Πράσινο φως από την Κομισιόν για παρεμβάσεις κρατικής στήριξης, φορολογικές ελαφρύνσεις και προσωρινές διευκολύνσεις με στόχο την ανακούφιση νοικοκυριών και επιχειρήσεων - Στη Σύνοδο Κορυφής των ηγετών το πακέτο μέτρων
ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΤΖΑΝΝΕ/newmoney.gr
Στο επίκεντρο της σημερινής Συνόδου Κορυφής των ηγετών της ΕΕ βρίσκεται η ενεργειακή πίεση που εντείνεται λόγω των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή, που προσλαμβάνει ανεξέλεγκτες διαστάσεις με την Κομισιόν να παρουσιάζει πακέτο παρεμβάσεων για τη συγκράτηση του κόστους.
Η νέα ένταση στην περιοχή εντείνει την ενεργειακή πίεση στην Ευρώπη, καθώς κάθε διαταραχή στις διεθνείς αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου μεταφέρεται άμεσα στις τιμές. Οι εξελίξεις τροφοδοτούν νέο κύμα πιέσεων στο ενεργειακό κόστος και ενισχύουν τη μεταβλητότητα στις ευρωπαϊκές αγορές.
Επιστροφή στην «εργαλειοθήκη» του 2022
Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει την επαναξιοποίηση μέτρων από την περίοδο της ενεργειακής κρίσης του 2022, προσαρμοσμένων όμως στις σημερινές συνθήκες. Τα νέα εργαλεία δεν θα αποτελούν πλήρη επανάληψη εκείνης της περιόδου, αλλά μια πιο στοχευμένη εκδοχή τους.
Η Κομισιόν ουσιαστικά δίνει το «πράσινο φως» για μέτρα κρατικής στήριξης, φορολογικές ελαφρύνσεις και προσωρινές διευκολύνσεις, με στόχο την ανακούφιση νοικοκυριών και επιχειρήσεων που πλήττονται περισσότερο.
Παρέμβαση σε όλη την αλυσίδα κόστους
Η απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν περιορίζεται στις διεθνείς εξελίξεις, αλλά επεκτείνεται στον πυρήνα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Ο σχεδιασμός που παρουσιάζεται στους ηγέτες επιχειρεί να παρέμβει σε όλους τους παράγοντες που διαμορφώνουν τους λογαριασμούς: το κόστος παραγωγής, τις χρεώσεις δικτύου, τη φορολογία και το κόστος των εκπομπών άνθρακα.
Στο ίδιο πλαίσιο επανέρχεται και το ζήτημα των «ουρανοκατέβατων» κερδών, με την Κομισιόν να εξετάζει τρόπους δέσμευσης και αναδιανομής τους προς τους καταναλωτές, ως εργαλείο άμεσης αποκλιμάκωσης των τιμών.
Παράλληλα, η Επιτροπή ξεκαθαρίζει ότι δεν προτίθεται να αλλάξει τις θεμελιώδεις αρχές της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Το σύστημα οριακής τιμολόγησης παραμένει, καθώς θεωρείται κρίσιμο για την ασφάλεια εφοδιασμού και τη διατήρηση επενδυτικής σταθερότητας.
Σενάρια έκτακτης ανάγκης και πλαφόν
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο ενεργοποίησης εθνικών μηχανισμών έκτακτης ανάγκης, εφόσον η πίεση στις τιμές επιμείνει. Στα εργαλεία που εξετάζονται περιλαμβάνονται και προσωρινά πλαφόν, ιδίως αν το υψηλό κόστος φυσικού αερίου συνεχίσει να μεταφέρεται στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Σε ένα δυσμενέστερο σενάριο, εξετάζονται και πιο στοχευμένες παρεμβάσεις, όπως προσωρινές ενισχύσεις σε ώρες αιχμής, με την προϋπόθεση ότι δεν θα διαταράσσεται η πορεία της ενεργειακής μετάβασης.
Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκεται και η χαλάρωση των κανόνων κρατικών ενισχύσεων, ώστε τα κράτη-μέλη να έχουν μεγαλύτερη ευχέρεια να στηρίξουν επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Βραχυπρόθεσμη στήριξη και μακροπρόθεσμες αλλαγές
Οι παρεμβάσεις κινούνται ταυτόχρονα σε δύο επίπεδα: άμεσα μέτρα ανακούφισης και σχεδιασμός πιο μόνιμων αλλαγών στη λειτουργία της αγοράς.
Σε αυτή τη λογική εντάσσονται η ενίσχυση των μηχανισμών αντιστάθμισης του κόστους άνθρακα —ιδιαίτερα για τη βιομηχανία— αλλά και η προώθηση μακροχρόνιων συμβολαίων προμήθειας ενέργειας (PPAs), που μπορούν να περιορίσουν τη μεταβλητότητα των τιμών.
Παράλληλα, εξετάζονται παρεμβάσεις στο σύστημα εμπορίας ρύπων (ETS), με στόχο την καλύτερη αξιοποίηση των εσόδων αλλά και τον περιορισμό των έντονων διακυμάνσεων.
Ανισότητες και πολιτικές τριβές
Η δυνατότητα εφαρμογής των μέτρων δεν είναι ίδια για όλα τα κράτη-μέλη, καθώς εξαρτάται από τις δημοσιονομικές τους δυνατότητες. Χώρες με μεγαλύτερα περιθώρια μπορούν να στηρίξουν πιο αποτελεσματικά τις οικονομίες τους, γεγονός που δημιουργεί κινδύνους διεύρυνσης των ανισοτήτων.
Οι διαφοροποιήσεις αυτές αποτυπώνονται και σε πολιτικό επίπεδο, με αποκλίνουσες θέσεις ως προς το εύρος και τη διάρκεια των παρεμβάσεων.
