Η απάτη στον τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας έχει λάβει ανησυχητικές διαστάσεις παγκοσμίως, σύμφωνα με νέα έκθεση του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), που δημοσιεύτηκε πρόσφατα. Η έκθεση, με τίτλο «Απάτη στον τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας», καταγράφει τις πιο συχνές μορφές παραπλάνησης των καταναλωτών και προτείνει εργαλεία για τον περιορισμό του φαινομένου.
Όπως αναφέρει η έκθεση του FAO, επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι περίπου το 20% των προϊόντων αλιείας που διακινούνται διεθνώς ενδέχεται να σχετίζονται με κάποια μορφή απάτης – ποσοστό υψηλότερο σε σύγκριση με άλλα τρόφιμα, όπως κρέας, φρούτα και λαχανικά. Ιδιαίτερα αυξημένα ποσοστά λανθασμένης σήμανσης καταγράφονται στον τομέα της εστίασης, όπου σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν έως και το 30%.
Η απάτη ορίζεται ως «σκόπιμη πρακτική που αποσκοπεί στην εξαπάτηση άλλων» και περιλαμβάνει αντικατάσταση ειδών (π.χ. πώληση τιλάπιας ως λυθρίνι), ψευδή αναγραφή προέλευσης, αλλοίωση ημερομηνιών λήξης, προσθήκη χρώματος ή νερού για αύξηση βάρους, παραποίηση (π.χ. σουρίμι ως κρέας καβουριού), υπέρβαση ποσοστώσεων και παραπλανητικούς ισχυρισμούς περί βιωσιμότητας. Το φαινόμενο θέτει σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία, τη βιωσιμότητα των αλιευτικών πόρων και τα οικονομικά συστήματα.
Η παγκόσμια αγορά αλιείας και υδατοκαλλιέργειας, αξίας 195 δισεκατομμυρίων δολαρίων, χαρακτηρίζεται από τεράστια ποικιλία ειδών (πάνω από 12.000), γεγονός που δυσχεραίνει τον έλεγχο. Στις ΗΠΑ, έως και το ένα τρίτο των υδρόβιων προϊόντων μπορεί να μην είναι αυτό που αναγράφεται στη συσκευασία, ενώ λιγότερο από το 1% των εισαγωγών ελέγχεται. Παραδείγματα από όλο τον κόσμο περιλαμβάνουν λαβράκι εκτροφής που πωλείται ως «τοπικό» στην Ιταλία σε διπλάσια-τριπλάσια τιμή, σολομό εκτροφής ως άγριο, και προσθήκη νερού σε προϊόντα για αύξηση βάρους.
Η έκθεση του FAO τονίζει ότι η απάτη δεν είναι μόνο οικονομικό ζήτημα, αλλά επηρεάζει και τη δημόσια υγεία (π.χ. κίνδυνοι από ωμά ψάρια ή επανακατάψυξη) και τη βιωσιμότητα των αποθεμάτων. Παρά τις χιλιάδες μελέτες που έχουν διεξαχθεί σε όλες τις ηπείρους (εκτός Ανταρκτικής), δεν υπάρχει ακόμη αξιόπιστη παγκόσμια εκτίμηση λόγω της πολυπλοκότητας και της έλλειψης τυποποιημένων ορισμών.
Για την αντιμετώπιση, η έκθεση προτείνει εναρμονισμένες απαιτήσεις επισήμανσης, υποχρεωτική χρήση επιστημονικών ονομασιών όπου είναι δυνατόν, και βελτίωση των συστημάτων ιχνηλασιμότητας. Προηγμένες τεχνικές, όπως ανάλυση DNA, διαφορές στη σύνθεση λιπαρών οξέων, αναλογίες άνθρακα-αζώτου για γεωγραφική προέλευση, φορητά μοντέλα φθορισμού ακτίνων Χ και μηχανική μάθηση, μπορούν να βοηθήσουν στην ανίχνευση.
Παραδείγματα επιτυχίας περιλαμβάνουν πρωτοβουλίες στην Ιταλία, Αργεντινή και ΗΠΑ. Στο Λος Άντζελες, μια συνεργασία ακαδημαϊκών, βιομηχανίας και αρχών μείωσε την εσφαλμένη επισήμανση στα εστιατόρια κατά δύο τρίτα σε 10 χρόνια μέσω εκπαίδευσης και τυφλών δοκιμών. Η έκθεση του FAO υπογραμμίζει την ανάγκη συντονισμένων δράσεων για διαφάνεια, προστασία καταναλωτών και βιωσιμότητα του κλάδου.
(Με πληροφορίες από ot.gr / ΑΠΕ-ΜΠΕ)
