Για μια ολόκληρη γενιά εργαζομένων, η ΓΣΕΕ δεν είναι απλώς ένας θεσμός, είναι «ο Παναγόπουλος»! Και πρακτικά σημαίνει δυσφορία και απογοήτευση. Η ιστορία του δεν θυμίζει το κλασικό αφήγημα του ακούραστου εργάτη που ανέβηκε τα σκαλιά της εκπροσώπησης για να συγκρουστεί με την εξουσία. Περισσότερο μοιάζει με το χρονικό μιας μακρόχρονης παραμονής στην κορυφή με βαριές σκιές. Μία ταύτιση με έναν μηχανισμό εξουσίας και μία διαδρομή απολαυστικών προνομίων. Μία νομενκλατούρα, που δεν παραπέμπει καν σε συνδικαλισμό… σαλονιού: Εισπράττεται ως διεφθαρμένος, παρακμιακός και εκτός κοινωνίας μικρόκοσμος που ενδιαφέρεται μόνο για την αναπαραγωγή του.
Η άνοδος
Η διαδρομή του Παναγόπουλου ξεκινά από την Εθνική Τράπεζα, στα μέσα της δεκαετίας του 1970. Νεαρός τραπεζοϋπάλληλος, μπαίνει στον συνδικαλισμό μέσα στο κλίμα της μεταπολίτευσης. Ανεβαίνει σταδιακά τα σκαλιά του σωματείου, περνά στην ΟΤΟΕ, αποκτά εμπειρία στις διαπραγματεύσεις, φτιάχνει δίκτυα. Δεν ήταν ποτέ ο «πλατείας», ο συνδικαλιστής του μικροφώνου και των συνθημάτων. Ήταν περισσότερο ο άνθρωπος των συσκέψεων και των παρασκηνίων, των συσχετισμών και των ισορροπιών. Το 2006 εκλέγεται πρόεδρος της ΓΣΕΕ για πρώτη φορά. Είναι η εποχή που ο Χρήστος Πολυζωγόπουλος, ο “μέντοράς” του, αποφασίζει να μετακινηθεί λίγο πιο πέρα, καθώς ήδη είχε ξεπεράσει το όριο των θητειών, που είχε θεσπίσει η ΓΣΕΕ επί ημερών του αείμνηστου Λάμπρου Κανελλόπουλου.
Ο Παναγόπουλος είναι ο εκλεκτός μίας στενής κομματικής παρέας, παρά το “ώριμο φρούτο” του εργατικού κινήματος. Ήταν αποτέλεσμα των επιλογών μίας καλοβελεμένης γραφειοκρατίας και δεν είχε την παραμικρή σχέση με τις ανάγκες, τις διεργασίες και τις εξελίξεις στο χώρο της εργασίας. Με την εκλογή του η ΓΣΕΕ θα περνούσε στην πιο θλιβερή φάση της αναξιοπιστίας της, της παρακμής και της περιθωριοποίησης στο ευρύ κοινωνικό πεδίο.
Η ΓΣΕΕ τα χρόνια της κρίσης
Η θητεία του Παναγόπουλου συμπίπτει με τις πιο σκληρές στιγμές της ελληνικής κοινωνίας, όπως μνημόνια, περικοπές, κατάρρευση συλλογικών συμβάσεων, εκτίναξη της ανεργίας, απορρύθμιση της αγοράς εργασίας. Θεωρητικά, ήταν η εποχή που ο συνδικαλισμός έπρεπε να βγει μπροστά, να συγκρουστεί, να εμπνεύσει. Στην πράξη, όμως, πολλοί εργαζόμενοι ένιωθαν ότι η ΓΣΕΕ έμενε μισό βήμα πίσω. Οι απεργίες έγιναν ρουτίνα, οι ανακοινώσεις τυπικές, οι κινητοποιήσεις άνευρες. Ο Παναγόπουλος κατηγορήθηκε πως λειτουργούσε περισσότερο ως «θεσμικός συνομιλητής» των κυβερνήσεων παρά ως αιχμή του δόρατος των εργαζομένων. Ο χαρακτηρισμός «εργατοπατέρας» άρχισε να τον συνοδεύει όλο και συχνότερα, ειδικά από δυνάμεις όπως το ΠΑΜΕ και άλλες αριστερές παρατάξεις που μιλούσαν για έναν μηχανισμό κλειστό, αυτάρεσκο και αποκομμένο από τη βάση.
Στο εσωτερικό της Συνομοσπονδίας, οι ίδιες φωνές κατήγγειλαν ελάχιστη ανανέωση προσώπων, συσσωρευμένη εξουσία γύρω από συγκεκριμένους κύκλους και μια δομή που περισσότερο θύμιζε διοικητικό οργανισμό παρά ζωντανό συνδικαλιστικό κίνημα. Η ΓΣΕΕ, έλεγαν, είχε «παγώσει» στον χρόνο. Κι όμως, κάθε συνέδριο κατέληγε στο ίδιο αποτέλεσμα. Τον Απρίλιο του 2023, στο 38ο Συνέδριο της ΓΣΕΕ, ο Παναγόπουλος επανεξελέγη ξανά. Για τους υποστηρικτές του ήταν ψήφος εμπιστοσύνης. Για τους επικριτές του, ήταν απλώς άλλη μια απόδειξη του πόσο βαθιά ριζωμένος ήταν ο μηχανισμός εξουσίας που τον κρατούσε στην καρέκλα.
Οι κατηγορίες και η αθώωση το 2024
Το 2024 ο ίδιος και ο πρώην γενικός γραμματέας της ΓΣΕΕ παραπέμφθηκαν με κατηγορία απιστίας από κοινού κατ’ εξακολούθηση, για ζημία άνω των 120.000 ευρώ σε πόρους της Συνομοσπονδίας. Η υπόθεση αφορούσε τη διαχείριση οικονομικών της ΓΣΕΕ και έβαλε για πρώτη φορά τον πρόεδρο στο κάδρο ποινικής διερεύνησης. Για έναν οργανισμό που υποτίθεται ότι υπερασπίζεται τους πιο αδύναμους, η εικόνα ενός προέδρου στο εδώλιο ήταν πολιτικά καταστροφική. Το θέμα της διαφάνειας μπήκε βίαια στο τραπέζι. Τελικά, το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων έκρινε αθώους τον Πρόεδρο της ΓΣΕΕ, Γιάννη Παναγόπουλο και τον τέως Γενικό Γραμματέα της Συνομοσπονδίας και μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής, Νίκο Κιουτσούκη, για την αποδιδόμενη εις βάρος τους κατηγορία της «απιστίας από κοινού κατ’ εξακολούθηση με προκληθείσα ζημία που υπερβαίνει τις 120.000 ευρώ».
Και πριν κοπάσει ο θόρυβος, ήρθε μια ακόμη απόφαση που τραυμάτισε σοβαρά το κύρος της ηγεσίας. Τον Φεβρουάριο του 2025, η χώρα συγκλονιζόταν ξανά από τα συλλαλητήρια για την τραγωδία των Τεμπών. Χιλιάδες πολίτες ετοιμάζονταν να βγουν στους δρόμους ζητώντας δικαιοσύνη. Η ΑΔΕΔΥ αποφάσισε ομόφωνα απεργία στις 28 Φεβρουαρίου, διευκολύνοντας τη συμμετοχή των εργαζομένων. Η ΓΣΕΕ, όμως, αρνήθηκε να κηρύξει απεργία.
Η απόφαση προκάλεσε σάλο. Το κλίμα έγινε βαρύ για την ηγεσία. Συνδικάτα και εργαζόμενοι κατηγορούσαν τη Συνομοσπονδία ότι γύρισε την πλάτη σε μια ιστορική στιγμή. Ότι επέλεξε την ουδετερότητα εκεί που η κοινωνία ζητούσε ξεκάθαρη στάση. Η σύγκριση με την ΑΔΕΔΥ ήταν αναπόφευκτη και δυσμενής. Για πολλούς, εκείνη η ημέρα συμβόλισε το οριστικό ρήγμα ανάμεσα στη ΓΣΕΕ και τη βάση της. Και γι’ αυτό έσπευσε μετά την αρχική κατακραυγή να διορθώσει τη στάση της.
Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, ήρθε η πιο βαριά σκιά. Η Αρχή για το Ξέπλυμα Μαύρου Χρήματος διέταξε τη δέσμευση τραπεζικών λογαριασμών, θυρίδων, μετοχών και δύο ακινήτων του Παναγόπουλου, καθώς και άλλων έξι φυσικών και έξι εταιρικών λογαριασμών, στο πλαίσιο έρευνας για υπεξαίρεση και νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες που συνδέονται με χρηματοδοτήσεις άνω των 73 εκατομμυρίων ευρώ από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους για εκπαιδευτικά και προγράμματα κατάρτισης.
Σύμφωνα με το πόρισμα, μεγάλα κονδύλια που προορίζονταν για επτά προγράμματα φέρονται να κατέληξαν μέσω απευθείας αναθέσεων ή εταιρειών χωρίς υποδομές και προσωπικό, με ύποπτες αναλήψεις μετρητών και μεταφορές σε προσωπικούς λογαριασμούς χωρίς επαρκή δικαιολόγηση.
Ο γραμματέας του ΠΑΣΟΚ ζήτησε την αναστολή της κομματικής του ιδιότητας μέχρι να διαλευκανθεί πλήρως η υπόθεση. Η εικόνα του «θεσμικού παράγοντα» έδωσε τη θέση της σε έναν συνδικαλιστή που απολογείται.
