Συμμαχικά μέτωπα και διεθνής αναγνώριση
Κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Μωραϊτίνης εντάχθηκε στις συμμαχικές επιχειρήσεις. Πέταξε μαζί με Βρετανούς και Γάλλους αεροπόρους, σε αποστολές αναγνώρισης και κρούσης. Η τόλμη του, η αεροπορική του δεινότητα και η πειθαρχία του τον έκαναν σεβαστό στους συμμάχους και στους αντιπάλους.
Η πολεμική του δραστηριότητα περιελάβανε συνολικά 185 αεροπορικές πολεμικές αποστολές. (20 αερομαχίες, 20 αποστολές δίωξης, 25 ανθυποβρυχιακές αποστολές, 27 επιθετικής αναγνώρισης και 80 βομβαρδισμού). Με τις συνολικά 9 καταρρίψεις εχθρικών αεροσκαφών,[θεωρείται ο κορυφαίος στην ιστορία της Ελλάδας «ιπτάμενος άσος». Ήταν ο πρώτος Έλληνας «άσος», ο δεύτερος ήταν ο Ιωάννης Αγοραστός - Πλαγής, που γεννήθηκε στη Ροδεσία και πολέμησε με την RAF στο Β’ ΠΠ.
Τιμήθηκε με γαλλικά και βρετανικά παράσημα, μεταξύ των οποίων και ο Σταυρός Πολέμου της Γαλλίας (Croix de Guerre) και το Αγγλικό παράσημο του Τάγματος Διακεκριμένης Υπηρεσίας με 2 διεμβολές. Αξίζει να αναφερθεί πως στην Αγγλία κατά τον Α΄ΠΠ (1914-1919) απονεμήθηκαν 9,881 πολεμικοί σταυροί εκ των οποίων 768 με μια διεμβολή, 76 με δύο διεμβολές (όπως και ο Μωραϊτίνης) και 7 με 3.
Ο ελληνικός Τύπος τον αποκαλούσε “γενναίο φρουρό των αιθέρων”. Ο ξένος Τύπος, “έναν από τους πιο τολμηρούς άνδρες του μετώπου”.
Τραγικός επίλογος στα 27 του χρόνια
Αλλά, όπως συμβαίνει συχνά με τις μεγάλες μορφές, έφυγε νωρίς. Δεν σκοτώθηκε σε μάχη. Πέθανε το 1918 σε πτήση ρουτίνας, λόγω μηχανικής βλάβης, στα 27 μόλις του χρόνια. Ο θάνατός του προκάλεσε θλίψη σε Ελλάδα, Γαλλία και Βρετανία.
Τέλη Νοεμβρίου 1918, ο Πλωτάρχης Μωραϊτίνης απογειώθηκε από το Παλαιό Φάληρο με προορισμό τη Θεσσαλονίκη, για να παραβρεθεί στην παράδοση Συμμαχικού αεροπορικού υλικού για τις ανάγκες των Ελληνικών Δυνάμεων. Όμως, λίγο μετά την απογείωση του είχε ένα ατύχημα, που οδήγησε στην καταστροφή του αεροπλάνου του. Συνέχισε το ταξίδι του σιδηροδρομικώς και όταν ολοκληρώθηκε η παραλαβή του υλικού, αναζήτησε τρόπο επιστροφής στην Αθήνα.
Ο Διοικητής της Διασυμμαχικής Αεροπορίας Ανατολής, Γάλλος Ταγματάρχης Denain, του διέθεσε το προσωπικό του αεροπλάνο, ένα Breguet-14 για το ταξίδι του.
Το συγκεκριμένο αεροσκάφος ήταν δύσκολο στον χειρισμό και εντελώς άγνωστο στον Μωραϊτίνη. Επιπλέον, απουσίαζε ο προσωπικός του μηχανικός, Αρχικελευστής Άγγελος Φωκάς, που ήταν σοβαρά ασθενής και έμεινε στην Αθήνα.
Οι Γάλλοι διέθεσαν μαζί με το αεροπλάνο και ένα ιπτάμενο μηχανικό για να πετάξει μαζί του, αλλά ο Μωραϊτίνης, με υπερβολική αυτοπεποίθηση, αρνήθηκε και βιαστικά μπήκε στο μοιραίο εκείνο αεροπλάνο για να επιστρέψει στην υπηρεσία του.
Αναχώρησε από τη Θεσσαλονίκη το μεσημέρι της 22 Δεκεμβρίου 1918, αλλά δεν έφτασε ποτέ στον τόπο του προορισμού του. Στη περιοχή του Ολύμπου και της Πιερίας τη μέρα εκείνη, επικρατούσε σφοδρή κακοκαιρία και το πιθανότερο είναι να άλλαξε πορεία και να έπεσε κάπου στο Αιγαίο.
Οι έρευνες που έγιναν δεν απέδωσαν. Ποτέ δεν βρέθηκαν συντρίμμια του αεροπλάνου και το δυστύχημα αυτό παραμένει μέχρι σήμερα, ανεξιχνίαστο.
Το τραγικό τέλος
Παρά τις μάχες και πολυάριθμες πολεμικές αποστολές στις οποίες έλαβε μέρος κατά τους Βαλκανικούς και στον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο, ο θάνατός του δεν ήρθε από εχθρικά πυρά.
Ο «άσσος αεροπόρος μας» σκοτώθηκε σε ηλικία μόλις 27 ετών, σε μια πτήση ρουτίνας από Θεσσαλονίκη προς Αθήνα, πέφτοντας με το αεροπλάνο του ή στη περιοχή του Ολύμπου ή κάπου στο Αιγαίο.
Η είδηση συγκλόνισε τους συναδέλφους και τους ανωτέρους του και ο θάνατός του προκάλεσε θλίψη σε Ελλάδα, Γαλλία και Βρετανία.
Η πατρίδα έχασε έναν ήρωα και η Αίγινα έναν γιο που δεν πρόλαβε να επιστρέψει
‘Ήταν μια «εθνική απώλεια», κατά την οποία η Ελλάδα έχασε έναν ανοιχτόμυαλο αξιωματικό του ναυτικού, ένα θαρραλέο και πρωτοπόρο αεροπόρο και ένα πραγματικό ήρωα του Α’ ΠΠ που έγραψε λαμπρές σελίδες στη παγκόσμια στρατιωτική ιστορία.
Το υπουργείο των Ναυτικών τέλεσε στις 20 Ιανουαρίου1919, επιμνημόσυνο δέηση στο μητροπολιτικό ναό Αθηνών παρουσία των μελών της Κυβέρνησης και πάντων των ανωτάτων αξιωματικών του κατά θάλασσα και ξηρά στρατού.
Ως ένδειξη σεβασμού, θαυμασμού και φόρου τιμής ας διαβάσουμε τι ανέφερε επακριβώς στον επιμνημόσυνο λόγο του, ο προσωπάρχης του Υπουργείου των Ναυτικών Αντιπλοίαρχος Παντελής Χορν, ο γνωστός θεατρικός συγγραφέας του 20ού αιώνα και ανιψιός του Παύλου Κουντουριώτη.
Δεν ήλθαμε εδώ για να θρηνήσουμε όπως αρμόζει σε τέτοιου είδους πένθιμες τελετές, μα ήλθαμε εδώ να μετρηθούμε και να δούμε αν είνε αλήθεια κάτι που το ακούσαμε, μα δεν μπορούμε να το πιστέψουμε ακόμα πως λείπει κάποιος από μας, αυτός που ήταν η ψυχή όλης της Ναυτικής Αεροπορικής κινήσεως της Ελλάδας μας, εκείνος που τον εθαύμαζαν και οι δικοί μας και οι ξένοι.
Οι γενναίοι και ψύχραιμοι σύμμαχοι μας Άγγλοι ενθουσιάζονται μαζί του και δεν ξέρουν πως να τον τιμήσουν και να τον δοξάσουν. Ο Διοικητής της πτέρυγος του Αιγαίου γράφει εις τον Βρεττανόν Ναύαρχον Αρχηγόν, αυτός ο μετρημένος Άγγλος, σκορπίζει λόγια θαυμασμού «η ορμή και η γενναιότης του, λέγει, κατά τας επιχειρήσεις αποτελεί λαμπρόν παράδειγμα δια τους υπ’ αυτόν αξιωματικούς».
Πόσο τον αγαπούσε ο Ναύαρχος Κουντουριώτης, ίσως περισσότερο απ΄όσο τον αγαπήσαμε όλοι εμείς, γιατί ίσως τον ένοιωθε περισσότερο από εμάς.
Φαίνεται τα παλικάρια έχουνε ξεχωριστή δική τους γλώσσα και συνεννοούνται. Με μια διαταγή του, του εκφράζει τη πλήρη ευαρέσκεια του δια την τόλμην, τη ανδρείαν και τη επιθετική του ορμήν. Έπειτα η Ελληνική Κυβέρνησις εκφράζει τα συγχαρητήρια της δια την εναντίον του «Γκαίμπεν» ηρωικήν και πλήρη αυτοθυσίας επιδρομήν αυτού.
Τι ήτο η επιδρομή αυτή; ΄
«Καταρρίπτει εν αερομαχία δύο εχθρικά αεροπλάνα, αμφότερα τα πυροβόλα του έπαθαν σύσφιγξιν, αλλά αφού ηλευθέρωσε το εν τούτων, εξηκολούθησε την μάχην, μέχρις ότου ηναγκάσθη ν’αποχωρήση έχων τρυπημένην την δεξαμενήν της βενζίνης, τα κύρια δοράτια του αεροπλάνου διάτρητα και είκοσιν οπάς εις το αεροπλάνον. Κατελθών εις το Ελληνικόν αεροδρόμιον αφήκε το βλαβέν αεροπλάνον και επιβάς ετέρου απήλθε και πάλιν προς την μάχην».
Είνε όλα αυτά αλήθεια; Δια τον Μωραιτίνην πρόκειται ή δια κάποιον μυθικόν ήρωα; Και εν τούτοις όλα αυτά είναι απόσπασμα από την επίσημον έκθεσι του Αγγλικού Ναυαρχείου.
Και όμως αυτός δεν είνε πιά μαζί μας! Τι έγινε; Δεν μπορούμε να ξέρουμε, μα ποιος ξέρει μέσα στους αιθέρας που ο Μωραϊτίνης είχε υποτάξει, πόσα μυστήρια κρύβονται, που εμείς οι κοινοί θνητοί δεν μπορούμε να εξιχνιάσουμε, γιατί βέβαια ο χαμός του είνε μυστήριο, και κανείς δεν ξέρει τι έγινε.
Όχι, οι γενναίοι σαν και αυτόν δεν πεθαίνουν, ζουν πάντα μαζί μας, αλλά χάνονται τη στιγμή που δεν χρειάζονται πιά. Γιατί ο Μωραιτίνης που έκανε ζωή του τον κίνδυνο, ετρέφετο με τον κίνδυνο, διεσκέδαζε με τον κίνδυνο, μεθούσε με τον κίνδυνο, έπρεπε να χαθή, όταν ο κίνδυνος έλειψε, όταν όλοι εμείς ποθήσαμε τη γαλήνη της ειρήνης.
Όχι, ο Μωραιτίνης δεν χάθηκε. Όταν πάλι μια μέρα η Πατρίδα βρεθή σε κίνδυνο, ο Μωραϊτίνης και πάλι θα φανή, ας είνε και ύστερα από χρόνια, ύστερα από αιώνες. Θα είνε πάντα ο Μωραϊτίνης και αν η μορφή του αλλάζει, θα είνε πάντα αυτός, γιατί θα είνε η ψυχή του Μωραϊτίνη.
Όχι, αύτη δεν θα χαθή ποτέ, φτερουγίζει στον αέρα όπως ήταν πάντα μαθημένη και όταν στις μπόρες του χειμώνα θα ξεσπάη το άγριο φυσομάνημα, θα είνε ο Μωραιτίνης που θα παλεύει με τα στοιχειά στον αέρα, αυτός Βασιλιάς του χαλασμού και της τρικυμίας.
Ναι, είνε αλήθεια! Γιατί αυτός που ίσα με χθες ήταν μαζί μας, αύριο θα γίνει σύμβολο, θα γίνει ιδέα.
Αυτός που έξαφνα ξεπετάχτηκε από τη θάλασσα στον αέρα, από τη θάλασσα που πάντα ανίκητοι ήταν οι Έλληνες και την ελάμπρυναν τα κατορθώματα τριών μεγάλων Ναυάρχων, σε τρείς σημαντικές και ξεχωριστές περιόδους της ιστορίας, εκεί ψηλά στον αέρα, σε στοιχειό πια δικό του, δημιούργησε δική του ξεχωριστή παράδοσι. Εκεί ψηλά, για την Ελλάδα ο πρώτος αυτός Θεμιστοκλής αυτός και Μιαούλης.
Για μας βέβαια που δεν θα τον βλέπουμε πιά, για τους δικούς του, για τη μητέρα του είνε σκληρό. Μα για την Αιωνιότητα τι σημαίνει; Αυτή τον έχει δικό της, αυτή δεν κλαίει, δεν συγκινείται, αυτή θέλει άνδρας δυνατούς, αυτούς σαν άλλη μητέρα αγκαλιάζει και στεφανώνει με τη δάφνη της Αθανασίας. Γι’αυτό είνε περιττό να σου πούμε εσένα, πολυαγαπημένε συνάδελφε, «Αιωνία σου η μνήμη», γιατί είνε η ιστορία που θα μας προλάβη και παραπάμω ακόμα όταν και αυτή θα χαθή μαζί μας στα βάθη των Αιώνων, θα είσαι ο μυθικός μας ήρωας και μέσα στου χρόνου το άπειρο το όνομα σου θα συγχέεται με το όνομα του Ικάρου. Και οι υπερπολιτισμένοι των χρόνων εκείνων που δεν θα σε νοιώθουν κοντά τους, καθώς εμείς ή θα σε νοιώθουν καλύτερα από μας, θα σε βάλουν εσένα το παιδί της αναγεννώμενης Ελλάδος να καθίσεις στον Όλυμπο μαζί με τους Θεούς της Ελλάδας της Αρχαίας, γιατί στα μάτια τους τότε η Ελλάδα θα είνε μια και μεγάλη, όπως την έβλεπαν και θα την βλέπουν πάντα τα δικά σου μάτια από ψηλά, πολύ ψηλά.
Γιατί να τον θυμόμαστε σήμερα;
Ο Αριστείδης Μωραϊτίνης δεν είναι απλώς μια ιστορική φιγούρα. Είναι παράδειγμα νέου ανθρώπου που ξεπέρασε τα όρια της εποχής του, που πίστεψε στην πρόοδο, που έδρασε χωρίς φόβο, που τίμησε τη χώρα και τον τόπο του.
Κι εμείς, σήμερα, έχουμε καθήκον να θυμόμαστε και να τιμούμε τέτοιους ανθρώπους. Να τους δείχνουμε στα παιδιά μας, όχι ως αγάλματα, αλλά ως έμπνευση. Ως παράδειγμα θάρρους, οράματος και προσφοράς.
Ας είναι αιωνία του η μνήμη
