Οι ΗΠΑ ενδεχομένως να στείλουν ένα μήνυμα ισχύος στην Τεχεράνη - Ποια θα είναι η επόμενη κίνηση όμως; Όλες οι επιλογές τους
Νατάσα Στασινού • nstasinou@naftemporiki.gr
Με το αμερικανικό στρατιωτικό αποτύπωμα στη Μέση Ανατολή να ενισχύεται ραγδαία, ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να εξετάζει ένα αρχικό, περιορισμένο στρατιωτικό πλήγμα κατά του Ιράν, σε μια προσπάθεια να εξαναγκάσει την Τεχεράνη σε νέα πυρηνική συμφωνία.
Σύμφωνα με αποκλειστικό ρεπορτάζ της Wall Street Journal η επιλογή σε αυτή τη φάση δεν είναι γενικευμένη επίθεση, αλλά ένα «σήμα ισχύος» με στόχο να κάμψει την ιρανική αδιαλλαξία.
Το ερώτημα είναι αν ένα τέτοιο βήμα θα άνοιγε τον δρόμο για διπλωματική διέξοδο ή για μια νέα, επικίνδυνη κλιμάκωση, που τελικά θα οδηγούσε αναπόφευκτα σε κανονικό πόλεμο.
Σενάριο «μικρού χτυπήματος» με προοπτική κλιμάκωσης
Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, που επικαλείται η WSJ, ο πρόεδρος εξετάζει την πιθανότητα στοχευμένων πληγμάτων σε περιορισμένο αριθμό στρατιωτικών ή κυβερνητικών εγκαταστάσεων.
Το μήνυμα προς την Τεχεράνη θα ήταν σαφές: είτε αποδέχεστε τους αμερικανικούς όρους για το πυρηνικό σας πρόγραμμα είτε η πίεση θα κλιμακωθεί.
Το σενάριο προβλέπει κλιμακωτή στρατηγική: ένα αρχικό «ελεγχόμενο» πλήγμα, ακολουθούμενο –εφόσον το Ιράν δεν συμμορφωθεί– από ευρύτερη εκστρατεία εναντίον κρίσιμων δομών του καθεστώτος. Σε ορισμένες εκδοχές που έχουν συζητηθεί, δεν αποκλείεται ακόμη και στόχευση της ηγεσίας.
Ωστόσο, Αμερικανοί αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι ο Τραμπ δεν έχει λάβει τελική απόφαση. Η διπλωματική οδός παραμένει, επισήμως, η προτιμώμενη επιλογή.
REUTERS/Ken Cedeno
Η διπλωματία υπό ασφυκτική πίεση
Ο ίδιος ο πρόεδρος έδωσε προθεσμία «10 ημερών» για επίτευξη συμφωνίας, για να τη διευρύνει αργότερα στις «15 ημέρες». «Θα κάνουμε συμφωνία – με τον έναν ή τον άλλον τρόπο», δήλωσε, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η αποτυχία θα έχει «πολύ τραυματικές» συνέπειες για το ιρανικό καθεστώς.
Στο παρασκήνιο, συνεχίζονται επαφές με τη μεσολάβηση του Ομάν και ευρωπαϊκών διαύλων. Στις συνομιλίες συμμετέχει και ο γαμπρός του προέδρου, Jared Kushner, ο οποίος, σύμφωνα με πηγές, διατηρεί συγκρατημένη αισιοδοξία για συμβιβασμό.
Η Ουάσιγκτον ζητά πλήρη παύση του εμπλουτισμού ουρανίου, αυστηρούς περιορισμούς στο βαλλιστικό πρόγραμμα και διακοπή της στήριξης σε ένοπλες οργανώσεις στην περιοχή. Η Τεχεράνη απορρίπτει κατηγορηματικά την εγκατάλειψη του εμπλουτισμού, αρνούμενη παράλληλα ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού όπλου.
Μαζική στρατιωτική κινητοποίηση
Ενώ οι διαπραγματεύσεις κινούνται σε τεντωμένο σχοινί, η στρατιωτική προετοιμασία εντείνεται. Μαχητικά F-35 και F-22 μετασταθμεύουν στη Μέση Ανατολή, δεύτερο αεροπλανοφόρο κατευθύνεται στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ προηγμένα συστήματα αεράμυνας και αεροσκάφη διοίκησης και ελέγχου τίθενται σε ετοιμότητα.
Η παρουσία του USS Gerald R. Ford –του πιο σύγχρονου αμερικανικού αεροπλανοφόρου– ενισχύει το μήνυμα αποτροπής. Αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι μέρος της ανάπτυξης δυνάμεων αποσκοπεί και στην προστασία αμερικανικών βάσεων από πιθανή ιρανική αντεπίθεση.
Οι απειλές της Τεχεράνης
Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, προειδοποίησε ότι οποιοδήποτε πλήγμα θα απαντηθεί «με μέγιστη ισχύ», φτάνοντας στο σημείο να δηλώσει ότι ιρανικές δυνάμεις θα μπορούσαν να βυθίσουν αμερικανικό αεροπλανοφόρο.
Η ρητορική αυτή ενισχύει τους φόβους ότι ακόμη και ένα «περιορισμένο» χτύπημα θα μπορούσε να οδηγήσει σε ευρύτερη σύγκρουση, με επιπτώσεις για το Ισραήλ, τις αμερικανικές βάσεις στον Κόλπο και τις θαλάσσιες οδούς ενέργειας.
Office of the Iranian Supreme Leader/WANA /Handout via REUTERS
Το φάντασμα του «bloody nose»
Η ιδέα ενός «μικρού αλλά ηχηρού» πλήγματος θυμίζει το 2018, όταν ο Τραμπ εξέταζε προληπτική επίθεση κατά της Βόρειας Κορέας για να δώσει «bloody nose» (μύτη που ματώνει) στο καθεστώς της Πιονγκγιάνγκ.
Τελικά επέλεξε τη διπλωματία, χωρίς όμως ουσιαστικό αποτέλεσμα στον πυρηνικό αφοπλισμό.
Σήμερα, το δίλημμα επιστρέφει – αλλά σε πιο εύφλεκτο περιβάλλον.
Κογκρέσο και «πολέμοι χωρίς τέλος»
Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, αυξάνονται οι φωνές που ζητούν έγκριση του Κογκρέσου πριν από οποιαδήποτε στρατιωτική ενέργεια. Νομοθέτες και από τα δύο κόμματα επισημαίνουν ότι ο πρόεδρος δεν μπορεί να εμπλέξει τη χώρα σε νέα σύγκρουση χωρίς συνταγματική εξουσιοδότηση.
Παράλληλα, ειδικοί υπενθυμίζουν ότι, παρά τα περσινά αμερικανικά πλήγματα σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, σημαντικές ποσότητες εμπλουτισμένου υλικού παραμένουν διαθέσιμες, όπως ανέφερε πρόσφατα και ο επικεφαλής της ΔΟΑΕ.
REUTERS/Jonathan Ernst
Σταυροδρόμι υψηλού ρίσκου
Ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται μπροστά σε μία από τις βαρύτερες αποφάσεις της δεύτερης θητείας του. Από τη μία, επιδιώκει να επιβάλει μια «ισχυρή συμφωνία» που θα παρουσιαστεί ως διπλωματικός θρίαμβος. Από την άλλη, γνωρίζει ότι ένα λάθος βήμα μπορεί να παρασύρει τις ΗΠΑ σε μια νέα, πολυεπίπεδη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν η πίεση θα αυξηθεί. Είναι ποιος θα κάνει πρώτος πίσω – και με ποιο κόστος.
