Οι φωτογραφίες του 1944, που σήμερα κατακλύζουν τα μέσα ενημέρωσης, είναι μια αφορμή για φρεσκάρισμα της μνήμης και για αναστοχασμό. Τα ιστορικά γεγονότα δεν είναι ουδέτερα. Ο χρόνος τα απαλύνει, αλλά αλίμονο αν σβήσει την ουσία τους.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΡΕΛΙΑΣ στο news247.gr
Η συζήτηση για τις φωτογραφίες του 1944, που κυριαρχούν αυτές τις μέρες στην επικαιρότητα, έχει πολλές διαστάσεις. Βεβαίως, πάνω απ’ όλα είναι οι συγκλονιστικές(η λέξη εδώ δεν είναι τυπική, δεν χάνει τίποτα από την κυριολεκτική σημασία της) εικόνες των Ανθρώπων που οδηγούνται στο εκτελεστικό απόσπασμα με το κεφάλι ψηλά, με βλέμμα καθαρό και με σφιγμένη γροθιά. Τι άλλο από συγκλονισμό μπορεί να προκαλούν αυτές οι εικόνες;
Όμως, οι φωτογραφίες αυτές δίνουν ακόμα μια αφορμή για να θυμηθούμε πώς αντιμετώπιζε το κυρίαρχο κράτος επί σχεδόν τέσσερις δεκαετίες την αντίσταση κατά των Γερμανών κατακτητών και τους αγωνιστές που σήκωσαν το βάρος της. Πώς οι αγωνιστές αυτοί πολεμήθηκαν και πώς, αντίθετα, συνεργάτες των κατακτητών κυριάρχησαν όχι μόνο σε παρακρατικές οργανώσεις, αλλά και στον κορμό του επίσημου κράτους, στο στρατό και στα σώματα ασφαλείας.
Όλα αυτά άρχισαν να αποκαθίστανται μετά την πτώση της δικτατορίας(1974) και την τότε απόφαση της κυβέρνησης του Κωνσταντίνου Καραμανλή να νομιμοποιήσει το ΚΚΕ.
Η ολοκλήρωση αυτής της πολιτικής ήρθε οκτώ χρόνια αργότερα (1982), όταν η πρώτη κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ αναγνώρισε, με νόμο, την «Ενιαία Εθνική Αντίσταση 1941-1944».
Η συζήτηση που έγινε στη Βουλή τον Αύγουστο του 1982 ήταν αποκαλυπτική για τη στάση της τότε παράταξης της Δεξιάς, της ΝΔ με αρχηγό τον Ευάγγελο Αβέρωφ.
Στις 17 Αυγούστου 1982, παίρνοντας το λόγο αμέσως μετά τον πρωθυπουργό Ανδρέας Παπανδρέου, ο Αβέρωφ είπε τρία πράγματα:
Πρώτον, ότι με το νόμο αυτόν «δίδεται συγχωροχάρτι στο ΚΚΕ».
Δεύτερον, ότι το κόμμα του, όταν θα έρθει στην εξουσία («σύντομα», όπως είπε) θα καταργήσει το νόμο. Και
Τρίτον, ότι αποχωρεί από τη συζήτηση.
Το αρχείο της ΕΡΤ για τη συζήτηση αυτή είναι ένα μοναδικό ντοκουμέντο. Όποιος θέλει μπορεί να το δει εδώ. Ειλικρινά, αξίζει να «σπαταλήσει» μια ώρα.
Ιδιαίτερη αξία έχει η εικόνα της Βουλής τη στιγμή της αποχώρησης των βουλευτών της ΝΔ, πλην ενός. Ήταν ο βουλευτής Επικρατείας, πρώην πρωθυπουργός, Παναγιώτης Κανελλόπουλος. Ο οποίος, διαφωνώντας ανοιχτά με το κόμμα και τον αρχηγό του, είπε: «Δεν είναι νοητό να μην αναγνωριστεί το ΕΑΜ, η μεγαλύτερη και πιο μαζική αντιστασιακή οργάνωση, που είχε και τα περισσότερα θύματα».
Η ομιλία του προκάλεσε αίσθηση. Διότι ο Κανελλόπουλος ήταν βαθιά αντικομμουνιστής κατά την προηγούμενη πολιτική του δράση.
Δύο χρόνια αργότερα ο Αβέρωφ ηττήθηκε στις ευρωεκλογές (1984) και παραιτήθηκε από αρχηγός της ΝΔ. Η πρόβλεψή του για γρήγορη επιστροφή στην εξουσία διαψεύστηκε. Αυτό έγινε οκτώ χρόνια αργότερα, το 1990. Έκτοτε καμιά κυβέρνηση και κανένας αρχηγός της ΝΔ τόλμησε να καταργήσει το νόμο του 1982 που αναγνώρισε την Ενιαία Εθνική Αντίσταση 1941-1944. Το 2005, κατά την πολιτική κηδεία του γενικού γραμματέα τουυ ΚΚΕ Χαρίλαου Φλωράκη, ο τότε πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής είπε: «Ο Χαρίλαος Φλωράκης ήταν ανάμεσα στους ηγέτες που συνέβαλαν προσωπικά ,και καθοριστικά στην υπέρβαση των παθών του παρελθόντος και στην εμπέδωση της δημοκρατίας και της σταθερότητας».
Οι φωτογραφίες του 1944, που σήμερα κατακλύζουν τα μέσα ενημέρωσης, είναι μια αφορμή για φρεσκάρισμα της μνήμης και για αναστοχασμό. Τα ιστορικά γεγονότα δεν είναι ουδέτερα. Ο χρόνος τα απαλύνει, αλλά αλίμονο αν σβήσει την ουσία τους.
Ο Βρετανός θεατρικός συγγραφέας Χάρολντ Πίτερ το έχει πει έτσι: «Το παρελθόν είναι ό,τι θυμόμαστε, ό,τι νομίζουμε πως θυμόμαστε, ό,τι έχουμε πειστεί πως θυμόμαστε ή που προσποιούμαστε ότι θυμόμαστε»…
