Ηταν 23 Οκτωβρίου του 2021, κάτι λιγότερο από δύο μήνες μετά τον θάνατο του Μίκη Θεοδωράκη όταν στην «Εφ.Συν.» δημοσιεύαμε το περιεχόμενο της διαθήκης του, βάσει ρεπορτάζ του Γιώργου Πετρόπουλου που αποκάλυπτε μεταξύ άλλων ότι «για το πνευματικό του έργο (ο Μίκης) θεωρεί ότι “Θα πρέπει να είναι ΕΛΕΥΘΕΡΟ να παίζεται από όποιον το επιθυμεί χωρίς κανένα εμπόδιο από κανέναν, με μόνη προϋπόθεση την ποιότητα και τη μη προσβολή του ηθικού μου δικαιώματος” [...] Στην κύρια μάλιστα διαθήκη του, σε ό,τι αφορά το πνευματικό του έργο, θέτει δύο όρους: «Α. Κανένα εμπόδιο (οικονομικής κυρίως φύσεως) ως προς το δικαίωμα του καθενός να ασχοληθεί με το έργο μου. Β. Δίκαιο οικονομικό μερίδιο από την εκμετάλλευσή του».
Κρατάμε λοιπόν αυτές τις ύστατες εντολές του συνθέτη ως φίλτρο για να κατανοήσουμε καλύτερα τη θέση που πήρε χθες η πλευρά Θεοδωράκη στο θέμα της παγκόσμιας περιοδείας της ορχήστρας Hellenic Music Ensemble (HME) υπό τον συνθέτη και αναπληρωτή καθηγητή στο Berklee College of Music, Πάνο Λιαρόπουλο, με έργα Μίκη Θεοδωράκη και Μάνου Χατζιδάκι κι ερμηνευτές τούς Νατάσσα Μποφίλιου και Γιάννη Χαρούλη. Θέμα που ενέσκηψε όταν η πρόταση για την περιοδεία «απορρίφθηκε ρητά διότι δεν ανταποκρίνεται στις προδιαγραφές του Μάνου Χατζιδάκι» από τον γιο του συνθέτη, Γιώργο Χατζιδάκι, προκαλώντας την άμεση αντίδραση της βρετανικής εταιρείας παραγωγής της περιοδείας GTP Entertainment που ανακοίνωσε ότι «όλες οι συναυλίες του HME είναι αδειοδοτημένες σε κάθε χώρα μέσω των αρμόδιων Οργανισμών Συλλογικής Διαχείρισης (PROs) που διαχειρίζονται νόμιμα τα δικαιώματα δημόσιας εκτέλεσης των έργων του Μάνου Χατζιδάκι βάσει διεθνών αμοιβαίων συμφωνιών καταβάλλοντας κανονικά τα αντίστοιχα τέλη».
Χθες λοιπόν λίγα 24ωρα αφότου το ζήτημα έχει προκάλεσε ενδομουσικό «εμφύλιο», τοποθετήθηκε δημοσίως η πλευρά Θεοδωράκη, διά του Οίκου Schott Music, που εκπροσωπεί αντιστοίχως τα διεθνή δικαιώματα της μουσικής του συνθέτη. Και ιδού τι ανακοίνωσε: «(…) Πληροφορηθήκαμε από το διαδίκτυο την είδηση για την πραγματοποίηση της περιοδείας και δεν θελήσαμε ώς τώρα να προβούμε σε κάποια ενέργεια ή δήλωση, αφ’ ενός γιατί ο νόμος δεν απαιτεί άδεια όταν ένα έργο που έχει κυκλοφορήσει εκτελείται ως έχει και όχι σε διασκευή και αφ’ ετέρου γιατί οι απόψεις του Μίκη Θεοδωράκη, ως γνωστόν, ήταν ότι “απαγορεύεται το απαγορεύεται”, ότι από την ώρα που ένα έργο δημιουργείται και κυκλοφορεί, αυτονομείται, φεύγει και από τον ίδιο τον δημιουργό του και επομένως μπορεί να παίζεται ελεύθερα και ότι ο τελικός κριτής για το τι μένει για πάντα και τι πηγαίνει στον κάλαθο των αχρήστων, είναι ο χρόνος και το κοινό.
»Από την άλλη πλευρά όμως, ο Μίκης Θεοδωράκης συνδεόταν με μακρόχρονη και βαθύτατη σχέση φιλίας και εκτίμησης με τον Μάνο Χατζιδάκι, ο οποίος όρισε να είναι ο γιος του αυτός που θα διαχειρίζεται το όνομα και το έργο του όταν δεν θα είναι ο ίδιος στη ζωή. Και πιστεύουμε ότι ο Μίκης Θεοδωράκης δεν θα αισθανόταν καθόλου καλά να συμμετέχει σε περιοδεία που πραγματοποιείται με πλήρη αντίθεση του ανθρώπου που ο Μάνος Χατζιδάκις όρισε να αποφασίζει για το έργο του.
»Εφ’ όσον δεν αντιτίθεται σε κάποια διάταξη νόμου η περιοδεία αυτή, που μάλιστα φαίνεται να είναι περιοδεία υψηλών προδιαγραφών και από πλευράς συντελεστών και από πλευράς αιθουσών στις οποίες θα λάβουν χώρα οι συναυλίες και εφ’ όσον οι παραπάνω απόψεις του δημιουργού που εκπροσωπούμε μας δεσμεύουν απόλυτα, ενώ βεβαίως δεν έχουμε καμία αρμοδιότητα σε θέματα του έργου του Μάνου Χατζιδάκι, δεν προτιθέμεθα προς το παρόν να προβούμε σε κάποια ενέργεια αλλά θα θέλαμε να απευθυνθούμε στην οργανώτρια εταιρία και να την καλέσουμε να κάνει ό,τι είναι δυνατόν, ώστε να λήξει το συντομότερο η διαμάχη αυτή, που φέρνει και την “πλευρά Θεοδωράκη” σε πάρα πολύ δύσκολη θέση και να βρεθεί άμεσα μία λύση που να σέβεται τις απόψεις του κ. Γιώργου Χατζιδάκι, ο οποίος σύμφωνα με την επιθυμία και τα όσα έχει ορίσει ο ίδιος ο Μάνος Χατζιδάκις, εκπροσωπεί και διαχειρίζεται το έργο του».
Τι αντιλαμβανόμαστε εμείς από αυτή την εξαιρετικά προσεκτικά και διακριτικά διατυπωμένη ανακοίνωση; Αυτό που ξέραμε, ότι δηλαδή οι φιλοσοφίες μεταθανάτιας διαχείρισης των δικαιωμάτων των δύο συνθετών είναι εκ διαμέτρου αντίθετες, αλλά κι ότι η ανακοίνωση του Οίκου Schott περιλαμβάνει μία πιστή στο πνεύμα του Μίκη και «κομψή» επιχειρηματολογία υπέρ της ελεύθερης διακίνησης ενός έργου τελικός κριτής του οποίου «είναι ο χρόνος και το κοινό».
Επιχειρηματολογία συνεπώς υπέρ της περιοδείας, την οποία μάλιστα χαρακτηρίζει «υψηλών προδιαγραφών και από πλευράς συντελεστών και από πλευράς αιθουσών». Μία παραδοχή της αμήχανης θέσης, στην οποία έχει περιέλθει η πλευρά Θεοδωράκη, δεδομένης της φιλίας και του αμοιβαίου σεβασμού που συνέδεαν τους δύο συνθέτες. Και, τέλος, μία έκκληση προς την οργανώτρια εταιρεία να βρεθεί μια λύση «που να σέβεται τις απόψεις του κ. Γιώργου Χατζιδάκι», έκκληση όμως που δεδομένης όλης της επιχειρηματολογίας που έχει προηγηθεί μοιάζει να αφορά και τον γιο του Μάνου Χατζιδάκι. Πώς διαβάζουμε τελικά την ανακοίνωση; Ως ένα «βρείτε τα παρακαλώ» στις αντιμαχόμενες πλευρές. Θα έχει απήχηση η «θεοδωρακική» παρέμβαση; Ιδωμεν.
