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα διάσωσης, ανάδειξης και επανάχρησης του κτηριολογικού πλούτου που μας κληροδοτήθηκε.
Στην «Πρωτοβουλία» εκπροσωπούνται οι Σύλλογοι:
- Η Αιγιναία ΑΜΚΕ
* Μορφωτικός Σύλλογος “Ο Καποδίστριας”
* Μορφωτικός-Πολιτιστικός Σύλλογος Κυψέλης
* Ομάδα Προφορικής Ιστορίας Αίγινας
* Ομάδα Προστασίας Πολιτιστικής Κληρονομιάς Αίγινας
* Στέγη Πολιτισμού Αίγινας
* Σύλλογος Ενεργών Πολιτών Αίγινας
* Σύλλογος Μηχανικών Αίγινας
* Σύλλογος Παχειάς Ράχης
* Σύλλογος Φίλων της Αίγινας
* Σύλλογος των Φίλων του Λαογραφικού Μουσείου
* Τοπικό Παράρτημα ΕΛΛΕΤ
