Μιχάλης Ψύλος • psilosm@naftemporiki.gr
Ο Τρίτος Πόλεμος του Κόλπου προκαλεί ήδη μεγάλη κρίση στον τομέα των υδρογονανθράκων λόγω της διακοπής των μεταφορών πετρελαίου και φυσικού αερίου.
«Λείπει πλέον το 20% της προηγούμενης προμήθειας LNG στην παγκόσμια αγορά», εξηγεί ο ειδικός σε θέματα φυσικού αερίου Σεμπάστιαν Γκούλμπις από την εταιρεία συμβούλων Enervis. «Ένα μεγάλο μέρος αυτής της παραγωγής LNG είχε προορισμό την Ασία. Αυτό θα μπορούσε να εντείνει τον ανταγωνισμό μεταξύ Ασίας και Ευρώπης για παραδόσεις LNG», τονίζει . Προσθέτει μάλιστα ότι όσον αφορά τα βραχυπρόθεσμα συμβόλαια, είναι φυσιολογικό «τα πλοία που μεταφέρουν υγροποιημένο φυσικό αέριο να κατευθύνονται σε όποια αγορά μπορούν να κερδίσουν περισσότερα χρήματα».
Το Ιράν επιτέθηκε πρόσφατα στο Ρας Λαφάν, τη μεγαλύτερη εγκατάσταση εξαγωγής LNG στον κόσμο, στο Κατάρ. Επιπλέον, κυκλοφορία στο Στενό του Ορμούζ σχεδόν πλήρως σταματήσει.
Συνολικά, η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα με τα αποθέματα φυσικού αερίου: ο μέσος όρος πληρότητας στις αποθήκες της ΕΕ είναι 28,51%. Από αυτό το ελλείπον αέριο, έχει υπολογιστεί ότι το μερίδιο που περνά από το Στενό του Ορμούζ είναι 9 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα και προέρχεται όλο από το Κατάρ. Συνολικά, 65,5 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα θα έλειπαν στην ΕΕ , χωρίς το αέριο του Κατάρ.
Αν δεν υπάρξει αποκλιμάκωση στον πόλεμο, τι θα αντιμετωπίσει η Ευρώπη τον επόμενο χειμώνα; «Μακάρι να είχαμε απαντήσει στο ερώτημα νωρίτερα: Πώς μπορούμε να διασφαλίσουμε την ασφάλεια του εφοδιασμού, για παράδειγμα μέσω ενός στρατηγικού αποθέματος αποθήκευσης;» λέει ο Σεμπάστιαν Γκούλμπις.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της AGSI που επεξεργάστηκε η T-Commodity, η Ολλανδία, η Γερμανία, η Γαλλία και η Αυστρία αντιμετωπίζουν σοβαρό πρόβλημα αποθήκευσης φυσικού αερίου, που σημαίνει ότι τα αποθέματά τους είναι επικίνδυνα χαμηλά. Συγκεκριμένα, η Ολλανδία έχει πληρότητα μόνο 6,81%, η Γερμανία 21,89%, η Γαλλία 21,85% και η Αυστρία 35,4%. Η Ιταλία, από την άλλη πλευρά, συγκαταλέγεται στις χώρες με τα υψηλότερα αποθέματα, με ποσοστό πληρότητας 44,11% , ενώ προηγούνται η Πολωνία με 46,66%, η Ισπανία με 55,49% και η Πορτογαλία με 81,62%.
Πόλεμος τιμών στο αέριο
«Οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου στην Ευρώπη χρειάζονται αναπλήρωση το καλοκαίρι, αλλά η Ασία χρειάζεται επίσης φυσικό αέριο για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, όπως για τον κλιματισμό, ένας πόλεμος τιμών είναι πιθανός.
Οι περισσότεροι υδρογονάνθρακες που διέρχονται από το Ορμούζ καταλήγουν στις ασιατικές αγορές, με χώρες όπως η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας, η Ινδία, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τον Κόλπο.
Μια δημοφιλής εφαρμογή για smartphone που εμφανίζει την κυκλοφορία των πλοίων μέσω σημάτων AIS (ναυτικός αναμεταδότης) υπογραμμίζει πώς τα δεξαμενόπλοια LNG έχουν αλλάξει δραματικά την αρχική τους διαδρομή τις τελευταίες τρεις εβδομάδες, κατευθυνόμενα προς την Ασία.
Ο λόγος για αυτή τη συμπεριφορά ίσως εξηγείται εύκολα: Η ασιατική αγορά, αντιμέτωπη με έλλειψη, αύξησε τις τιμές του LNG περισσότερο, επομένως οι εταιρείες ανακατεύθυναν τα δεξαμενόπλοιά προς την Ασία, επίσης λόγω της δυνατότητας διαπραγμάτευσης συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης για αυτό το εμπόρευμα σε σημαντικά μικρότερα χρονικά πλαίσια.
Στην Ευρώπη , η αγορά δεν έχει προς το παρόν κανένα οικονομικό κίνητρο για την αποθήκευση φυσικού αερίου», λέει ο Σεμπάστιαν Χάινεμαν, Διευθύνων Σύμβουλος της Πρωτοβουλίας Αποθήκευσης Ενέργειας (Ines), μιας ένωσης φορέων εκμετάλλευσης αποθήκευσης φυσικού αερίου. «Δεδομένων των ιστορικά χαμηλών αρχικών επιπέδων πλήρωσης, αυτό αποτελεί σημαντικό κίνδυνο για την προετοιμασία για τον ερχόμενο χειμώνα».
Εάν οι τιμές για τον χειμώνα αυξηθούν, ίσως επειδή η αγορά προβλέπει μια παρατεταμένη κρίση, η αποθήκευση φυσικού αερίου θα μπορούσε να καταστεί και πάλι οικονομικά βιώσιμη. Εάν τέτοια οικονομικά κίνητρα δεν υλοποιηθούν, ο Γκούλμπις θεωρεί πιθανό «ένα είδος αναγκαστικής πλήρωσης των εγκαταστάσεων αποθήκευσης». «Και τότε θα δούμε κάτι στις εισαγωγές LNG, και σίγουρα θα δούμε και αύξηση των τιμών».
Νέα εξάρτηση από τις ΗΠΑ για το LNG
Το 2025 , οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν ο μεγαλύτερος εταίρος LNG της ΕΕ , αντιπροσωπεύοντας το 50,7% όλων των εισαγωγών. Ακολούθησαν η Ρωσία (17%) και το Κατάρ (10,8%).
Οι εισαγωγές LNG της ΕΕ αυξήθηκαν κατά 21% σε ετήσια βάση το πρώτο εξάμηνο του 2025, με τους μεγαλύτερους εισαγωγείς να είναι η Γαλλία, η Ισπανία, η Ολλανδία, η Ιταλία και το Βέλγιο. Μεγάλες ποσότητες εισήγαγαν επίσης η Τουρκία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Το πρώτο εξάμηνο του 2025, οι ευρωπαϊκές εισαγωγές LNG από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία, τη Νιγηρία και την Αγκόλα αυξήθηκαν σε ετήσια βάση, ενώ αντίστροφα, μειώθηκαν οι εισαγωγές από το Κατάρ, την Αλγερία, το Τρινιντάντ και Τομπάγκο, τη Νορβηγία και το Περού.
Όσον αφορά τις συνδυασμένες εισαγωγές φυσικού αερίου μέσω αγωγών και LNG , το πρώτο εξάμηνο του 2025, οι χώρες της ΕΕ προμηθεύτηκαν το 29% από τη Νορβηγία, το 27% από τις Ηνωμένες Πολιτείες, το 13% από τη Ρωσία και το 12% από την Αλγερία.
Ο γερμανικός περιβαλλοντικός οργανισμός Deutsche Umwelthilfe (DUH) προειδοποίησε πρόσφατα, όσον αφορά τις παραδόσεις LNG από τις ΗΠΑ, ότι υπό τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ η Αμερική είναι ένας «ολοένα και πιο απρόβλεπτος εταίρος».
Η Διευθύνουσα Σύμβουλος της DUH, Σάσα Μίλερ-Κράεννερ υποστήριξε μάλιστα ότι «ο Ντόναλντ Τραμπ χρησιμοποιεί σκόπιμα τις παραδόσεις φυσικού αερίου για να ωθήσει την Ευρώπη και τη Γερμανία σε μια μοιραία εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα».
Ο ειδικός σε θέματα φυσικού αερίου Σεμπάστιαν Γκούλμπις λέει: «Εάν οι παραδόσεις LNG των ΗΠΑ σταματήσουν εντελώς, για οποιονδήποτε λόγο, τότε νομίζω ότι απλώς έχουμε πρόβλημα».
Το μέλλον δεν είναι ρόδινο
Οι ειδικοί λένε ότι για την Ευρώπη ,το μέλλον δεν διαγράφεται ρόδινο:Υπάρχει κίνδυνος η Ευρώπη να ξεμείνει από φυσικό αέριο καθώς η μεγάλη εξάρτηση της ασιατικής αγοράς από το LNG και το πετρέλαιο του Κόλπου, θα ανακατευθύνει άλλους παραγωγούς σε αυτήν την περιοχή.
Πώς θα αντιμετωπίσει η Ευρώπη αυτόν τον κίνδυνο ; Θα αναγκαστεί να κάνει την ανάγκη φιλοτιμία και να αυξήσει τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου; Με ό,τι επιπτώσεις έχει αυτό στη σύγκρουση στην Ουκρανία;
Και για αυτόν τον λόγο, η ΕΕ έχει άμεσο συμφέρον ο πόλεμος του Κόλπου να διευθετηθεί το συντομότερο δυνατό.
Οι χώρες της ΕΕ έχουν πολύ σοφά αποφασίσει προς το παρόν να μην συμμετέχουν ενεργά σε στρατιωτικές επιχειρήσεις, απορρίπτοντας την έκκληση των ΗΠΑ για ευρεία συνεργασία για την ασφάλεια του Ορμούζ. Τι θα γίνει όμως αν ο πρόεδρος Τραμπ θελήσει να «τιμωρήσει» την Ευρώπη για την άρνησή της; Καλό πράγμα η εξάρτηση…
Πηγή: Ναυτεμπορική
