Ποιες είναι οι ολέθριες συνέπειες αν το Ιράν απορρίψει το τελεσίγραφο Τραμπ

Μιχάλης Ψύλος • psilosm@naftemporiki.gr

Τα τελεσίγραφα, γενικά, δεν είναι προάγγελος ειρήνης, αλλά πολέμου. Το τελεσίγραφο του προέδρου Τραμπ προς το Ιράν για ν` ανοίξει το Στενό του Ορμούζ λήγει το πρωί της Τρίτης. Ο Αμερικανός πρόεδρος απειλεί την Τεχεράνη με επίθεση σε όλους τους σταθμούς παραγωγής ενέργειας ,αλλά το Ιράν θέλει εγγυήσεις ότι δεν θα ξαναγίνει πόλεμος.

Στο Ιράν, η πλειονότητα της ηλεκτρικής ενέργειας παράγεται σε θερμοηλεκτρικούς σταθμούς που λειτουργούν με φυσικό αέριο. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), περίπου το 80% της ηλεκτρικής ενέργειας του Ιράν παρήχθη από φυσικό αέριο το 2023.

Το σημαντικότερο εργοστάσιο παραγωγής  ηλεκτρικής ενέργειας με φυσικό αέριο είναι το Νταμαβάντ, που  βρίσκεται κοντά στην πρωτεύουσα Τεχεράνη, με ισχύ άνω των 2.800 μεγαβάτ. Ένας  άλλος μεγάλος, σταθμός παραγωγής ενέργειας είναι το εργοστάσιο Σαχίντ Σαλιμί Νέκα με ισχύ 2214 μεγαβάτ, που βρίσκεται περίπου 120 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Τεχεράνης στην Κασπία Θάλασσα.

Ο μοναδικός πυρηνικός σταθμός του Ιράν, ο Μπουσέρ, βρίσκεται περίπου 760 χιλιόμετρα νότια της Τεχεράνης στον Κόλπο. Στα μέσα του μήνα, ένα κτίριο 350 μέτρα από τον αντιδραστήρα χτυπήθηκε και καταστράφηκε, σύμφωνα με τον Γενικό Διευθυντή του ΔΟΑΕ, Ραφαέλ Γκρόσι. Ωστόσο, μια στοχευμένη επίθεση στον αντιδραστήρα φαίνεται εξαιρετικά απίθανη δεδομένων των απρόβλεπτων συνεπειών.

«Έγκλημα πολέμου»
«Οι επιθέσεις σε πολιτικές υποδομές, όπως οι σταθμοί παραγωγής ενέργειας, θεωρούνται εγκλήματα πολέμου ωστόσο –σύμφωνα και με τον Economist , αν ένας αρχηγός κράτους, όπως ο Ντόναλντ Τραμπ, αντιληφθεί ότι οι στόχοι του έχουν ηττηθεί , τότε μπορεί να γίνει ακόμη πιο επικίνδυνος», λένε Ευρωπαίοι διπλωμάτες στη Ναυτεμπορική και προσθέτουν: «Ας θυμηθούμε τους στόχους του προέδρου Τραμπ: Ο πρώτος είναι η ανατροπή του ισλαμικού ιρανικού καθεστώτος. Ο δεύτερος, η καταστροφή των στρατιωτικών δυνατοτήτων του Ιράν. Ουδείς εκ των δύο στόχων έχει επιτευχθεί».

Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν επανέλαβε ότι το Στενό του Ορμούζ παραμένει κλειστό για όσους επιτίθενται σε ιρανικό έδαφος, αλλά είναι ανοιχτό στους  άλλους.  Ο εκπρόσωπος του Ιράν στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO) των Ηνωμένων Εθνών, Αλί Μουσαβί, δήλωσε ότι η πλωτή οδός παραμένει ανοιχτή – αλλά όχι για τους «εχθρούς του Ιράν». Η διέλευση θα ήταν δυνατή εάν επιτευχτούν συμφωνίες ασφαλείας με την Τεχεράνη.

Και το Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντική ζημιά με σχετικά απλά μέσα. Σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου των Αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων, Στρατηγός Νταν Κέιν, προειδοποίησε τον πρόεδρο  Τραμπ στο Οβάλ Γραφείο ότι ένας μόνο Ιρανός στρατιώτης σε ταχύπλοο θα μπορούσε να εκτοξεύσει πύραυλο σε ένα δεξαμενόπλοιο ή να ποντίσει νάρκες στο Στενό του Ορμούζ.

«Οι ναυτιλιακές εταιρείες δεν στέλνουν πλέον δεξαμενόπλοια στο Στενό, καθώς η απειλή είναι υπαρκτή», λέει ο ειδικός σε θέματα ασφαλείας Πήτερ Νόιμαν . «Γι’ αυτό, το Στενό του Ορμούζ είναι αποκλεισμένο, παρόλο που στην πραγματικότητα δεν πρόκειται για κανονικό αποκλεισμό και κανένα δεξαμενόπλοιο δεν έχει δεχτεί επίθεση, μέχρι στιγμής».

Επίθεση στις εγκαταστάσεις αφαλάτωσης
Το Ιράν απείλησε πάντως με επιθέσεις σε μονάδες αφαλάτωσης στην περιοχή του Κόλπου. Προηγουμένως, τέτοιες μονάδες στο Μπαχρέιν και το Κουβέιτ είχαν υποστεί ζημιές από επιθέσεις ή πτώσεις συντριμμιών drones – πιθανώς ως ένα είδος προειδοποιητικής βολής από την Τεχεράνη.

«Οι συστηματικές επιθέσεις σε αυτές τις εγκαταστάσεις θα αποτελούσαν περαιτέρω σοβαρή κλιμάκωση, θέτοντας ενδεχομένως σε κίνδυνο την παροχή νερού σε εκατομμύρια ανθρώπους. Λίγες περιοχές του κόσμου εξαρτώνται τόσο πολύ από τις μονάδες αφαλάτωσης όσο τα κράτη του Κόλπου» λένε οι ειδικοί.

Στην άνυδρη ερημική περιοχή της Αραβικής Χερσονήσου, οι πόροι γλυκού νερού είναι σπάνιοι. Συνολικά, οι χώρες του Κόλπου διαθέτουν περίπου 3.400  μονάδες αφαλάτωσης. Σε κράτη όπως το Κατάρ και το Μπαχρέιν, αυτές παρέχουν περισσότερο από το 90% της παροχής πόσιμου νερού.

Αυτές οι εγκαταστάσεις είναι επίσης σημαντικές για τον εφοδιασμό βιομηχανιών όπως ο χημικός τομέας και τα κέντρα δεδομένων. Πολλές από αυτές  τις εγκαταστάσεις βρίσκονται στις ακτές του Περσικού Κόλπου, μόλις εκατοντάδες χιλιόμετρα από το Ιράν.

«Ιρανικές επιθέσεις σε μονάδες αφαλάτωσης θα έβλαπτε την εικόνα ασφάλειας και σταθερότητας πάνω στην οποία τα κράτη του Κόλπου έχουν σε μεγάλο βαθμό χτίσει το οικονομικό τους μοντέλο», λένε οι ειδικοί. «Ακόμα κι αν τα νοικοκυριά στον Κόλπο έπρεπε να εφοδιάζονται προσωρινά με νερό με άλλα μέσα, η μεγαλύτερη ζημιά για τα κράτη πιθανότατα θα ήταν ότι οι τουρίστες, οι έμποροι και οι επενδυτές θα ήταν ακόμη πιο πιθανό να μείνουν μακριά από την περιοχή».

Οι συνέπειες για τον λαό του Ιράν
Η ιρανική οικονομία έχει ήδη πληγεί σοβαρά από τον πόλεμο. Ακόμα και κατά την Περσική Πρωτοχρονιά, τα παζάρια και οι εμπορικές στοές παρέμειναν άδειες. Αυτό οφείλεται όχι μόνο στις επιθέσεις και τα χρόνια κυρώσεων, αλλά και στον αποκλεισμό του διαδικτύου που επέβαλαν οι μουλάδες στην Τεχεράνη. Για περισσότερες από τρεις εβδομάδες, η χώρα έχει σε μεγάλο βαθμό αποκοπεί από τη διεθνή πρόσβαση στο διαδίκτυο.

«Μια επίθεση σε σταθμούς παραγωγής ενέργειας που λειτουργούν με φυσικό αέριο θα έθετε σε περαιτέρω κίνδυνο την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας για εκατομμύρια Ιρανούς», λένε οι ειδικοί στον ενεργειακό τομέα. «Η κατάρρευση της παροχής ηλεκτρικής ενέργειας θα είχε εκτεταμένες συνέπειες για τον πληθυσμό: η ψύξη και η θέρμανση θα διακοπούν και η παροχή νερού θα επηρεαστεί από τη βλάβη των αντλιών. Το τραπεζικό σύστημα και η βιομηχανία θα επηρεαστούν, επίσης.

Κλιμάκωση πριν την αποκλιμάκωση;
Οι αμερικανικές απειλές και τα ιρανικά αντίποινα θα οδηγήσουν σε κλιμάκωση του πολέμου, αλλά δεν αποκλείεται να οδηγήσουν και στη σχεδόν μαγική λέξη, «αποκλιμάκωση». Δυτικοί διπλωμάτες λένε μάλιστα ότι η αποκλιμάκωση είναι η έννοια που αναβιώνει όταν οι εμπόλεμες πλευρές, αδυνατούν να αντιμετωπίσουν τα αίτια μιας σύγκρουσης, αλλά θέλουν να μετριάσουν τις συνέπειες και πάνω απ’ όλα να περιορίσουν την «επέκταση» της ίδιας της σύγκρουσης.

Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, Σκοτ ??Μπέσεντ, λέει μάλιστα ότι αυτή είναι η πικρή, αλλά τελικά ωφέλιμη, λύση: «Μερικές φορές πρέπει να κλιμακώσεις έναν πόλεμο για να τον αποκλιμακώσεις». Όταν ρωτήθηκε αν θα δούμε Αμερικανούς Πεζοναύτες να αποβιβάζονται στο ιρανικό νησί Χαργκ, ο Μπέσεντ απάντησε με ειλικρίνεια: «Όλες οι επιλογές είναι στο τραπέζι». Έτσι, κάπου 2.500 Πεζοναύτες αναμένονται στον Κόλπο για μια αποστολή, που πολλοί θεωρούν ήδη καθορισμένη.

Ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας, Κρις Ράιτ, προειδοποίησε με σύνεση πάντως, ότι η κατοχή ενός ιρανικού νησιού, με κατεστραμμένες τις πετρελαϊκές του εγκαταστάσεις, δεν θα φέρει κανένα καλό στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου. Μένει να δούμε ποια φωνή θα επικρατήσει στον Λευκό Οίκο.

Αν και πληθαίνουν οι πληροφορίες ότι ο πρόεδρος Τραμπ ετοιμάζει να στείλει και πάλι στη Μέση Ανατολή  την ειδική ομάδα διαπραγμάτευσης με τον γαμπρό του, Τζάρεντ Κούσνερ  και τον συνεργάτη του στον κλάδο των ακινήτων, Στιβ Γουίτκοφ. Οι δυο απεσταλμένοι του Τραμπ βρίσκονται ήδη σε επαφή με χώρες του Κόλπου για την εξεύρεση μιας «νίκης», που θα οδηγήσει σε αποκλιμάκωση του πολέμου…

Πηγή: Ναυτεμπορική