Οι υψηλότερες θερμοκρασίες λόγω της κλιματικής κρίσης επιτρέπουν πλέον τη μετάδοση του ιού chikungunya από κουνούπια για περισσότερους από έξι μήνες τον χρόνο σε χώρες της νότιας Ευρώπης, όπως η Ισπανία, η Ελλάδα, η Ιταλία και η Πορτογαλία, σύμφωνα με νέα μελέτη που επικαλείται ο Guardian και βασίζεται σε δεδομένα του FAO και ερευνητών από το UK Centre for Ecology & Hydrology (UKCEH).
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Journal of the Royal Society Interface, είναι η πρώτη που αξιολογεί πλήρως την επίδραση της θερμοκρασίας στον χρόνο επώασης του ιού στο κουνούπι τίγρης της Ασίας (Aedes albopictus), το οποίο έχει εξαπλωθεί στην Ευρώπη τις τελευταίες δεκαετίες. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το κατώφλι θερμοκρασίας για μετάδοση είναι 13–14°C – δηλαδή 2,5°C χαμηλότερο από προηγούμενες εκτιμήσεις – μια «αρκετά σοκαριστική» διαφορά, όπως δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας Sandeep Tegar από το UKCEH.
«Ο ρυθμός της παγκόσμιας θέρμανσης στην Ευρώπη είναι περίπου διπλάσιος από τον παγκόσμιο μέσο όρο», εξήγησε ο Tegar, προσθέτοντας ότι «η βόρεια επέκταση της ασθένειας είναι απλώς θέμα χρόνου».
Ο δρ Steven White, επίσης από το UKCEH, τόνισε: «Πριν από είκοσι χρόνια, αν έλεγες ότι θα έχουμε chikungunya και δάγκειο πυρετό στην Ευρώπη, όλοι θα έλεγαν ότι είσαι τρελός. Τώρα όλα έχουν αλλάξει. Αυτό οφείλεται σε αυτό το εισβολικό κουνούπι και στην κλιματική αλλαγή – είναι τόσο απλό».
Η ασθένεια chikungunya, που εντοπίστηκε για πρώτη φορά το 1952 στην Τανζανία, προκαλεί σοβαρό και παρατεταμένο πόνο στις αρθρώσεις, ενώ σε μικρά παιδιά και ηλικιωμένους μπορεί να αποβεί θανατηφόρα. Μέχρι πρόσφατα περιοριζόταν σε τροπικές περιοχές, αλλά μικρός αριθμός κρουσμάτων έχει καταγραφεί σε περισσότερες από 10 ευρωπαϊκές χώρες, ενώ μεγάλης κλίμακας επιδημίες με εκατοντάδες περιστατικά έπληξαν τη Γαλλία και την Ιταλία το 2025.
Στη νότια Ευρώπη οι μολύνσεις πλέον είναι δυνατές για πάνω από 6 μήνες τον χρόνο, ενώ σε περιοχές όπως το Βέλγιο, η Γαλλία, η Γερμανία και η Ελβετία για 3–5 μήνες. Στη νοτιοανατολική Αγγλία η μετάδοση μπορεί να διαρκέσει 2 μήνες τον χρόνο. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η δραστηριότητα του κουνουπιού τίγρης όλο τον χρόνο στη νότια Ευρώπη θα οδηγήσει σε μεγαλύτερες επιδημίες, καθώς εξαφανίζεται το φυσικό «φράγμα» των ψυχρών χειμώνων.
Η δρ Diana Rojas Alvarez, επικεφαλής της ομάδας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για ιούς που μεταδίδονται από έντομα και κρότωνες, δήλωσε: «Αυτή η μελέτη είναι σημαντική γιατί δείχνει ότι η μετάδοση στην Ευρώπη ενδέχεται να γίνει ακόμη πιο εμφανής με την πάροδο του χρόνου». Πρόσθεσε ότι η chikungunya μπορεί να είναι καταστροφική, με έως και 40% των ασθενών να υποφέρουν από αρθρίτιδα ή σοβαρό πόνο ακόμη και πέντε χρόνια μετά.
Η καλύτερη προστασία παραμένει η αποφυγή τσιμπημάτων (μακριά ανοιχτόχρωμα ρούχα, εντομοαπωθητικά), η απομάκρυνση στάσιμων νερών όπου αναπαράγονται τα κουνούπια και η ενίσχυση των συστημάτων επιτήρησης από τις υγειονομικές αρχές.
Στην Ελλάδα, όπου το κουνούπι τίγρης έχει εγκατασταθεί σε πολλές περιοχές, οι ειδικοί τονίζουν την ανάγκη εντατικοποίησης των μέτρων πρόληψης, ειδικά ενόψει της θερμότερης περιόδου. Η μελέτη του UKCEH και του FAO έρχεται να υπενθυμίσει ότι η κλιματική αλλαγή δεν μετατοπίζει μόνο εποχές – μετατοπίζει και ασθένειες.
