Αεικίνητος και απρόβλεπτος, ο Άγγελος Παπαδημητρίου μιλά για το θέατρο, την ελευθερία, τα social media και την Αίγινα, που τη θεωρεί «Βατικανό της Τέχνης».
Από τη «θεία Ματίνα» στο Facebook: Το αέναο ταξίδι του Άγγελου Παπαδημητρίου
Συνέντευξη στη Μαίρη Αδαμοπούλου
Με την ίδια ευκολία και επιτυχία που έχει καταφέρει να κάνει δημοφιλές ένα ξεχασμένο ρεπερτόριο τραγουδιών των αρχών του 20ού αιώνα, ανεβαίνει στο σανίδι για να υποδυθεί από τον τσέλιγκα Ζήση στην «Γκόλφω» έως τη θεία Ματίνα στη θεατρική μεταφορά της ταινίας «Τζένη-Τζένη», υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες του Νίκου Καραθάνου, αυτή την περίοδο, στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά. Κι όταν δεν αποθεώνει το κιτς μέσα από τις εικαστικές του δημιουργίες, κερδίζει τις εντυπώσεις –ενίοτε και τα βραβεία– άλλοτε ως Τάσος στην ταινία του Πάνου Κούτρα «Xenia» κι άλλοτε ως Ντίμης Τσιμισκής Χόφμαν στους τηλεοπτικούς «Στάβλους της Εριέττας Ζαΐμη» ή ως Σοφός στο διεθνές τηλεπαιχνίδι «Φορ Μπουαγιάρ». Αεικίνητος, απρόβλεπτος και με αστείρευτο χιούμορ, ο Άγγελος Παπαδημητρίου δεν μετρά τον χρόνο με την ηλικία αλλά με τη διάθεση για δημιουργία. Πάντα έτοιμος για μια νέα περιπέτεια, μοιράζεται με τους αναγνώστες του «Saronic Magazine» μια συζήτηση που κινείται ανάμεσα στο θέατρο, στη μουσική, στα εικαστικά και, τελικά, στην ίδια τη ζωή.
Έχετε κινηθεί ανάμεσα σε πολύ διαφορετικά πεδία: θέατρο, τραγούδι και εικαστικά. Θεωρείτε ότι είναι συγκοινωνούντα δοχεία που ενεργοποιούνται από διαφορετικές ανάγκες σας;
Όχι. Είναι ένα δοχείο που τροφοδοτείται από μένα. Φέρω όλα αυτά ταυτοχρόνως. Δεν χρειάζεται κόπος για να μπω από το ένα στο άλλο, διότι το ένα φωτίζει το άλλο. Η σχέση μου με τη γλυπτική, για παράδειγμα, με βοηθά στο πώς θα σταθώ στη σκηνή. Η σχέση μου με το τραγούδι στο πώς κινώ τα χέρια μου. Η ζωγραφική μου είναι τραγούδι. Το τραγούδι είναι γλυπτική. Δεν αγαπώ την εξειδίκευση και την πειθαρχία. Μου είναι ξένες ως έννοιες. Πάντα με ενδιέφερε να είμαι ο εαυτός μου, διότι πιστεύω ότι ο καλλιτέχνης είναι ένας κόσμος και πρέπει να παρουσιάζεται στο κοινό ολόκληρος, όχι αποσπασματικά.
Ποιος είναι ο εαυτός σας; Ποιος είναι ο Άγγελος Παπαδημητρίου;
Ένας άνθρωπος που έχει πάρει απόφαση να περάσει καλά και να βοηθήσει και τους άλλους να περάσουν καλά, όσο περνάει από το χέρι του. Το προσωπικό μου στοίχημα είναι να μην υποταχθώ σε καμία εξουσία. Να μην αισθανθώ προσκυνημένος. Θέλω να είμαι μακριά από οποιαδήποτε εξουσία που με πιέζει να κάνω κάτι που δεν μου αρέσει.
Η επιθυμία σας δεν συγκρούεται με τις οδηγίες του σκηνοθέτη που μπορεί να έχει την μπαγκέτα στις θεατρικές και στις κινηματογραφικές σας δουλειές;
Εδώ είναι το κόλπο του καλλιτέχνη: να προσαρμόσει, όσο μπορεί, την επιθυμία του στην επιθυμία του αρχηγού. Αυτό δεν είναι υποταγή. Είναι μοίρασμα.
Στην θεατρική παράσταση «Τζένη-Τζένη» υποδύεστε έναν γυναικείο ρόλο, τη θεία Ματίνα. Ποια είναι για εσάς η θεία Ματίνα;
Είναι όλα εκείνα τα ιερά πλάσματα που βρίσκονται μεταξύ ζωής και θανάτου και μένουν στα σπίτια μας, είτε επειδή ο γάμος τους ατύχησε, είτε επειδή έμειναν χήρες, είτε επειδή δεν είχαν χρήματα. Είναι εκείνη που μεγαλώνει τα παιδιά των άλλων αδελφών, που θυσιάζεται με έναν τρόπο, αλλά που είναι πάρα πολύ ευχαριστημένη. Είναι ένας άγγελος. Είναι τελικά, για μένα, η κερδισμένη της ζωής.
Πώς προσεγγίσατε τον συγκεκριμένο χαρακτήρα;
Έχουν ενσταλάξει μέσα μου εικόνες παλαιών συγγενών, πορτρέτα, έργα ζωγραφικής, πρόσωπα από τον κινηματογράφο... Όλη μου η πείρα στα εικαστικά βγαίνει στο πρόσωπο αυτής της γυναίκας: η μάνα του Καπράλου, η μάνα του Ρέμπραντ, όλα αυτά εμπεριέχονται στην επιδερμίδα μου. Θα έλεγα ότι είναι πολύ εσωτερική η προσέγγισή μου στη θεία Ματίνα και δεν απέχει πολύ από τον ρόλο της Ελένης Ζαφειρίου. Δεν κάνω κόλπα. Είμαι μια αρχόντισσα-χωριάτισσα.
Ξαναείδατε την ταινία πριν ξεκινήσετε τις πρόβες;
Όχι. Η ταινία, άλλωστε, δεν μου άρεσε καθόλου, διότι πίστευα ότι δεν ταίριαζε ο ρόλος στην Καρέζη. Ήταν τόσο όμορφη, τόσο κοσμική και τόσο μοντέρνα, που σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε να είναι κόρη του Διονύση Παπαγιαννόπουλου και ανιψιά της Ελένης Ζαφειρίου. Θεωρούσα ότι είχε γίνει λάθος στην επιλογή της για τον ρόλο, ενώ οι υπόλοιποι ηθοποιοί μού άρεσαν πολύ.
Επιχειρήσατε να επικαιροποιήσετε τον χαρακτήρα της θείας Ματίνας ή διατηρήσατε την απόσταση του χρόνου;
Πιστεύω ότι τα πρόσωπα αυτά είναι διαχρονικά. Και στις μέρες μας, μία κυρία στη δική μου ηλικία που είναι μόνη θα είναι σαν τη θεία Ματίνα. Θα έχει μια ευγένεια, μια πνευματικότητα. Θα αποπνέει μια γλυκόπικρη διάθεση.
Πώς πετυχαίνετε αυτή την ισορροπία του γλυκόπικρου και της λεπτής ειρωνείας στην ερμηνεία σας; Οφείλεται στην έλλειψη προθέσεων. Όταν δεν έχεις να επιβάλεις τον εαυτό σου ή κάποια ιδεολογία, είσαι ελεύθερος. Έχεις την αυθαιρεσία να κάνεις ό,τι θέλεις.
Ενώ αγαπάτε τα παλιά τραγούδια, δημιουργείτε γλυπτά από πορσελάνη, λατρεύετε τη διά ζώσης επαφή με τους δικούς σας ανθρώπους και το κοινό που παρακολουθεί τη δουλειά σας, την ίδια στιγμή έχετε μια ισχυρή παρουσία στον ψηφιακό κόσμο, με χιλιάδες ακολούθους που αδημονούν για μια νέα ανάρτησή σας με έντονα στοιχεία μεταμόρφωσης, καυστικού χιούμορ και ειρωνείας. Είναι αλήθεια ότι δεν έμεινα πίσω σε αυτόν τον τομέα. Διαπίστωσα κάποια στιγμή ότι το πιο μίζερο, το πιο φτηνό υλικό που υπάρχει είναι το Facebook. Και είπα στον εαυτό μου: εδώ θα μεγαλουργήσω! Γίνομαι άντρας, γυναίκα, παιδί, αλλάζω κάθε μέρα με τη βοήθεια του συνεργάτη μου,Μύρωνα Παβένου, και το αποτέλεσμα είναι ουσιαστικά ένα νέο εικαστικό εγχείρημα. Δεν παίρνω ούτε ένα ευρώ από διαφημίσεις για ό,τι κάνω. Θέλω να είναι ανεξίκακο και μακριά από οποιαδήποτε έννοια εκμετάλλευσης. Το χιούμορ για μένα είναι αναπόσπαστο κομμάτι της έκφρασης, όπως το οξυγόνο. Η έλλειψη χιούμορ είναι μια μορφή αναπηρίας, γι' αυτό και διαγράφω όποιον δεν μπορεί να αντιληφθεί το πνεύμα της σελίδας. Όσο για την ειρωνεία, είναι απαραίτητη για να δείξω ότι δεν παίρνω τα πράγματα και πολύ στα σοβαρά. Να δώσω ένα μήνυμα ότι το έργο μου είναι ένα παιχνίδι, όπως και η ίδια η ζωή.
Σε ένα παιχνίδι, όμως, πάντα κάποιος κερδίζει και κάποιος χάνει. Στη δική σας περίπτωση, ποιος είναι ο κερδισμένος;
Ουσιαστικά, ο κερδισμένος είμαι εγώ, αλλά μοιάζω χαμένος, διότι η επιτυχία μου δεν είναι εξουσιαστική. Καταφέρνω να είμαι ευτυχισμένος αλλά χωρίς έπαρση, διότι η επιτυχία μου δεν συνδιαλέγεται με την εξουσία. Ποτέ δεν έχω κάνει την παραμικρή παραχώρηση στο στυλ, στο ντύσιμο, στη γλώσσα που χρησιμοποιώ.
Το προηγούμενο καλοκαίρι συμπράξατε με τη Μελίνα Τανάγρη, και για δύο βράδια τραγουδήσατε αφιλοκερδώς στο Κτήμα Μανταλένα, στην Κυψέλη, στην Αίγινα, καλεσμένοι της Όλιας Λαζαρίδου, για την ενίσχυση του συσσιτίου του Λεούσειου Ιδρύματος. Τι κρατήσατε από την αιγινήτικη αυτή εμπειρία;
Για να είμαι ειλικρινής, πίστευα ότι θα μαζευτούν 20-30 άτομα να μας ακούσουν, αλλά έγινε χαμός. Κέφι, γέλιο, μαζέψαμε ένα σεβαστό ποσό. Ήταν υπέροχη στιγμή, αλλά, όταν έχεις την Όλια δίπλα σου, την οποία λατρεύω, σου ανοίγεται η πόρτα στον θεό της Τέχνης.
Θα επιστρέψετε στην Αίγινα;
Ό,τι είναι αποκομμένο από την ηπειρωτική Ελλάδα, τα νησιά δηλαδή, μου δημιουργούν ασφυξία. Την Αίγινα όμως την αισθάνομαι όπως την Κηφισιά, σαν προάστιο της Αθήνας. Και βεβαίως θα επέστρεφα, διότι για μένα είναι ένα μυθικό μέρος, κάτι σαν το Βατικανό της Τέχνης. Πώς αλλιώς μπορείς να δεις έναν τόπο στον οποίο έχουν ζήσει στο παρελθόν ο Γιάννης Μόραλης, ο Νίκος Νικολάου, ο Χρήστος Καπράλος, και σήμερα δημιουργούν καλλιτέχνες όπως ο Κώστας Βαρώτσος και η Βένια Δημητρακοπούλου –με τους οποίους έχω και φιλικές σχέσεις–, αν όχι ως έναν ναό της Τέχνης;
Στα 60 χρόνια της διαδρομής σας στον χώρο της τέχνης πόσο έχετε αλλάξει;
Σε μερικά πράγματα γίνομαι χειρότερος και σε μερικά καλύτερος. Η φαντασία μου, ας πούμε, δεν καλπάζει πια, ξέρω πολλά.
Πριν κλείσουμε αυτή τη συζήτηση, θα θέλατε να μας αποκαλύψετε τον Άγγελο Παπαδημητρίου κάτω από τη σκηνή, πίσω από την κάμερα, έξω από τους εκθεσιακούς χώρους;
Είναι ένας άνθρωπος που μένει σε ένα ιδιόκτητο διαμέρισμα, σε μια πολυκατοικία, που έχει αναλάβει κάποιες φορές και τη διαχείρισή της, που ψωνίζει από τα μαγαζιά της γειτονιάς του. Με άλλα λόγια, ένας κανονικός άνθρωπος.
Από την έντυπη έκδοση
