Shutdown στις ΗΠΑ: Πόσο θα κρατήσει αυτή η οικονομικοπολιτική κρίση;

Στις ΗΠΑ επιβλήθηκε για πρώτη φορά μετά από επτά χρόνια το φαινόμενο του «shutdown», της αναστολής λειτουργίας των ομοσπονδιακών υπηρεσιών, έπειτα από την αδυναμία του Κογκρέσου να εγκρίνει σχέδιο προσωρινής χρηματοδότησης.

Το πολιτικό χάσμα μεταξύ Ρεπουμπλικανών και Δημοκρατικών, που επικεντρώθηκε κυρίως στις επιδοτήσεις του Obamacare, αποδείχθηκε απροσπέλαστο παρά τις έκτακτες διαβουλεύσεις στον Λευκό Οίκο και μια ύστατη ψηφοφορία στη Γερουσία.

Παρά την ονομασία «shutdown», η χώρα δεν παραλύει πλήρως, αλλά εφαρμόζει ένα καθεστώς μερικής λειτουργίας, βασισμένο σε προηγούμενες παρόμοιες εμπειρίες. Οι υπηρεσίες που θεωρούνται απαραίτητες συνεχίζουν να λειτουργούν αδιάκοπα. Αυτές περιλαμβάνουν τις πληρωμές της Κοινωνικής Ασφάλισης, τα προγράμματα Medicare και Medicaid, τις υπηρεσίες ταχυδρομείων, τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, τη συνοριακή φύλαξη και τον αεροπορικό έλεγχο. Ωστόσο, άλλοι τομείς δρουν με σημαντικούς περιορισμούς. Η εφορία, για παράδειγμα, παραμένει ανοιχτή για πέντε εργάσιμες ημέρες χρησιμοποιώντας έκτακτα κονδύλια, με τις επιστροφές και οι έλεγχοι να αναμένεται να υποστούν καθυστερήσεις στη συνέχεια. Παράλληλα, ενώ τα υφιστάμενα φοιτητικά δάνεια και οι χορηγίες συνεχίζονται, η χορήγηση νέων επιχορηγήσεων «παγώνει».

Από την άλλη πλευρά, ένας μεγάλος αριθμός υπηρεσιών παραλύει ή συρρικνώνεται δραστικά. Τα εθνικά πάρκα και τα μουσεία κλείνουν εν μέρει ή λειτουργούν με ελάχιστες δυνατότητες, ενώ αναστέλλονται οι επιθεωρήσεις από κρίσιμους φορείς, όπως τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) και την Υπηρεσία Περιβαλλοντικής Προστασίας (EPA). Επιπλέον, διακόπτεται η δημοσίευση κρίσιμων οικονομικών δεδομένων, με πιο σημαντική την αναστολή της έκθεσης για την απασχόληση, στερώντας στους επενδυτές και στην Κεντρική Τράπεζα ένα βασικό εργαλείο για την αξιολόγηση της οικονομίας.

Το κόστος αυτής της πολιτικής αδράνειας πέφτει βαρύτερα στους ομοσπονδιακούς εργαζόμενους. Περισσότεροι από 2 εκατομμύρια υπάλληλοi και 1,3 εκατομμύριο στρατιωτικόι επηρεάζονται άμεσα. Από αυτούς, περίπου 750.000 τέθηκαν σε αναγκαστική άδεια χωρίς αποδοχές, με το ημερήσιο κόστος για την ομοσπονδιακή θησαυροφυλακή να ξεπερνά τα 400 εκατομμύρια δολάρια. Ταυτόχρονα, πάνω από 1 εκατομμύριο άτομα συνεχίζουν να εργάζονται καθήκοντος, ωστόσο, δεν θα λάβουν μισθό μέχρι να λυθεί η κρίση.

Παρά τις δυσμενείς συνέπειες, οι αγορές αντιδρούν με σχετική ηρεμία και επιφυλακτικότητα, παρά μια αρχική τάση άνοδου. Οι επενδυτές φαίνεται να έχουν εξοικειωθεί με τέτοιες πολιτικές αναταραχές, καθώς από το 1976 έχουν σημειωθεί 20 περιπτώσεις shutdown, οι περισσότερες από τις οποίες ήταν βραχύβιες. Ωστόσο, αυτή η φορά διαφέρει, καθώς εκτυλίσσεται σε ένα πολύ τοξικό κλίμα πολιτικής πόλωσης και αμφισβήτησης των θεσμών, ενισχυμένο από τη ρητορική του πρώην προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει στοχοποιήσει δημόσια θεσμούς όπως η Κεντρική Τράπεζα και η Στατιστική Υπηρεσία. Αυτό το πλαίσιο δημιουργεί αβεβαιότητα για το πότε και πώς θα επιλυθεί η κρίση.

Το λουκέτο στο κράτος σημαίνει και πάγωμα αδειοδοτήσεων, εγκρίσεων και κρατικών δανείων. Στο παρελθόν, όπως το 2013, εταιρείες-κολοσσοί όπως η Lockheed Martin υποχρεώθηκαν να θέσουν χιλιάδες εργαζόμενους σε αργία, ενώ μικρές επιχειρήσεις έκοψαν προσωπικό και δραστηριότητες επειδή δεν πληρώνονταν οι κρατικές συμβάσεις.

Ο κίνδυνος είναι ιδιαίτερα μεγάλος για την αμυντική βιομηχανία, τις ενεργειακές άδειες εξόρυξης και τη βιομηχανία τροφίμων και ποτών, που χρειάζονται πιστοποιήσεις για εξαγωγές.

Η Ιστορία δείχνει ότι τα shutdowns επιβραδύνουν προσωρινά την ανάπτυξη. Το 2013, η 16ήμερη διακοπή κόστισε έως και 0,6% στο ΑΕΠ του τριμήνου, ενώ το 2019 η επίπτωση έφτασε το 0,4%. Αν και μεγάλο μέρος της χαμένης δραστηριότητας ανακάμπτει μετά το άνοιγμα, αυτή τη φορά η απειλή απολύσεων θα μπορούσε να αφήσει βαθύτερα τραύματα στην κατανάλωση και την εμπιστοσύνη.

Ο ταξιδιωτικός κλάδος προειδοποιεί για ζημιές άνω του 1 δισ. δολαρίων την εβδομάδα. Οι υπάλληλοι ασφαλείας στα αεροδρόμια (TSA) και οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας θα δουλεύουν απλήρωτοι, αυξάνοντας τον κίνδυνο καθυστερήσεων και ακυρώσεων, όπως είχε συμβεί το 2019.

Επιπλέον, τα 433 εθνικά πάρκα των ΗΠΑ θα κλείσουν για το κοινό. Οι τοπικές κοινότητες γύρω από αυτά υπολογίζεται ότι μπορεί να χάνουν έως και 77 εκατ. δολάρια ημερησίως, με χιλιάδες μικρές επιχειρήσεις σε καθεστώς ασφυξίας.

Αγορές και επενδυτές: ανθεκτικότητα αλλά και ρίσκα
Οι αγορές συνήθως αντιμετωπίζουν τα shutdown με σχετική ψυχραιμία. Από το 1976 έχουν καταγραφεί 20 shutdown, με τον S&P 500 να σημειώνει κατά μέσο όρο άνοδο 4,4% κατά τη διάρκειά τους.

Ταυτόχρονα, όμως, η μεταβλητότητα στα ομόλογα αυξάνεται, καθώς οι επενδυτές αναζητούν ασφαλή καταφύγια.

Αυτή τη φορά, το πλήγμα είναι διπλό:
Η ακύρωση της μηνιαίας έκθεσης για τις νέες θέσεις εργασίας στερεί από επενδυτές και τη Fed ένα βασικό «σήμα» για τις επόμενες κινήσεις στα επιτόκια.

Παράλληλα, με την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς (SEC) να λειτουργεί με ελάχιστο προσωπικό, νέες εισαγωγές εταιρειών στο χρηματιστήριο (IPOs) «παγώνουν», ενώ η εποπτεία στις αγορές περιορίζεται.

Οι μεγάλοι οίκοι επισημαίνουν ότι, αν και οι βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις είναι περιορισμένες, η αβεβαιότητα μπορεί να πλήξει την εμπιστοσύνη, ιδιαίτερα αν η παράλυση διαρκέσει πάνω από δύο εβδομάδες.

Η πολιτική διάσταση
Στην ουσία, το shutdown αποτελεί έναν ακόμη γύρο στη μάχη εξουσίας ανάμεσα στη Γερουσία, τη Βουλή και τον Λευκό Οίκο. Οι Ρεπουμπλικανοί χρησιμοποιούν το ζήτημα των επιδοτήσεων του Obamacare ως μοχλό πίεσης, ενώ οι Δημοκρατικοί επιδιώκουν μια πιο μακροπρόθεσμη συμφωνία.

Η πιθανότερη έξοδος από την κρίση, σύμφωνα με αναλυτές, είναι μια συμβιβαστική λύση που θα επαναλειτουργήσει την κυβέρνηση, μεταθέτοντας την «καυτή πατάτα» των επιδοτήσεων για αργότερα το φθινόπωρο.

Μέχρι τότε, η καθημερινότητα εκατομμυρίων Αμερικανών βρίσκεται σε καθεστώς αβεβαιότητας και το blame game καλά κρατεί.

Το Υπουργείο Στέγασης και Αστικής Ανάπτυξης (HUD) ανάρτησε στην ιστοσελίδα του μήνυμα με το οποίο αποδίδει την ευθύνη στη «ριζοσπαστική αριστερά».

Το μήνυμα εμφανίζεται με τη μορφή pop-up σε κάθε σελίδα του ιστότοπου, αλλά και σε έντονη κόκκινη μπάρα στο πάνω μέρος της σελίδας.

Η ανάρτηση προκάλεσε καταγγελία για παραβίαση του νόμου Hatch Act, που απαγορεύει σε ομοσπονδιακούς υπαλλήλους να εμπλέκονται σε κομματική πολιτική δραστηριότητα. Η προοδευτική οργάνωση Public Citizen κατέθεσε σχετική αναφορά, τονίζοντας ότι η ανάρτηση συνιστά «προφανή παραβίαση».

Ο ειδικός σε θέματα κυβερνητικής δεοντολογίας, Κρεγκ Χόλμαν, δήλωσε στο BBC ότι η κυβέρνηση έχει «αποδυναμώσει πλήρως» τα γραφεία δεοντολογίας που θα έπρεπε να επιβλέπουν τέτοιες παραβάσεις.

Πληροφορίες από Ναυτεμπορική