Τoυ Δημήτρη Αβραμόπουλου, πρώην Ευρωπαίου επιτρόπου
Η ΦΡΑΣΗ «η σωστή πλευρά της ιστορίας» ακούγεται ολοένα και συχνότερα στον δημόσιο λόγο.
Πολιτικοί, αναλυτές και σχολιαστές τη χρησιμοποιούν για να περιγράψουν θέσεις που θεωρούν ηθικά ή στρατηγικά αναγκαίες.
Ωστόσο, άλλο η στιγμιαία στάση στη «σωστή πλευρά» και άλλο η ιστορική δικαίωση που έρχεται, εάν και όταν έρθει, σε βάθος χρόνου.
ΑΝΑΜΕΣΑ σε αυτούς τους δύο χρόνους μεσολαβεί η ίδια η ιστορία. Γεγονότα, ανατροπές και νέες ισορροπίες συχνά αναδεικνύουν ότι όσα φαίνονταν αυτονόητα στην αρχή δεν παραμένουν τέτοια στη συνέχεια.
Η στιγμιαία ταύτιση με την κυρίαρχη τάση μπορεί να εξυπηρετεί πρόσκαιρα πολιτικά οφέλη, αλλά στερείται στρατηγικού βάθους.
Και έτσι, η επικαλούμενη «σωστή πλευρά της ιστορίας» μπορεί να κλείσει την πόρτα σε μελλοντικές εξελίξεις αντί να την ανοίξει.
ΤΟ ΝΑ ΕΥΘΥΓΡΑΜΜΙΖΕΤΑΙ κανείς με τις επιταγές της στιγμής δεν αποτελεί απόδειξη ιστορικής διορατικότητας.
Άλλο ιστορική ενόραση και άλλο προσαρμογή στη μόδα της εποχής. Η ενόραση απαιτεί κατανόηση δομικών τάσεων και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, ενώ η προσαρμογή αρκείται στην επιφανειακή ανταπόκριση στη συγκυρία.
ΣΕ ΑΥΤΟ το πλαίσιο αναδεικνύεται και μια κρίσιμη πραγματικότητα: όπως εξελίχθηκαν τα πράγματα, αυτό που καθορίζει πλέον την εξωτερική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν είναι μια συνεκτική ευρωπαϊκή στρατηγική η οποία ποτέ δεν διαμορφώθηκε σε ενιαίο λόγο, αλλά το εθνικό συμφέρον κάθε κράτους-μέλους.
Οι κυβερνήσεις, μπροστά σε κρίσιμα διλήμματα, ανατρέχουν όχι σε ευρωπαϊκές αρχές και κοινές προτεραιότητες, αλλά στον εθνικό υπολογισμό κόστους και οφέλους.
Και αυτός ο υπολογισμός επιβεβαιώνεται πάντα στον ιστορικό χρόνο, όχι στη ρητορική της στιγμής.
Γι’ αυτό και πολλές αποφάσεις που λαμβάνονται υπό την πίεση της επικαιρότητας αναδεικνύονται εκ των υστέρων προβληματικές ή και αδιέξοδες.
ΣΤΗΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ πολιτική, αυτό που κρίνει μια επιλογή δεν είναι η ηθική ικανοποίηση της στιγμής, αλλά η συνολική αποτίμηση των αποτελεσμάτων.
Και τα αποτελέσματα έρχονται αναπόφευκτα σε βάθος χρόνου. Τότε αποκαλύπτεται εάν πράγματι βρεθήκαμε στη σωστή πλευρά της ιστορίας ή αν απλώς ακολουθήσαμε τις προσταγές της συγκυρίας.
Η ΥΠΟΘΕΣΗ της Ουκρανίας είναι χαρακτηριστική. Η άμεση, σχεδόν αυτόματη ευθυγράμμιση της Ευρώπης θεωρήθηκε αυτονόητη.
Σήμερα όμως το τοπίο είναι πολύ πιο σύνθετο. Η δυναμική επανεμφάνιση του Ντόναλντ Τραμπ, οι αποκλίνουσες στάσεις των ευρωπαϊκών χωρών, η κόπωση κοινωνιών και κυβερνήσεων, οι συζητήσεις για αναδιαμόρφωση των όρων ειρήνης, όλα αυτά επιβεβαιώνουν ότι οι πρώτες βεβαιότητες δεν ήταν δεδομένες.
Και κυρίως δείχνουν πως η Ευρώπη εξακολουθεί να λειτουργεί ως άθροισμα εθνικών επιλογών και όχι ως στρατηγικός δρων που διαμορφώνει τις εξελίξεις.
Η ΣΩΣΤΗ πλευρά της ιστορίας δεν είναι σύνθημα ούτε εργαλείο πολιτικής ευκολίας. Είναι μια θέση που απαιτεί κρίση, διορατικότητα και ικανότητα να βλέπεις πέρα από τον ορίζοντα της εποχής.
Και μόνον όταν περάσουν τα χρόνια αποδεικνύεται ποιος στάθηκε πραγματικά στη σωστή πλευρά της ιστορίας και ποιος απλώς διεκδίκησε τον τίτλο χωρίς να έχει κερδίσει τη δικαίωση του χρόνου.
Πηγή: Ναυτεμπορική
