Το μεγαλύτερο αεροπλανοφόρο του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, το Gerald Ford/SHUTTERSTOCK
Μαζική στρατιωτική ανάπτυξη στην περιοχή ενόψει των κρίσιμων συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης – «Δεν θέλουμε κανέναν εμπλουτισμό», διαμηνύει ο Τραμπ
Νατάσα Στασινού • nstasinou@naftemporiki.gr
Λίγες ώρες πριν από τις υψηλού ρίσκου συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν στη Γενεύη, η Ουάσιγκτον κλιμακώνει θεαματικά τη στρατιωτική της παρουσία στη Μέση Ανατολή, στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι η διπλωματία συνοδεύεται από έτοιμες «στρατιωτικές επιλογές».
Δύο ομάδες κρούσης αεροπλανοφόρων, δεκάδες μαχητικά, συστήματα αεράμυνας και περισσότερες από 250 πτήσεις μεταγωγικών αεροσκαφών συνθέτουν ένα σκηνικό αυξημένης πίεσης προς την Τεχεράνη.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι θα συμμετάσχει «έμμεσα» στις συνομιλίες της Τρίτης, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι το Ιράν «θέλει συμφωνία», αλλά προειδοποίησε πως, αν δεν υπάρξει αποτέλεσμα, «θα είναι μια πολύ κακή μέρα για το Ιράν».
Δύο αεροπλανοφόρα και εκτεταμένες μετακινήσεις δυνάμεων
Στην περιοχή επιχειρεί ήδη η ομάδα κρούσης του USS Abraham Lincoln, ενώ καθ’ οδόν βρίσκεται και η ομάδα κρούσης του USS Gerald R. Ford. Τα αεροπλανοφόρα συνοδεύονται από κατευθυνόμενους πυραυλοφόρους καταδρομείς και αντιτορπιλικά, ικανά να εκτοξεύσουν πυραύλους Tomahawk μεγάλου βεληνεκούς, καθώς και – κατά πάγια πρακτική – από επιθετικά υποβρύχια.
Παράλληλα, αμερικανικά μαχητικά F-15 και F-35 επανατοποθετούνται εγγύτερα στη Μέση Ανατολή, ενώ ιπτάμενα τάνκερ και άλλα μέσα της Πολεμικής Αεροπορίας μετακινούνται από βάσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο. Δορυφορικές εικόνες δείχνουν τουλάχιστον 12 F-15 να έχουν αναπτυχθεί στην αεροπορική βάση Muwaffaq Salti της Ιορδανίας από τα τέλη Ιανουαρίου.
Ανοικτά δεδομένα πτήσεων καταγράφουν περισσότερες από 250 πτήσεις αμερικανικών μεταγωγικών προς Ιορδανία, Μπαχρέιν και Σαουδική Αραβία τις τελευταίες εβδομάδες, μεταφέροντας εξοπλισμό και ενισχύσεις. Παράλληλα, μονάδες που επρόκειτο να αποχωρήσουν από την περιοχή έλαβαν εντολή παράτασης της παραμονής τους.
Το μήνυμα είναι διπλό: αποτροπή προς την Τεχεράνη και ταυτόχρονα προετοιμασία για ενδεχόμενα πλήγματα, εάν οι διαπραγματεύσεις αποτύχουν. U.S. Navy/ Clint Davis
«Δεν θέλουμε κανέναν εμπλουτισμό»
Η βασική απαίτηση της Ουάσιγκτον παραμένει σκληρή: πλήρης διακοπή του εμπλουτισμού ουρανίου από το Ιράν. «Δεν θέλουμε κανέναν εμπλουτισμό», δήλωσε ο Τραμπ, υπογραμμίζοντας ότι δεν θα αποδεχθεί συμφωνία που να επιτρέπει έστω και χαμηλού επιπέδου εμπλουτισμό.
Η ιρανική πλευρά, εκπροσωπούμενη από τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, θεωρεί τον εμπλουτισμό κυριαρχικό της δικαίωμα, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια συμβιβασμού. Ο επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας Ραφαέλ Γκρόσι είχε «σε βάθος τεχνικές συνομιλίες» με τον Αραγτσί στη Γενεύη, ενόψει των διαπραγματεύσεων.
Σενάρια κλιμάκωσης και αβεβαιότητα για την «επόμενη μέρα»
Στο παρασκήνιο, συζητούνται πιθανοί στόχοι πέραν των πυρηνικών εγκαταστάσεων, όπως αρχηγεία των Φρουρών της Επανάστασης. Υπάρχουν επίσης αναφορές για ενδεχόμενες κοινές επιχειρήσεις ΗΠΑ – Ισραήλ, στα πρότυπα προηγούμενων συντονισμένων πληγμάτων.
Ωστόσο, αμερικανοί αξιωματούχοι παραδέχονται ότι η Ουάσιγκτον δεν έχει σαφή εικόνα για το ποιος θα μπορούσε να αναλάβει την εξουσία σε περίπτωση κατάρρευσης του ιρανικού καθεστώτος. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχει δηλώσει στο Κογκρέσο ότι «κανείς δεν ξέρει» ποιος θα διαδεχόταν την ηγεσία, με πιθανό ενδεχόμενο οι σκληροπυρηνικοί Φρουροί της Επανάστασης να καλύψουν άμεσα οποιοδήποτε κενό.
Περιφερειακή ανησυχία και ιρανικές ασκήσεις
Αραβικές χώρες του Κόλπου πιέζουν για περισσότερο χρόνο στη διπλωματία, φοβούμενες γενικευμένη αποσταθεροποίηση. «Όλοι πιέζουν κατά ενός πλήγματος», ανέφερε διπλωματική πηγή της περιοχής, σημειώνοντας ότι το Ισραήλ εμφανίζεται ως ο μόνος περιφερειακός δρών που ενθαρρύνει στρατιωτική δράση.
Την ίδια ώρα, το Ιράν διεξάγει στρατιωτικές ασκήσεις, συμπεριλαμβανομένων κινήσεων στα Στενά του Ορμούζ και ανάπτυξης μη επανδρωμένων αεροσκαφών στον νότο της χώρας. Ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, στρατηγός Αμπντολραχίμ Μουσαβί, προειδοποίησε ότι μια σύγκρουση θα δώσει «σκληρά μαθήματα».
Στο χείλος συμφωνίας ή σύγκρουσης
Το σκηνικό που διαμορφώνεται είναι οριακό: η Ουάσιγκτον αυξάνει τη στρατιωτική πίεση, η Τεχεράνη επιδεικνύει ετοιμότητα και οι σύμμαχοι ανησυχούν για ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.
Οι συνομιλίες της Γενεύης θα κρίνουν εάν η ένταση θα μετατραπεί σε νέα συμφωνία ή σε νέα σύγκρουση – με το κόστος, σε κάθε περίπτωση, να ξεπερνά κατά πολύ τα όρια των δύο χωρών και να αγγίζει ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
