Ιταλός μηχανικός βασίστηκε στη διάβρωση των πετρών, αλλά οι αρχαιολόγοι απορρίπτουν τα ευρήματα για τις Πυραμίδες.
Γράφει ο Σωτήρης Χαραλαμπόπουλος
Μια αμφιλεγόμενη νέα μελέτη υποστηρίζει ότι οι Πυραμίδες της Γκίζας, και συγκεκριμένα η Μεγάλη Πυραμίδα του Χεόπα, είναι πολύ παλαιότερες από όσο πιστεύαμε.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στο ResearchGate, ο Αλμπέρτο Ντονίνι, μηχανικός από το Πανεπιστήμιο της Μπολόνια, ισχυρίζεται ότι ανέλυσε τη διάβρωση της κατασκευής και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το μνημείο χτίστηκε περίπου το 23.000 π.Χ. Ωστόσο, σύμφωνα με το IFLScience, η μελέτη δεν έχει περάσει από αξιολόγηση ομοτίμων και οι ειδικοί παραμένουν σκεπτικοί.
Για να κατανοήσει κανείς πόσο αρχαίες είναι οι Πυραμίδες, αρκεί να σκεφτεί ότι η Κλεοπάτρα, που γεννήθηκε το 69 π.Χ., έζησε χρονικά πιο κοντά στην εφεύρεση του iPhone το 2007 παρά στην κατασκευή της Μεγάλης Πυραμίδας της Γκίζας, γύρω στο 2600 π.Χ. Παρ’ όλα αυτά, για κάποιους η Πυραμίδα δεν είναι αρκετά παλιά. Υπάρχουν πολλές θεωρίες συνωμοσίας που υποστηρίζουν ότι οι Πυραμίδες είναι πολύ αρχαιότερες και χτίστηκαν από κάποιον αρχαίο τεχνολογικά προηγμένο πολιτισμό ή ακόμα και από εξωγήινους.
Η μεθοδολογία της μελέτης για τις Πυραμίδες
Οι Πυραμίδες, όπως τις βλέπουμε σήμερα, δεν είναι ίδιες με την αρχική τους μορφή. Οι τεράστιοι ογκόλιθοι που φαίνονται τώρα, ήταν κάποτε καλυμμένοι από «πέτρες επένδυσης» από ασβεστόλιθο, που τους έδιναν λεία και γυαλιστερή εμφάνιση. Αυτές αφαιρέθηκαν σταδιακά με την πάροδο των αιώνων και χρησιμοποιήθηκαν σε άλλες κατασκευές, αποκαλύπτοντας τους ογκόλιθους από κάτω. Ορισμένες παραμένουν στη βάση της Πυραμίδας, προστατευμένες από την άμμο που τις κάλυπτε.
«Μέτρησα τη διάβρωση της επιφάνειας των πετρών που είχαν καλυφθεί από την επένδυση και τη συνέκρινα με αυτή των γειτονικών πετρών, οι οποίες παρέμειναν εκτεθειμένες στους ατμοσφαιρικούς παράγοντες από τότε που τοποθετήθηκαν κατά την κατασκευή του μνημείου», γράφει ο Αλμπέρτο Ντονίνι στη μελέτη. «Ο όγκος του αποσαθρωμένου υλικού θα πρέπει να είναι ανάλογος με τη διάρκεια έκθεσης στις διαδικασίες διάβρωσης. Από την αναλογία μεταξύ αυτών των δύο τύπων διάβρωσης, είναι επομένως δυνατό να υπολογιστεί μια εύλογη ημερομηνία κατασκευής για τη δομή», προσθέτει.
Τα συμπεράσματα της έρευνας
Ο Αλμπέρτο Ντονίνι προσπάθησε να εξετάσει τη διάβρωση σε περιοχές όπου γνωρίζουμε ότι η υποκείμενη πέτρα έχει αποκαλυφθεί για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, συγκρίνοντάς τες με περιοχές όπου το χρονικό πλαίσιο είναι ασαφές. Γνωρίζουμε πότε αφαιρέθηκαν ορισμένες από τις επενδύσεις, καθώς μερικές χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή κτηρίων στο Κάιρο.
Εξετάζοντας τη φθορά στην Πυραμίδα και χρησιμοποιώντας ένα στατιστικό μοντέλο, ο Αλμπέρτο Ντονίνι κατέληξε ότι υπάρχει 68,2% πιθανότητα η Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας να χτίστηκε μεταξύ 8954 π.Χ. και 36878 π.Χ., με μέσο όρο το 22916 π.Χ.
«Αν και τα προκύπτοντα εύρη ημερομηνιών είναι ευρεία, τα συμπεράσματα υποδεικνύουν χαμηλή πιθανότητα για την επίσημη αρχαιολογική χρονολόγηση του 2.560 π.Χ. Για αυτούς τους λόγους, είναι πιθανό οι Πυραμίδες του Ακέτ Χούφου να χρονολογούνται περίπου στο 23000 π.Χ.», γράφει ο Αλπέρτο Ντονίνι, σημειώνοντας: «Είναι επομένως εύλογο ότι ο Φαραώ Χεόπας απλώς ανακαίνισε την Πυραμίδα του Χούφου, αποδίδοντας στον εαυτό του την πατρότητά της. Βάσει αυτής της προκαταρκτικής έκθεσης σχετικών μετρήσεων διάβρωσης που πραγματοποιήθηκαν στην Πυραμίδα του Χούφου, μπορεί να συναχθεί ότι, γύρω στα 20.000 χρόνια πριν από τον Χριστό, υπήρχε στην Αίγυπτο ένας πολιτισμός ικανός να κατασκευάσει τουλάχιστον την πυραμίδα του Χούφου».
Οι περιορισμοί της μελέτης
Πάντως, ο ίδιος ο Αλμπέρτο Ντονίνι τονίζει ότι τα αποτελέσματα αυτά δεν προορίζονται να παρέχουν ακριβή χρονολόγηση, αλλά μια κατά προσέγγιση εκτίμηση. Υπάρχουν αρκετοί περιορισμοί στη μελέτη. Καταρχάς, η μελέτη υποθέτει ότι η φθορά είναι σταθερή, ενώ οι συνθήκες γύρω από τις Πυραμίδες έχουν αλλάξει κατά τη διάρκεια των αιώνων.
Η Αίγυπτος ήταν πιο υγρή στο παρελθόν, γεγονός που θα επηρέαζε τους ρυθμούς διάβρωσης. Επιπλέον, οι επιφάνειες μπορεί να καλύπτονται από άμμο και να προστατεύονται από διάφορους τύπους φθοράς, ενώ η αύξηση του τουρισμού στις Πυραμίδες τους τελευταίους αιώνες συμβάλλει σημαντικά στη φθορά τους.
Ποια η απάντηση της επιστημονικής κοινότητας
Τα ευρήματα βρίσκονται σε πλήρη αναντιστοιχία με προηγούμενες απόπειρες χρονολόγησης των πυραμίδων, που χρησιμοποίησαν αρκετές αξιόπιστες μεθόδους. Αρχικά, οι Πυραμίδες χρονολογήθηκαν μέσω χρόνων επίπονης αρχαιολογικής εργασίας.
«Κυρίως χρονολογούμε τις Πυραμίδες από τη θέση τους στην εξέλιξη της αιγυπτιακής αρχιτεκτονικής και του υλικού πολιτισμού κατά τη διάρκεια 3.000 ετών», εξήγησε ο αιγυπτιολόγος και αρχαιολόγος, Μαρκ Λένερ, στο PBS, προσθέτοντας: «Επομένως, δεν ασχολούμαστε με κάποια μεμονωμένη πραγματική γνώση στη Γκίζα. Ασχολούμαστε βασικά με το σύνολο της Αιγυπτιολογίας και της Αιγυπτιακής Αρχαιολογίας. Η κεραμική, για παράδειγμα. Όλη η κεραμική που βρίσκουμε στη Γκίζα, μοιάζει με την κεραμική της εποχής του Χεόπα, του Χεφρήνα και του Μυκερίνου, των βασιλιάδων που έχτισαν αυτές τις Πυραμίδες σε αυτό που ονομάζουμε Τέταρτη Δυναστεία, το Παλαιό Βασίλειο. Μελετάμε την κεραμική και πώς αλλάζει στη διάρκεια περίπου 3.000 ετών. Υπάρχουν άνθρωποι που είναι ειδικοί σε όλες αυτές τις διαφορετικές περιόδους της κεραμικής ή της αιγυπτιακής αγγειοπλαστικής».
Η χρονολόγηση με ραδιοάνθρακα
Στη συνέχεια, όταν αναπτύχθηκε η χρονολόγηση με ραδιοάνθρακα, αυτές οι ηλικίες επιβεβαιώθηκαν ότι είναι ακριβείς με την ανάλυση διαφόρων υλικών που βρέθηκαν στις Πυραμίδες.
«Για παράδειγμα, χρησιμοποιήσαμε σπόρους και φυτικό υλικό από τον τάφο του Τουταγχαμών, ο οποίος είναι πολύ ακριβώς χρονολογημένος», δήλωσε στο BBC ο Τόμας Χάιαμ από τη Σχολή Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, συμπληρώνοντας: «Χρησιμοποιήσαμε, επίσης, σπόρους από ένα δωμάτιο κάτω από τη βαθμιδωτή Πυραμίδα της Σακκάρα που χρονολογείται σε συγκεκριμένο έτος της βασιλείας του Βασιλιά Ζοζέρ».
Αυτές οι μέθοδοι, που καταλήγουν στο ίδιο χρονικό πλαίσιο για την κατασκευή των Πυραμίδων, είναι πιο αξιόπιστες και λιγότερο επιρρεπείς σε εξωτερικούς παράγοντες, όπως οι μεταβαλλόμενοι ρυθμοί διάβρωσης, από τις μεθόδους που χρησιμοποίησε ο Αλμπέρτο Ντονίνι. Εκτός αν η αξιολόγηση από ομοτίμους και περαιτέρω έρευνα καταλήξουν στα ίδια συμπεράσματα, ανατρέποντας πολύ πιο αξιόπιστες μεθόδους, δεν υπάρχει λόγος να αλλάξουμε τις ημερομηνίες για την κατασκευή των Πυραμίδων, αφού παραμένουν εντυπωσιακά αρχαίες, με τη Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας να έχει κατασκευαστεί γύρω στο 2600 π.Χ.
