Το όνομα του Δημήτριου Νενέκου παραμένει συνώνυμο με την προδοσία και το «προσκύνημα», θυμίζοντας μια από τις πιο σκοτεινές σελίδες του Αγώνα του 1821. Από γενναίος αγωνιστής, μεταμορφώθηκε σε συμμάχη του Ιμπραήμ, πολεμώντας εναντίον των πρώην συντρόφων του. Η ιστορία του είναι μια τραγική αντίφαση μεταξύ ηρωισμού και εγχώριων διαιρέσεων που κλόνισαν την Επανάσταση.
Από τον αγώνα στην προδοσία
Ο Νενέκος, Αρβανίτης οπλαρχηγός από τη Ζουμπάτα (σημερινή Πηγή) της Αχαΐας, ξεκίνησε ως αξιόλογος στρατιωτικός διοικητής. Υπό τις διαταγές του Θάνου Κανακάρη και του Μπενιζέλου Ρούφου, πολέμησε στο πλευρό σημαντικών προσώπων όπως ο Κανέλλος Δεληγιάννης, ο Γενναίος Κολοκοτρώνης και ο Ανδρέας Λόντος. Με 2.000 άνδρες υπό τις διαταγές του, διακρίθηκε στην πολιορκία της Πάτρας και του Μεσολογγίου.
Όμως, το 1825, με την εισβολή του Ιμπραήμ και την πτώση κλειδιών πόλεων (Τρίπολη, Ναυαρίνο, Μεσολόγγι), η κατάσταση έγινε απελπιστική για τους Έλληνες. Ο Νενέκος, βλέποντας την υπέρτατη δύναμη των Αιγυπτίων, άλλαξε στρατόπεδο.
Το «προσκύνημα» και η συνεργασία με τον Ιμπραήμ
Ο Ιμπραήμ, γνωρίζοντας την επιρροή του Νενέκου στους Αρβανίτες της περιοχής, του πρόσφερε:
Πλούσια δώρα (χρήματα, γαίες, άλογα)
Τον τίτλο του «Μπέη» με σουλτανικό φιρμάνι
Εξουσία για τον ίδιο και τους απογόνους του
Ο Νενέκος δεν δίστασε: υπέγραψε το «προσκυνοχάρτι» και έγινε ο εγκέφαλος της βίας εναντίον των Ελλήνων που αρνούνταν να υποταχθούν. Μαζί με τους άνδρες του, λειτούργησε ως οπισθοφυλακή του Ιμπραήμ, πολεμώντας ακόμη και σε μάχες όπως αυτή του Τσετσεβά.
Η απάντηση των Ελλήνων: «Τσεκούρι και φωτιά»
Η πράξη του εξόργισε τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, ο οποίος επιτέθηκε στους «προσκυνημένους» με σκληρά αντίποινα:
Κατάληψη και κάψιμο ολόκληρων χωριών
Απαγχονισμοί συνεργατών του Ιμπραήμ
Επικύρωση της επικηρυξίας του Νενέκου
Το τέλος του προδότη
Το 1828, ο Νενέκος δολοφονήθηκε από τον Αθανάσιο Σαγιά, συγγενή του, που ενεργούσε υπό τις εντολές του Κολοκοτρώνη. Ο Φωτάκος αναφέρει ότι ο Σαγιάς αρχικά δίστασε, αλλά τελικά εκτέλεσε την αποστολή του.
Μια τραγική κληρονομιά
Η ιστορία του Νενέκου δεν είναι απλώς η ιστορία ενός προδότη. Είναι η ενσάρκωση των εσωτερικών διχασμών που κλόνισαν την Επανάσταση. Δείχνει πώς η αυτοσυντήρηση, η φιλοδοξία και οι εσωτερικές συγκρούσεις μπορούν να μετατρέψουν έναν ήρωα σε αντίθετο σύμβολο.
Και ενώ η Ελλάδα τελικά απέκτησε την ανεξαρτησία της, η μνήμη του Νενέκου παραμένει μια πικρή υπενθύμιση:
«Η προδοσία δεν είναι μόνο μια πράξη, αλλά μια διαδικασία που ξεκινά με την αμφιβολία και τελειώνει με την καταστροφή».
