Νεπάλ: 1.100 και πλέον νεκροί, χιλιάδες αγνοούμενοι — και μόλις λίγα εκατομμύρια σε έκτακτη βοήθεια από ΗΠΑ και ΕΕ

Η ανισότητα των διεθνών προτεραιοτήτων προκαλεί ερωτήματα: δισεκατομμύρια για τον πόλεμο στην Ουκρανία, εκατομμύρια για μια ανθρωπιστική καταστροφή στο Νεπάλ

Μια από τις μεγαλύτερες φυσικές καταστροφές των τελευταίων ετών εξελίσσεται στο Νεπάλ, με τον ανθρώπινο απολογισμό να προκαλεί σοκ και τις επιχειρήσεις διάσωσης να συνεχίζονται κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες.

Μία εβδομάδα μετά την κατάρρευση παγετώνα στα Ιμαλάια, που προκάλεσε τεράστια κατολίσθηση και καταστροφικές πλημμύρες κοντά στα σύνορα με την Κίνα, οι νεκροί στο Νεπάλ έχουν φτάσει τουλάχιστον τους 1.114, ενώ περίπου 3.916 άνθρωποι εξακολουθούν να αγνοούνται. Στο Θιβέτ έχουν αναφερθεί ακόμη 16 νεκροί και 546 αγνοούμενοι.

Πρόκειται για μια καταστροφή τεράστιας κλίμακας. Ορμητικοί όγκοι νερού, πάγου, λάσπης και βράχων παρέσυραν σπίτια, δρόμους, γέφυρες και υποδομές, ενώ εργαζόμενοι σε υδροηλεκτρικά έργα εξακολουθούν να αναζητούνται μέσα σε σήραγγες. Οι αρχές εκτιμούν ότι 2,2 εκατομμύρια τόνοι συντριμμιών έχουν απομείνει πίσω, δυσχεραίνοντας δραματικά την προσπάθεια διάσωσης και αποκατάστασης.

Οι ελπίδες για την ανεύρεση ζωντανών μειώνονται όσο περνούν οι ημέρες. Οι διασώστες εξακολουθούν να επιχειρούν, όμως η καταστροφή έχει αφήσει ολόκληρες περιοχές αποκομμένες και χιλιάδες ανθρώπους χωρίς ασφαλή πρόσβαση σε νερό, τρόφιμα και υγειονομική περίθαλψη.

Και μέσα σε αυτή την τραγωδία, η διεθνής βοήθεια
Εδώ ακριβώς προκύπτει ένα ερώτημα που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοίνωσε έκτακτη ανθρωπιστική βοήθεια μόλις 2 εκατομμυρίων ευρώ για τις πληγείσες κοινότητες. Τα χρήματα προορίζονται για τρόφιμα, υγειονομική περίθαλψη, καθαρό νερό και εγκαταστάσεις υγιεινής. Η συγκεκριμένη χρηματοδότηση προστίθεται σε περίπου 3 εκατομμύρια ευρώ που είχαν διατεθεί νωρίτερα μέσα στο 2026 για την προετοιμασία του Νεπάλ απέναντι σε φυσικές καταστροφές.

Από την πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών, η Ουάσινγκτον ανακοίνωσε περισσότερα από 3,6 εκατομμύρια δολάρια σε ανθρωπιστική βοήθεια, ενώ είχε προηγηθεί αρχική βοήθεια ύψους 500.000 δολαρίων. Το νέο πακέτο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, επισιτιστική βοήθεια έως και τριών μηνών για περίπου 10.000 πληγείσες οικογένειες.

Ασφαλώς, πρόκειται για βοήθεια που έχει πραγματική αξία για τους ανθρώπους που βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε ανάγκη. Κάθε τρόφιμο, κάθε σκηνή, κάθε ιατρικό εφόδιο και κάθε ευρώ μπορεί να σώσει μια ζωή. Το ζήτημα όμως είναι άλλο: η αναλογία και οι προτεραιότητες.

Η σύγκριση με την Ουκρανία είναι αναπόφευκτη
Την ώρα που για μια φυσική καταστροφή τέτοιου μεγέθους μιλάμε για μερικά εκατομμύρια ευρώ και δολάρια, τα ποσά που έχουν κινητοποιηθεί από την Ευρώπη για την Ουκρανία βρίσκονται σε εντελώς διαφορετική κλίμακα.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Συμβουλίου της ΕΕ, η Ένωση και τα 27 κράτη-μέλη έχουν διαθέσει συνολικά 220,3 δισεκατομμύρια ευρώ σε στήριξη προς την Ουκρανία και τον ουκρανικό λαό από την έναρξη της ρωσικής εισβολής. Από αυτά, 77 δισ. ευρώ αφορούν στρατιωτική βοήθεια, ενώ συνολικά 107 δισ. ευρώ έχουν παρασχεθεί ή εγγυηθεί μέσω του προϋπολογισμού της ΕΕ.

Μόνο για ανθρωπιστική βοήθεια προς τους αμάχους της Ουκρανίας, η ΕΕ και τα κράτη-μέλη έχουν διαθέσει περισσότερα από 4,8 δισ. ευρώ την περίοδο 2022-2026.

Η σύγκριση είναι αποκαλυπτική:

ΕΕ προς Νεπάλ για την τρέχουσα καταστροφή: 2 εκατ. ευρώ.

ΕΕ και κράτη-μέλη προς Ουκρανία συνολικά: 220,3 δισ. ευρώ.

Δεν πρόκειται, βεβαίως, για απολύτως ομοειδή κονδύλια. Τα χρήματα προς την Ουκρανία περιλαμβάνουν στρατιωτική, οικονομική, δημοσιονομική και ανθρωπιστική στήριξη, ενώ η βοήθεια προς το Νεπάλ αφορά έκτακτη αντιμετώπιση φυσικής καταστροφής. Η σύγκριση, επομένως, δεν είναι οικονομικά ταυτόσημη.

Όμως η τεράστια διαφορά μεγέθους γεννά ένα εύλογο ερώτημα: πόσο ψηλά βρίσκεται μια ανθρωπιστική καταστροφή στην πραγματική ιεράρχηση των διεθνών προτεραιοτήτων όταν δεν συνδέεται με γεωπολιτική αντιπαράθεση;

Άνθρωποι σε ανάγκη, όχι αριθμοί
Στο Νεπάλ δεν υπάρχει στρατιωτικό μέτωπο, δεν υπάρχουν γεωπολιτικά στρατόπεδα και δεν διεξάγεται ένας πόλεμος που να απαιτεί εξοπλισμούς δεκάδων ή εκατοντάδων δισεκατομμυρίων.

Υπάρχουν όμως νεκροί, αγνοούμενοι, κατεστραμμένα σπίτια, διαλυμένες υποδομές και ολόκληρες κοινότητες που χρειάζονται βοήθεια για να ξανασταθούν στα πόδια τους.

Ο ΟΗΕ έχει ήδη προειδοποιήσει για αυξανόμενους κινδύνους για τη δημόσια υγεία, λόγω του συνωστισμού στα καταφύγια, του μολυσμένου νερού και των ζημιών στις υγειονομικές υποδομές. Ιδιαίτερη ανησυχία υπάρχει για γυναίκες και παιδιά εν μέσω της περιόδου των μουσώνων.

Η τραγωδία του Νεπάλ δεν πρέπει να μετατραπεί σε έναν ακόμη αριθμό στους διεθνείς πίνακες ανθρωπιστικής βοήθειας.

Και ίσως το πραγματικό ερώτημα δεν είναι εάν πρέπει να μειωθεί η βοήθεια προς την Ουκρανία. Είναι εάν ο κόσμος μπορεί να διαθέτει εκατοντάδες δισεκατομμύρια όταν το απαιτούν οι γεωπολιτικές και στρατιωτικές προτεραιότητες, αλλά να περιορίζεται σε λίγα εκατομμύρια όταν απέναντί του βρίσκεται μια τεράστια φυσική καταστροφή με περισσότερους από χίλιους νεκρούς και χιλιάδες αγνοούμενους.

Γιατί, τελικά, η αξία μιας ανθρώπινης ζωής δεν θα έπρεπε να εξαρτάται από το αν βρίσκεται σε μια χώρα που βρίσκεται στο επίκεντρο της διεθνούς γεωπολιτικής ή σε μια χώρα που απλώς χτυπήθηκε από τη φύση.