Ο νέος πλανήτης, που ανακαλύφθηκε αρχικά πριν από δύο χρόνια από τον αστρονόμο του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, Δρ. Michael Cretignier, ονομάζεται HD 20794 d. Έχει μάζα έξι φορές μεγαλύτερη από αυτή της Γης και περιφέρεται γύρω από ένα άστρο παρόμοιο με τον Ήλιο μας, το οποίο βρίσκεται σε απόσταση μόλις 20 ετών φωτός από εμάς. Σε μια πρόσφατη εξέλιξη, μια διεθνής ομάδα επιστημόνων επιβεβαίωσε την ανακάλυψη αυτής της υπερ-Γης, η οποία βρίσκεται σε τροχιά εντός της κατοικήσιμης ζώνης ενός κοντινού άστρου.
Η τροχιά του πλανήτη τον τοποθετεί μέσα στην κατοικήσιμη ζώνη του συστήματός του, πράγμα που σημαίνει ότι βρίσκεται στην κατάλληλη απόσταση από το άστρο του για να διατηρήσει υγρό νερό στην επιφάνειά του — ένα βασικό στοιχείο για τη ζωή όπως την γνωρίζουμε. Αυτά τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν πρόσφατα στο επιστημονικό περιοδικό Astronomy & Astrophysics.
Ο Δρ. Cretignier εντοπίσε για πρώτη φορά ένα υποψήφιο σήμα εξωπλανήτη το 2022, ενώ ανέλυε αρχειοθετημένα δεδομένα από τον φασματογράφο HARPS (High Accuracy Radial Velocity Planet Searcher) στο αστεροσκοπείο La Silla στη Χιλή. Τα δεδομένα αυτά αναλύουν το φως που απορροφάται και εκπέμπεται από τα αστρικά αντικείμενα. Ο Cretignier παρατήρησε περιοδικές μετατοπίσεις στο φάσμα του φωτός που προέρχεται από το άστρο-ξενιστή, οι οποίες θα μπορούσαν να οφείλονται στη βαρυτική έλξη ενός κοντινού πλανήτη. Ωστόσο, λόγω του αδύναμου σήματος, δεν ήταν σαφές αν αυτές οι μετατοπίσεις προκλήθηκαν από έναν πλανήτη, από το ίδιο το άστρο ή από κάποιο σφάλμα του οργάνου.
Για να επιβεβαιώσει το σήμα, μια διεθνής ομάδα επιστημόνων ανέλυσε δεδομένα υψηλής ακρίβειας που συλλέχθηκαν επί δύο δεκαετίες από τους φασματογράφους HARPS και ESPRESSO (Echelle SPectrograph for Rocky Exoplanet and Stable Spectroscopic Observations), επίσης στη Χιλή. Αυτά τα όργανα είναι από τα πιο προηγμένα στον κόσμο για τη μέτρηση μικροσκοπικών μεταβολών στα φάσματα του φωτός.
Όπως εξηγεί ο Cretignier στην ιστοσελίδα του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, χρειάστηκαν χρόνια εργασίας, προηγμένες μέθοδοι επεξεργασίας και λεπτομερείς αναλύσεις για να επιβεβαιωθεί τελικά η ανακάλυψη. «Το συναρπαστικό είναι ότι η εγγύτητά του με εμάς, μόλις 20 έτη φωτός, σημαίνει ότι υπάρχει ελπίδα μελλοντικές διαστημικές αποστολές να καταγράψουν μια εικόνα του», σημείωσε.
Παρόλο που ο πλανήτης βρίσκεται στην κατοικήσιμη ζώνη του συστήματός του, είναι πολύ νωρίς για να γίνουν βέβαια συμπεράσματα σχετικά με το αν θα μπορούσε να φιλοξενήσει ζωή. Σε αντίθεση με τους περισσότερους πλανήτες, η τροχιά του HD 20794 d δεν είναι κυκλική αλλά ελλειπτική. Αυτό σημαίνει ότι η απόστασή του από το άστρο του ποικίλλει σημαντικά, με αποτέλεσμα ο πλανήτης να μετακινείται από το εξωτερικό άκρο της κατοικήσιμης ζώνης προς το εσωτερικό κατά τη διάρκεια του έτους του.
Παρόλα αυτά, ο HD 20794 d θα αποτελέσει έναν εξαιρετικό στόχο για τα επερχόμενα διαστημικά προγράμματα που στοχεύουν στην ανίχνευση ενδείξεων ζωής εκτός του ηλιακού μας συστήματος. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται το υπό κατασκευή ELT (Extremely Large Telescope), το HWO (Habitable Worlds Observatory) και το LIFE (Large Interferometer For Exoplanets). Αυτά τα όργανα θα μελετούν τις ατμόσφαιρες κοντινών πλανητών σαν τη Γη, που βρίσκονται στην κατοικήσιμη ζώνη των συστημάτων τους, αναζητώντας «βιο-υπογραφές» — ενδείξεις που θα μπορούσαν να υποδηλώνουν την ύπαρξη ζωής.
