Μιχάλης Ψύλος • psilosm@naftemporiki.gr
Αλλες δύο εβδομάδες θα διαρκέσει η εκεχειρία μεταξύ της κυβέρνησης των τζιχαντιστών στη Συρία και των Κούρδων, όπως συμφωνήθηκε χθες ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Αλλά οι σφαγές των τζιχαντιστών κατά των Κούρδων δεν θα σταματήσουν. Απλά, η παράταση της εκεχειρίας αποσκοπεί στη διευκόλυνση της μεταφοράς στο Ιράκ των ισλαμιστών του τρομοκρατικού «Ισλαμικού Κράτους» (IS), που κρατούνταν μέχρι τώρα σε Κουρδικές φυλακές, στη βορειοανατολική Συρία.
Η κυβέρνηση των τζιχαντιστών έχει εξαπολύσει στρατιωτική επίθεση τις τελευταίες εβδομάδες εναντίον των περιοχών που προηγουμένως ελέγχονταν από τους Κούρδους, με στόχο φυσικά, τον εκτοπισμό και την εξόντωσή τους.Πάνω από 140.000 Κούρδοι άμαχοι έχουν ήδη εκτοπιστεί από τις εστίες τους.
Την περασμένη Κυριακή, ο τζιχαντιστής πρόεδρος της Συρίας, Άχμεντ αλ-Σαράα και ο ηγέτης των Κουρδικών Δυνάμεων της Συρίας (SDF), Μαζλούμ Άμπντι, υπέγραψαν συμφωνία κατάπαυσης του πυρός.
Η συμφωνία προβλέπειτην ενσωμάτωση της κουρδικής διοίκησης στη βόρεια και βορειοανατολική Συρία, στην κεντρική κυβέρνηση των τζιχαντιστών, στη Δαμασκό.
Για την ιστορία, ο Αλ-Σαράα και οι Κούρδοι είχαν συνάψει συμφωνία τον Μάρτιο του 2025 που προέβλεπε τη σταδιακή ενσωμάτωση των αυτόνομων δομών στο συριακό κράτος, αλλά οι προθεσμίες πέρασαν χωρίς αποτέλεσμα. Το πολιτικό αδιέξοδο τελικά κλιμακώθηκε στρατιωτικά: Με την υποστήριξη της Τουρκίας, οι συριακές κυβερνητικές δυνάμεις προέλασαν σε αρκετές επαρχίες, αναγκάζοντας μονάδες των SDF να εγκαταλείψουν τις θέσεις τους.
Οι Κούρδοι νίκησαν το Ισλαμικό Κράτος
Οι Κουρδοσυριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) ήταν όμως αυτές -και με την υποστήριξη των Αμερικανών-που έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη νικη επί της πολιτοφυλακής του ISIS στη Συρία, το 2019,αλλά και στην ανατροπή του καθεστώτος Ασαντ πριν έναν χρόνο.
«Μετά το τέλος της διακυβέρνησης του Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024, η μεταβατική κυβέρνηση των τζιχαντιστών ανέλαβε τον έλεγχο του μεγαλύτερου μέρους της Συρίας, αλλά όχι των περιοχών που διοικούνταν από τους Κούρδους στα βορειοανατολικά. Αυτή η περιοχή, γνωστή ως Ροζάβα, είχε καθιερωθεί κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου ως μια σε μεγάλο βαθμό αυτόνομη, πολυεθνική και προοδευτική αυτοδιοικούμενη οντότητα. Οι δικοί της θεσμοί, η ισχυρή γυναικεία συμμετοχή, η ανεξιθρησκεία και οι δημοκρατικές δομές, κατέστησαν δυστυχώς τη Ροζάβα μια πολιτική ανωμαλία στην περιοχή για πολλούς στη Δύση», λένε οι Κούρδοι εκπρόσωποι.
Αλλά τώρα η νέα κυβέρνηση των τζιχαντιστών στη Δαμασκό, στην οποία έχουν ποντάρει οι Βρυξέλλες, αλλά και η Ουάσιγκτον, βάζει τέλος στη μόνη αληθινή δημοκρατική εμπειρία στην περιοχή.
«Οι Κούρδοι της Αυτόνομης Διοίκησης της Βορειοανατολικής Συρίας, σύμμαχοι της Δύσης στην επίθεση κατά του ISIS πριν από λίγα χρόνια, πολιορκούνται από τις τζιχαντιστικές κυβερνητικές δυνάμεις εδώ και εβδομάδες και σταδιακά αποσύρονται στα βουνά», λένε στη Ναυτεμπορική, εκπρόσωποι των Σύρο-Κούρδων.
Η επίθεση των κυβερνητικών τζιχαντιστών στην κουρδική περιοχή Ροζάβα είχε ξεκινήσει στις 9 Ιανουαρίου , όταν οι ηγέτες της ΕΕ Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και Αντόνιο Κόστα επισκέφθηκαν τον αυτοανακηρυγμένο πρόεδρο αλ-Σάραα και του υποσχέθηκαν ένα πακέτο βοήθειας ύψους 620 εκατομμυρίων ευρώ για δύο χρόνια. Μέχρι σήμερα, οι Κούρδοι του SDF έχουν χάσει μεγάλο μέρος των εδαφών που έλεγχαν. Το Κομπάνι, μια Κουρδική πόλη-σύμβολο του αγώνα κατά του ISIS, βρίσκεται αυτή τη στιγμή υπό πολιορκία.
Το πετρέλαιο της Συρίας
Τα σημαντικότερα πετρελαϊκά κοιτάσματα της Συρίας βρίσκονται άλλωστε σε κουρδικές περιοχές.Και για τους τζιχαντιστές, η αυτονομία των Κούρδων είναι ένα αγκάθι στα πλευρά της νέας ηγεσίας στη Δαμασκό.
Ο Αλ-Σαράα επιδιώκει ρητά τον στόχο ενός εξαιρετικά συγκεντρωτικού κράτους για πολιτικούς, στρατηγικούς και, κυρίως, οικονομικούς λόγους. «Η νέα συμφωνία κατάπαυσης του πυρός προβλέπει την de facto διάλυση των κουρδικών δυνάμεων, την ενσωμάτωσή τους στον τακτικό συριακό στρατό και την παράδοση στους τζιχαντιστές των επαρχιών Ράκα και Ντέιρ Εζόρ, οι οποίες είναι οι πλουσιότερες σε πετρέλαιο». Οι Κούρδοι θα διατηρήσουν ένα ορισμένο βαθμό αυτονομίας μόνο στην επαρχία Χασακά, όπου, ωστόσο, ο ίδιος ο κυβερνήτης θα διοριστεί από τη Δαμασκό.
«Εγκαταλελειμμένοι από τη Δύση»
Οι Κούρδοι της Συρίας συνθηκολόγησαν γιατί εγκαταλείφθηκαν για άλλη μία φορά από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη», λένε στη Ναυτεμπορική οι εκπρόσωποί τους.
«Για χρόνια, οι Κούρδοι θεωρούνταν ο σημαντικότερος σύμμαχος της Ουάσινγκτον στον αγώνα κατά του Ισλαμικού Κράτους.Αλλά αυτή η συμμαχία ήταν πάντα προσανατολισμένη σε συγκεκριμένο σκοπό. Ο Αμερικανός πρεσβευτής στην Τουρκία και ειδικός απεσταλμένος τστη Συρία, Τομ Μπαράκ, έχει πλέον δηλώσει ανοιχτά ότι η αρχική αποστολή των SDF έχει εκπληρωθεί και ότι η Δαμασκός είναι πλέον σε θέση να διασφαλίσει τη δική της ασφάλεια.
Αλλά και η Ευρώπη έχει εγκαταλείψει τουρ Κούρδους στην τύχη τους.
Κουρδικής καταγωγής ευρωβουλευτές, όπως η Σουηδέζα σοσιαλίστρια Εβίν Ινσίρ,είχαν προτείνει την επείγουσα συζήτησης για τη Συρία στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που ολοκληρώθηκε προχθές.
Ωστόσο, το αίτημα απορρίφθηκε από την πλειοψηφία των ομάδων. «Ντράπηκα βαθιά. Αν αυτή η υπόθεση δεν είναι επείγουσα, τότε πραγματικά δεν ξέρω τι είναι», δήλωσε η Ινσίρ σε συνέντευξη Τύπου που συγκάλεσε η «Ομάδα Φιλίας» στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο.
«Καλούμε τις διεθνείς δυνάμεις να παρέμβουν αμέσως για να αποφευχθεί μια καταστροφή. Να σταματήσουν την Τουρκία, γιατί όλα ξεκινούν από εκεί», τόνισαν άλλοι ευρωβουλευτές.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή -και η διεθνής κοινότητα γενικότερα- ποντάρει πλέον στους τζιχαντιστές του Αλ- Σαράα για την ανοικοδόμηση μιας σταθερής Συρίας μετά την κατάρρευση του καθεστώτος του Μπασάρ αλ-Άσαντ.
Ο Αλ -Σαράα έγινε άλλωστε δεκτός στον Λευκό Οίκο από τον πρόεδρο Τραμπ,αλλά και τον Εμανουέλ Μακρόν στο Μέγαρο των Ηλυσίων Πεδίων.
Ο ρόλος της Τουρκίας
Αυτό βοηθάει επίσης την αντι-κουρδική πολιτική του Τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν: «Πρώτα απ ‘όλα, θα ήθελα να τονίσω με μεγάλη ικανοποίηση ότι ο συριακός στρατός διεξήγαγε αυτή την ευαίσθητη επιχείρηση με τη μέγιστη προσοχή σε κάθε στάδιο και ενήργησε με σχεδόν χειρουργική ακρίβεια καθ’ όλη τη διάρκεια της επιχείρησης για να διασφαλίσει ότι οι άμαχοι δεν θα υποστούν καμία ζημιά», δήλωσε ο Ερντογάν μετά την τελευταία συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου στην Αγκυρα.
Σύμφωνα με κουρδικές εφημερίδες, ο συριακός στρατός έχει λάβει υποστήριξη από την τουρκική αεροπορία. Επιπλέον, η Τουρκία αυξάνει τη στρατιωτική της παρουσία στα σύνορα, αναπτύσσοντας άρματα μάχης και οχήματα μεταφοράς προσωπικού.
Τα τουρκικά στρατεύματα συνεχίζουν να κατέχουν περιοχές στη βόρεια Συρία. Αυτές οι περιοχές, τις οποίες η Τουρκία περιγράφει ως ζώνη ασφαλείας, έχουν ως στόχο να αποτρέψουν έναν υποτιθέμενο «τρομοκρατικό διάδρομο». Ωστόσο, ο πρωταρχικός στόχος είναι να αποτραπεί η εγκαθίδρυση ενός κουρδικού κράτους, που θα έδινε ανάλογη ώθηση και στους Κούρδους της Τουρκίας.
Το γεγονός ότι οι Κούρδοι, ή μάλλον η συμμαχία των πολιτοφυλακών των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF), βρίσκονται πλέον με την πλάτη στον τοίχο είναι προς το συμφέρον της Άγκυρας. «Οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών έχουν σαφώς αποδυναμώσει τη διαπραγματευτική θέση των Σύρο-κουρδικών δυνάμεων SDF», εξηγεί ο Τούρκος πολιτικός επιστήμονας Σινάν Ουλγκέν.
«Επομένως, αναμένεται ότι οι SDF δεν θα αποτελούν πλέον μια οργανική δομή όπως το PKK, αλλά θα ενταχθούν και θα ενσωματωθούν στον συριακό στρατό, τουλάχιστον όσον αφορά ορισμένα από τα στοιχεία του», λέει ο Ουλγκέν . «Αυτός είναι, φυσικά, ο κύριος στόχος της Τουρκίας».
Εσωτερική απειλή για τον Ερντογάν
Κι όμως, η τουρκική υποστήριξη προς τον προσωρινό πρόεδρο της Συρίας, Αχμέντ αλ-Σαράα, αποτελεί επίσης μια εσωτερική πολιτική απειλή για τον Ερντογάν.
Η κουρδοτουρκική ειρηνευτική διαδικασία στην Τουρκία απέχει πολύ από το να έχει τελειώσει. Τον περασμένο Μάιο, το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK) κήρυξε τη διάλυσή του και το τέλος του ένοπλου αγώνα του εναντίον του τουρκικού κράτους. Έκτοτε, οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε εξέλιξη.Ο Αχμέτ Τουρκ του φιλοκουρδικού κόμματος DEM θεωρεί ότι αυτές οι διαπραγματεύσεις τίθενται σε κίνδυνο από τη στρατιωτική επέμβαση στη Συρία. «Η Τουρκία συνεχίζει να θεωρεί τους Κούρδους ως πιθανή απειλή και «δεν είναι προετοιμασμένη για μια ελεύθερη, δίκαιη και ισότιμη διοίκηση για τους Κούρδους», δήλωσε ο Τουρκ.
Για την τουρκική κυβέρνηση, ωστόσο, η γεωπολιτική επιρροή φαίνεται να υπερτερεί άλλων παραγόντων, τουλάχιστον προς το παρόν. Θέλει επίσης να αποτρέψει το Ισραήλ, το οποίο κατέχει επίσης τμήματα της Συρίας, από το να αποκτήσει μεγαλύτερη επιρροή στην περιοχή των Δρούζων.
«Η εναλλακτική που προβάλλει το Ισραήλ είναι μια αδύναμη κεντρική κυβέρνηση, αλλά μια πιο χαλαρή δομή στην οποία οι αυτόνομες περιοχές διατηρούν την εξουσία εντός του συνταγματικού πλαισίου της Συρίας», λέει ο Τούρκος πολιτικός επιστήμονας.
«Η Τουρκία, ωστόσο, προτιμά μια διαφορετική επιλογή: μια ισχυρή κεντρική κυβέρνηση και μια συνταγματική δομή που περιορίζει την αυτονομία των αυτόνομων περιοχών».Στον αγώνα για την κυριαρχία στη Συρία, η Τουρκία φαίνεται τώρα να έχει επικρατήσει, τουλάχιστον προς το παρόν.
Πηγή: Ναυτεμπορική
