Επτά χρόνια μετά την ολοκλήρωση του κύκλου των φεστιβάλ «Ταξιδεύοντας», το Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη επιστρέφει στη μεγάλη πολιτιστική διοργάνωση με έναν νέο θεσμό, αφιερωμένο σε έναν από τους πιο εμβληματικούς ήρωες της νεότερης ελληνικής λογοτεχνίας. Το Φεστιβάλ Λόγου και Τέχνης «ΖΟΡΜΠΑΣ» έρχεται από τις 29 Ιουλίου έως τις 2 Αυγούστου 2026 στο Ηράκλειο και στη Μυρτιά, με αφορμή τη συμπλήρωση 80 χρόνων από την πρώτη έκδοση του «Βίου και Πολιτείας του Αλέξη Ζορμπά». Μια επιστροφή που για τη διευθύντρια του Μουσείου Νίκου Καζαντζάκη, Μαριλένα Μηλαθιανάκη, δεν αποτελεί απλώς μια επαναφορά ενός πολιτιστικού θεσμού, καθώς προσεγγίζεται ως συνέχεια μιας πορείας μεταμόρφωσης και εξωστρέφειας του Μουσείου, τα τελευταία χρόνια.
«Για το Μουσείο αυτή η διοργάνωση αποτελεί κάτι περισσότερο από μια επιστροφή στα φεστιβάλ. Είναι η φυσική συνέχεια μιας πορείας που διαμορφώθηκε τα τελευταία επτά χρόνια», είπε η κ. Μηλαθιανάκη μιλώντας στο ΑΠΕ -ΜΠΕ, αναφερόμενη στη νέα εποχή που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την αναγνώριση του Μουσείου από το υπουργείο Πολιτισμού, την ενεργειακή και ψηφιακή αναβάθμιση, την ανάπτυξη διεθνών συνεργασιών, τα επιστημονικά συνέδρια και τις νέες πολιτιστικές δράσεις.
Όπως επισήμανε, το Φεστιβάλ «ΖΟΡΜΠΑΣ» δεν έρχεται απλώς για να τιμήσει μια επέτειο. Έρχεται για να ξαναδιαβάσει τον Ζορμπά και μέσα από αυτόν να φωτίσει ξανά τον ίδιο τον Νίκο Καζαντζάκη. «Δεν μας ενδιαφέρει μια επετειακή ανάγνωση. Μας ενδιαφέρει να επιστρέψουμε στο ίδιο το μυθιστόρημα», υπογράμμισε η διευθύντρια του Μουσείου, επισημαίνοντας ότι για το Μουσείο, ο Ζορμπάς δεν είναι μόνο ο κινηματογραφικός χαρακτήρας που ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο μέσα από την ταινία του Μιχάλη Κακογιάννη, αλλά πρωτίστως ο λογοτεχνικός ήρωας που θέτει διαχρονικά ερωτήματα για την ελευθερία, την εργασία, τον έρωτα, τη φιλία, τον θάνατο και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
«Η διεθνής του απήχηση υπήρξε τόσο μεγάλη, ώστε πολλές φορές ο κινηματογραφικός ήρωας επισκίασε τον λογοτεχνικό», τόνισε χαρακτηριστικά, εξηγώντας πως βασικός στόχος είναι «να ξανασυστήσουμε τον Ζορμπά και, μαζί του, τον ίδιο τον Καζαντζάκη».
Η φιλοσοφία του Φεστιβάλ βασίζεται στην πολυφωνία των τεχνών. Λογοτεχνία, μουσική, θέατρο, εικαστικά, κόμικς και εκπαιδευτικές δράσεις συνθέτουν ένα πρόγραμμα που απευθύνεται σε διαφορετικά κοινά, με την επιλογή αυτή, όπως εξήγησε η Μαριλένα Μηλαθιανάκη, να συνδέεται άμεσα με τον ίδιο τον Καζαντζάκη. «Ο ίδιος ο Νίκος Καζαντζάκης υπήρξε ένας δημιουργός που δεν αναγνώριζε στεγανά ανάμεσα στις τέχνες», επισήμανε, θυμίζοντας πως ο μεγάλος Έλληνας στοχαστής, έγραψε μυθιστορήματα, ποίηση, θεατρικά έργα, ταξιδιωτικά κείμενα και κινηματογραφικά σενάρια. Αυτή ακριβώς τη δημιουργική ελευθερία επιχειρεί να μεταφέρει και το Μουσείο στο κοινό. «Η μετάπλαση της λογοτεχνίας σε θέατρο, μουσική, εικαστικά ή κόμικς δεν αποτελεί απλώς μια καλλιτεχνική επιλογή? είναι ένας τρόπος να δημιουργηθούν νέες γέφυρες ανάμεσα στο έργο του Καζαντζάκη και στο σύγχρονο κοινό».
Όπως χαρακτηριστικά τόνισε, στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και το «Zorba Talks», ένας δημόσιος διάλογος ανάμεσα σε ερευνητές, πανεπιστημιακούς και καλλιτέχνες για το μυθιστόρημα και τις διαφορετικές μεταμορφώσεις του.
Η καρδιά του Φεστιβάλ χτυπά στη Μυρτιά, εκεί όπου βρίσκεται το Μουσείο, με το χωριό να μην αποτελεί απλώς τον χώρο φιλοξενίας των δράσεων, αλλά μέρος της ίδιας της εμπειρίας. «Η Μυρτιά δεν είναι απλώς ο τόπος όπου βρίσκεται το Μουσείο. Είναι μέρος της πολιτιστικής εμπειρίας που προσφέρουμε», τόνισε η κ. Μηλαθιανάκη, προσθέτοντας ότι η επιλογή αυτή εντάσσεται στη διαχρονική προσπάθεια του Μουσείου να συνδέσει τον πολιτισμό με την ανάπτυξη της τοπικής κοινωνίας. «Πιστεύουμε ότι ο πολιτισμός μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός βιώσιμης ανάπτυξης», είπε η διευθύντρια του Μουσείου, εξηγώντας πως ένας τέτοιος θεσμός μπορεί να ενισχύσει την επισκεψιμότητα, να στηρίξει την τοπική οικονομία και να δημιουργήσει συνεργασίες ανάμεσα στους κατοίκους, τους επαγγελματίες και τους πολιτιστικούς φορείς.
Ιδιαίτερη θέση στο πρόγραμμα έχει η περιηγητική παράσταση «7 σταθμοί με αφορμή τον Ζορμπά», σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Τσακιρέλη. Σε αυτή τη δράση ολόκληρη η Μυρτιά μετατρέπεται σε μια υπαίθρια σκηνή. «Οι θεατές δεν παρακολουθούν απλώς μια παράσταση? κινούνται μέσα σε αυτήν», περιέγραψε η Μαριλένα Μηλαθιανάκη , λέγοντας ότι μέσα από επτά διαφορετικούς σταθμούς, θέατρο, μουσική, χορός, τραγούδι, προβολές και ιστορικά τεκμήρια δημιουργείται μια ενιαία αφήγηση και πως ζητούμενο δεν είναι απλώς η ψυχαγωγία, αλλά το βίωμα. «Θέλουμε ο επισκέπτης να φύγει έχοντας βιώσει όχι απλώς μια θεατρική εμπειρία, αλλά μια βαθύτερη συνάντηση με τον κόσμο του Καζαντζάκη», είπε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ενώ συμπλήρωσε ότι στόχος του Μουσείου είναι το Φεστιβάλ «ΖΟΡΜΠΑΣ» να αποκτήσει σταθερή θέση στον πολιτιστικό χάρτη και να αποτελέσει μια διαρκή αφορμή συνάντησης με το έργο του Καζαντζάκη.
«Θα θέλαμε το Φεστιβάλ ΖΟΡΜΠΑΣ να καθιερωθεί ως ένας θεσμός που δεν θα περιορίζεται στη διοργάνωση ποιοτικών πολιτιστικών εκδηλώσεων, αλλά θα δημιουργεί κάθε χρόνο νέες αφορμές για να συνομιλήσουμε με το έργο του Νίκου Καζαντζάκη μέσα από τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία», υπογράμμισε η κ. Μηλαθιανάκη, γνωστοποιώντας ότι το 2027, με τη συμπλήρωση 70 χρόνων από τον θάνατο του Νίκου Καζαντζάκη, το Μουσείο προετοιμάζει μια νέα σημαντική περίοδο, όπου το όραμα, όπως το περιγράφει η διευθύντριά του, είναι ένα μουσείο ζωντανό, όχι μόνο ένας χώρος μνήμης.
«Στόχος μας δεν είναι απλώς να διοργανώνουμε εκδηλώσεις. Είναι να αποδεικνύουμε ότι ένα μουσείο αφιερωμένο σε έναν συγγραφέα μπορεί να αποτελεί έναν ζωντανό οργανισμό παραγωγής πολιτισμού, έναν τόπο συνάντησης ιδεών, έρευνας και δημιουργίας».
Ένα όραμα, δηλαδή, που συνοψίζει και τη φιλοσοφία του νέου Φεστιβάλ. Ο Ν. Καζαντζάκης να μην παραμένει μόνο στις σελίδες των βιβλίων, αλλά να συνεχίζει να συνομιλεί με το σήμερα, μέσα από νέες μορφές τέχνης και νέες γενιές ανθρώπων.
ΑΠΕ ΜΠΕ
