Σε μια γωνιά της Ινδονησίας που παραμένει ακόμη σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητη, οι επιστήμονες εντόπισαν αποτυπώματα χεριών που μπορεί να αποδειχθούν τα αρχαιότερα δείγματα τέχνης που έχουν μελετηθεί ως σήμερα.

Τα ίχνη βρέθηκαν σε σπήλαιο στο νησί Σουλαουέζι και, σύμφωνα με νέα μελέτη Ινδονήσιων και Αυστραλών ερευνητών, χρονολογούνται τουλάχιστον 67.800 χρόνια πριν. Έχουν χρώμα ώχρας και δεν είναι «ζωγραφισμένα» με την κλασική έννοια: δημιουργήθηκαν με την τεχνική του στένσιλ, όπου το χέρι ακουμπά στον βράχο και η χρωστική φυσιέται γύρω του, αφήνοντας το περίγραμμα.

Τα αποτυπώματα έχουν απόχρωση ώχρας, όμως δεν πρόκειται για ζωγραφική με την κλασική έννοια. Δημιουργήθηκαν με μια απλή αλλά συνειδητή τεχνική: οι άνθρωποι που τα άφησαν πίεζαν την παλάμη τους πάνω στον βράχο και στη συνέχεια φυσούσαν τη χρωστική γύρω της, ώστε να αποτυπωθεί μόνο το περίγραμμα του χεριού.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το ότι σε ορισμένα αποτυπώματα οι άκρες των δαχτύλων φαίνεται να έχουν τροποποιηθεί σκόπιμα ώστε να δείχνουν πιο μυτερές. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι πρόκειται για συνειδητή παρέμβαση και όχι για τυχαία φθορά του χρόνου.

Γιατί το νέο εύρημα είναι ιδιαίτερα ξεχωριστό

Η Ινδονησία έχει δώσει ήδη μερικά από τα αρχαιότερα γνωστά δείγματα σπηλαιογραφίας, ωστόσο το νέο εύρημα ξεχωρίζει επειδή αφορά το παλαιότερο έργο που έχει τεκμηριωθεί πάνω σε τοίχωμα σπηλιάς. Ο Μαξίμ Ομπέρ, από το Πανεπιστήμιο Griffith και συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύεται στο Nature, εκτιμά ότι τέτοιου τύπου στένσιλ δεν είναι μεμονωμένα «σημάδια», αλλά μέρος μιας σταθερής παράδοσης που μοιραζόταν μια κοινότητα.

Το εύρημα προκάλεσε ενθουσιασμό και σε ειδικούς που δεν συμμετείχαν στην έρευνα. Η παλαιοανθρωπολόγος Ζενεβιέβ φον Πέτσινγκερ είπε ότι δεν μπόρεσε να κρύψει τη χαρά της όταν είδε τα αποτελέσματα, προσθέτοντας πως «κουμπώνουν» με όσα περίμενε για την εποχή και τον τρόπο με τον οποίο εμφανίζονται τέτοιες μορφές τέχνης.

Αυτό που μένει ακόμη θολό είναι ποιος άφησε τα αποτυπώματα. Οι ερευνητές εξετάζουν δύο βασικά σενάρια: είτε ανήκουν στους Ντενίσοβαν, μια αρχαία ανθρώπινη ομάδα που έζησε στην περιοχή και ίσως συναντήθηκε με προγόνους του Homo sapiens, είτε προέρχονται από σύγχρονους ανθρώπους που εκείνη την περίοδο είχαν ήδη αρχίσει να κινούνται από την Αφρική προς την Ασία και την Ωκεανία. 

Στην ίδια περιοχή έχουν βρεθεί και άλλες παραστάσεις, οι οποίες όμως είναι πολύ νεότερες και χρονολογούνται στα 4.000 χρόνια. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν μια ανθρώπινη φιγούρα, ένα πουλί και ζώα που θυμίζουν άλογα. 

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η περιοχή μπορεί να κρύβει και άλλα, ακόμη παλαιότερα ίχνη, ίσως σε γειτονικά νησιά που δεν έχουν ερευνηθεί συστηματικά. «Για εμάς δεν είναι το τέλος της ιστορίας», ανέφερε ο Ομπέρ. «Είναι μια πρόσκληση να συνεχίσουμε να ψάχνουμε».

Με πληροφορίες από Associated Press

LIFO