Για πρώτη φορά, 82 χρόνια μετά, εμφανίστηκαν φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 Ελλήνων αντιστασιακών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, την 1η Μαΐου 1944. Εικόνες που μέχρι σήμερα δεν ξέραμε καν ότι υπήρχαν. Και τώρα στέκονται μπροστά μας, σαν μια καθυστερημένη, σιωπηλή μαρτυρία της Ιστορίας που δεν είχε ποτέ προλάβει να ειπωθεί πλήρως.
Οι φωτογραφίες προέρχονται –σύμφωνα με όλα τα μέχρι τώρα στοιχεία– από προσωπικό άλμπουμ του Γερμανού υπολοχαγού Χέρμαν Χόϊερ, που υπηρετούσε στο 1012 Festungs-Bataillon με έδρα τη Μαλακάσα. Βρέθηκαν σε διαδικτυακή δημοπρασία στο eBay από Βέλγο πωλητή, χωρίς να είναι γνωστός ο ίδιος ο φωτογράφος, και αναρτήθηκαν στη σελίδα Greece at WWII Archives.
Για οκτώ δεκαετίες η εκτέλεση της Καισαριανής ζούσε μέσα από μαρτυρίες, επιστολές, βιβλία, ονόματα και αριθμούς. Σήμερα αποκτά πρόσωπο. Και αυτό το πρόσωπο έχει μια σκληρότητα που κανένα κείμενο δεν μπορεί να αποδώσει.
Δεν είναι πια μόνο η φράση «200 εκτελεσμένοι». Είναι άνθρωποι. Είναι σώματα. Είναι βλέμματα. Είναι η τελευταία στιγμή πριν ακουστούν οι ριπές. Και αυτή η στιγμή αλλάζει τα πάντα.
Κάθε Πρωτομαγιά η Καισαριανή ήταν σύμβολο: αντίσταση, θυσία, μαύρη σελίδα της Κατοχής. Τώρα η απόσταση εξαφανίζεται. Η Ιστορία σταματά να είναι αφηρημένη και γίνεται σχεδόν χειροπιαστή.
Σαν να ανοίγει ξαφνικά ένα παράθυρο στο 1944. Σαν να σε κοιτάζουν για λίγο εκείνοι οι άνθρωποι, λίγο πριν το τέλος. Κι εσύ να μην ξέρεις πού να στρέψεις το βλέμμα.
Και εκεί καταλαβαίνεις ότι η μνήμη δεν είναι δεδομένη. Είναι εύθραυστη. Και αν δεν την κρατήσεις ζωντανή, χάνεται.
Το γεγονός ότι οι φωτογραφίες βγήκαν προς πώληση σε διαδικτυακή δημοπρασία θέτει ένα βαθύτερο, ηθικό και ιστορικό ζήτημα. Δεν είναι απλώς συλλεκτικό υλικό. Είναι κομμάτι της συλλογικής μνήμης ενός λαού.
Ανήκουν σε ένα αρχείο που δεν έχει ακόμη δημιουργηθεί. Σε έναν χώρο μνήμης που ίσως θα έπρεπε να υπάρχει ήδη – στην Καισαριανή, στο Χαϊδάρι, οπουδήποτε αλλού που θα θύμιζε ότι η ελευθερία δεν ήταν ποτέ δώρο, αλλά κατάκτηση που πληρώθηκε με αίμα.
Η Ιστορία, καμιά φορά, επιστρέφει χωρίς προειδοποίηση. Όχι για να μας σοκάρει. Αλλά για να μας θυμίσει ότι όσα θεωρούμε δεδομένα, κάποτε τα κερδίσαμε με θυσίες.
Μπροστά στις εικόνες αυτές σκύβουμε το κεφάλι. Και υποσχόμαστε να μην ξεχάσουμε.
Πηγή: gazzetta.gr
