Σε μια περίοδο έντονων πληθωριστικών πιέσεων και ενεργειακής κρίσης, τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ αποκαλύπτουν μια ανησυχητική επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης. Ο δείκτης υλικής και κοινωνικής στέρησης, ο οποίος καταγράφει την αδυναμία πρόσβασης σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες, σημείωσε άνοδο από το 14% το 2024 στο 14,9% το 2025.
Ο συγκεκριμένος δείκτης θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμος καθώς υπερβαίνει το καθαρά εισοδηματικό κριτήριο, εξετάζοντας την πραγματική ικανότητα των πολιτών να καλύψουν τουλάχιστον 7 από τις 13 θεμελιώδεις ανάγκες που ορίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως η στέγαση, η υγεία και οι βασικοί λογαριασμοί. Η Ελλάδα παραμένει στις πρώτες θέσεις της ΕΕ όσον αφορά τη σοβαρή στέρηση, γεγονός που υπογραμμίζει το βάθος της οικονομικής δυσπραγίας.
Ο πληθυσμός σε κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού
Ο συνολικός πληθυσμός που βρίσκεται αντιμέτωπος με τον κίνδυνο φτώχειας ή τον κοινωνικό αποκλεισμό ανήλθε στο 27,5%, που αντιστοιχεί σε περίπου 2.797.000 άτομα. Η τιμή αυτή παρουσιάζει αύξηση κατά 0,6 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, απομακρύνοντας τη χώρα από τους στόχους του προγράμματος «Ευρώπη 2030». Ιδιαίτερα πλήττονται τα παιδιά ηλικίας έως 17 ετών, όπου ο κίνδυνος φτώχειας σκαρφάλωσε στο 29,6%, έναντι 27,9% το 2024. Τα δεδομένα αυτά επιβεβαιώνουν ότι περισσότερο από το ένα τέταρτο των κατοίκων της χώρας ζει υπό καθεστώς έντονης οικονομικής ανασφάλειας.
Εργασία και γεωγραφικές ανισότητες
Παρά τη γενικότερη αύξηση της φτώχειας, σημειώθηκε μια ελπιδοφόρα μείωση στο ποσοστό των ατόμων που ζουν σε νοικοκυριά με χαμηλή ένταση εργασίας, το οποίο περιορίστηκε στο 7,6%. Γεωγραφικά, παρατηρείται μια σαφής διαφοροποίηση, με την Αττική, τα νησιά του Αιγαίου και την Κρήτη να εμφανίζουν χαμηλότερα ποσοστά κινδύνου φτώχειας σε σχέση με τον εθνικό μέσο όρο. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται κυρίως στη δυναμική του τουριστικού κλάδου και την ισχυρή αγροτική παραγωγή, στοιχεία που προσφέρουν επιπλέον οικονομικές ευκαιρίες και εισοδηματικές ροές στις συγκεκριμένες περιοχές, σε αντίθεση με τη Βόρεια και Κεντρική Ελλάδα όπου τα ποσοστά παραμένουν υψηλότερα.
Τα εισοδηματικά όρια και ο ρόλος του Κράτους
Το κατώφλι της φτώχειας για το 2025 προσδιορίστηκε στα 7.020 ευρώ ετησίως για ένα άτομο και στα 14.742 ευρώ για μια τετραμελή οικογένεια. Το μέσο διαθέσιμο εισόδημα ανά νοικοκυριό εκτιμάται στα 21.724 ευρώ, με την εργασία να αποτελεί την κύρια πηγή εσόδων (71,7%) και τις συντάξεις να ακολουθούν (23%). Καθοριστικός είναι ο ρόλος των κοινωνικών μεταβιβάσεων, καθώς χωρίς τις συντάξεις και τα επιδόματα το ποσοστό φτώχειας θα εκτοξευόταν στο 43,9%. Συγκεκριμένα, οι συντάξεις μειώνουν τον κίνδυνο φτώχειας κατά 20,7 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ τα κοινωνικά βοηθήματα προσφέρουν επιπλέον μείωση 3,6 μονάδων.
Δυσκολίες στην κάλυψη βασικών αναγκών και Υγεία
Η καθημερινότητα του φτωχού πληθυσμού χαρακτηρίζεται από σοβαρές ελλείψεις, με το 41,6% να δηλώνει αδυναμία σωστής διατροφής και το 66,6% να δυσκολεύεται στην έγκαιρη πληρωμή πάγιων λογαριασμών. Η συντριπτική πλειονότητα (99,9%) δεν μπορεί να καλύψει έκτακτες δαπάνες της τάξεως των 500 ευρώ, ενώ το 82,6% επιβαρύνεται υπερβολικά από το κόστος στέγασης. Στον τομέα της υγείας, το 32,8% του φτωχού πληθυσμού στερήθηκε ιατρικής θεραπείας που είχε ανάγκη, κυρίως για οικονομικούς λόγους, ενώ το ποσοστό αυτό εκτινάσσεται στο 55,4% όταν πρόκειται για οδοντιατρική φροντίδα.
Εκπαιδευτικό επίπεδο και υποκειμενική ευημερία
Η έρευνα επιβεβαιώνει τη στενή συσχέτιση μεταξύ εκπαίδευσης και οικονομικής κατάστασης, καθώς ο κίνδυνος φτώχειας για τους αποφοίτους τριτοβάθμιας εκπαίδευσης περιορίζεται στο 7,1%, έναντι 29,9% για όσους έχουν ολοκληρώσει μόνο την υποχρεωτική εκπαίδευση. Όσον αφορά την ψυχολογική κατάσταση, μόνο το 4,4% του πληθυσμού δηλώνει πλήρως ικανοποιημένο από τη ζωή του. Παρατηρείται επίσης ένα έλλειμμα κοινωνικής εμπιστοσύνης, καθώς πάνω από το ένα τρίτο του πληθυσμού δηλώνει ότι εμπιστεύεται τους συνανθρώπους του ελάχιστα έως καθόλου, αντικατοπτρίζοντας την κοινωνική πίεση που προκαλεί η παρατεταμένη οικονομική στενότητα.
Θα θέλατε να ετοιμάσω μια σύνοψη των στοιχείων αυτών με τη μορφή δελτίου τύπου ή να αναλύσω περαιτέρω τις διαφορές μεταξύ των περιφερειών της Ελλάδας;
