Οι βουλευτικές εκλογές στην Αρμενία εξελίσσονται σε ένα κρίσιμο δημοψήφισμα για τον γεωπολιτικό προσανατολισμό της χώρας. Ο εν ενεργεία πρωθυπουργός, Νικόλ Πασινιάν, επιδιώκει να στρέψει τη χώρα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις ΗΠΑ, αμφισβητώντας για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας τους παραδοσιακούς και μακροχρόνιους δεσμούς με τη Ρωσία.
Αναλυτές εκτιμούν ότι το κυβερνών κόμμα του, «Συμβόλαιο Πολιτών» (Civil Contract), είναι πιθανό να διατηρήσει την πλειοψηφία στο κοινοβούλιο. Από την άλλη πλευρά, η αντιπολίτευση κατέρχεται στις κάλπες με έντονα φιλορωσικές θέσεις.
Η απογοήτευση από τη Μόσχα και η στροφή στην ΕΕ
Η ρήξη στις σχέσεις Αρμενίας και Μόσχας επήλθε το 2023, όταν το Αζερμπαϊτζάν κατέλαβε την περιοχή του Καραμπάχ, η οποία επί δεκαετίες ελεγχόταν από δυνάμεις υποστηριζόμενες από το Ερεβάν. Οι αρμενικές αρχές κατηγόρησαν τις ρωσικές ειρηνευτικές δυνάμεις για αδράνεια. Η Μόσχα απέρριψε τις κατηγορίες, δηλώνοντας ότι δεν είχε εντολή παρέμβασης. Το γεγονός αυτό κατέστρεψε την εικόνα της Ρωσίας ως εγγυήτριας ασφάλειας.
Έκτοτε, ο Πασινιάν άρχισε να απομακρύνεται από τη Μόσχα:
- Ένταξε την Αρμενία στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο το 2023.
- Ανέστειλε τη συμμετοχή της χώρας στον ρωσικής επιρροής Οργανισμό Διεθνούς Συλλογικής Ασφάλειας το 2024.
- Ανακοίνωσε επίσημα την πρόθεση της χώρας για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παράλληλα, τον Αύγουστο, με τη μεσολάβηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, υπεγράφη συμφωνία ειρήνης με το Αζερμπαϊτζάν. Η Δύση προσφέρει πλέον απτά ανταλλάγματα, όπως το ενδεχόμενο κατασκευής νέου πυρηνικού αντιδραστήρα από αμερικανική εταιρεία (βάσει συμφωνίας του Φεβρουαρίου), αλλά και ευρωπαϊκές επενδύσεις στην ενέργεια και την ψηφιακή οικονομία.
Η φιλορωσική αντιπολίτευση και οι κατηγορίες για εξαγορά ψήφων
Στις εκλογές συμμετέχουν συνολικά 19 πολιτικοί σχηματισμοί. Βασικός αντίπαλος του Πασινιάν είναι το κόμμα «Ισχυρή Αρμενία», το οποίο ζητά στενότερες σχέσεις με τη Μόσχα. Επικεφαλής του είναι ο υπόδικος Ρωσοαρμένιος δισεκατομμυριούχος Σάμβελ Καραπετιάν. Λόγω της ρωσικής του υπηκοότητας, ο ίδιος δεν έχει δικαίωμα να θέσει υποψηφιότητα, με αποτέλεσμα να έχει τοποθετήσει στη θέση του επίσημου υποψηφίου τον ανιψιό του, Ναρέκ Καραπετιάν. Στο προεκλογικό σκηνικό κυριαρχεί επίσης η ένταση, καθώς οι αρχές εξέδωσαν έξι εντάλματα σύλληψης κατά μελών της «Ισχυρής Αρμενίας» με την κατηγορία της εξαγοράς ψήφων.
Οικονομικός εκβιασμός και προπαγάνδα από τη Ρωσία
Η Μόσχα ασκεί ασφυκτική πίεση στην Αρμενία. Ο Βλαντιμίρ Πούτιν έχει προειδοποιήσει για σοβαρές οικονομικές ζημιές και έχει συγκρίνει την πορεία της χώρας με αυτή της Ουκρανίας. Πρόσφατα, η Ρωσία επέβαλε απαγορεύσεις στις εισαγωγές αρμενικών προϊόντων (λουλούδια, κρασιά, κονιάκ, πατάτες κ.ά.), επικαλούμενη υγειονομικές παραβάσεις. Η πίεση αυτή είναι καίρια, καθώς το 38% των αρμενικών εξαγωγών το 2025 κατευθύνθηκε προς την Ευρασιατική Οικονομική Ένωση (κυρίως στη Ρωσία), έναντι μόλις 8% προς την ΕΕ.
Σε απάντηση, η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ανακοίνωσε πακέτο στήριξης 50 εκατομμυρίων ευρώ για την Αρμενία, κατηγορώντας τη Ρωσία για «οικονομική εξαναγκαστική πολιτική».
Η πρόκληση της επόμενης ημέρας: Η Ρωσία ελέγχει ακόμη μεγάλο μέρος των κρίσιμων και ενεργειακών υποδομών της Αρμενίας, παρέχοντάς της φθηνό φυσικό αέριο. Για τον λόγο αυτό, αναλυτές επισημαίνουν ότι η πλήρης απεξάρτηση είναι αδύνατη σε σύντομο χρονικό διάστημα. Την ίδια ώρα, ανεξάρτητες οργανώσεις καταγγέλλουν ρωσική παρέμβαση στις εκλογές μέσω κυβερνοεπιθέσεων, δωροδοκιών, αλλά και επιστράτευσης fake βίντεο (όπως με πρωταγωνιστές της σειράς The Office) με σκοπό την υπονόμευση του Πασινιάν.
