Η Ελλάδα αντιμετωπίζει ένα σοβαρό πρόβλημα υπερεκπαίδευσης των νέων, οι οποίοι, παρά τις γνώσεις, τις δεξιότητες και την εκπαίδευσή τους, δυσκολεύονται να βρουν θέσεις εργασίας που να ανταποκρίνονται στα προσόντα τους. Σύμφωνα με στοιχεία του 2023, η χώρα μας κατατάσσεται στην 27η και τελευταία θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προς την απορρόφηση νέων στην αγορά εργασίας, με ποσοστό μόλις 66,2%, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος φτάνει το 85,2%. Η διαφορά των 19 μονάδων υπογραμμίζει το χάσμα που χωρίζει την Ελλάδα από τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ.
Η κατάσταση γίνεται ακόμα πιο ανησυχητική όταν εξετάζουμε τα ποσοστά ανά επίπεδο εκπαίδευσης. Μόνο οι απόφοιτοι Λυκείου βρίσκουν σχετικά εύκολα δουλειά στην Ελλάδα (9η θέση στην ΕΕ), γεγονός που δείχνει ότι οι θέσεις εργασίας που δημιουργούνται είναι κυρίως χαμηλής ποιότητας και δεν απαιτούν υψηλό γνωστικό επίπεδο. Αντίθετα, οι πτυχιούχοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα στην εύρεση εργασίας, με την Ελλάδα να καταλαμβάνει την τελευταία θέση στην ΕΕ και ως προς την υπερεκπαίδευση. Συγκεκριμένα, το ποσοστό υπερεκπαίδευσης στην Ελλάδα φτάνει το 37,4%, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι σημαντικά χαμηλότερος (22,1%).
Ο Χρήστος Γούλας, Γενικός Διευθυντής του Ινστιτούτου Εργασίας (ΙΝΕ) της ΓΣΕΕ, επισημαίνει ότι η νεότερη γενιά στην Ελλάδα είναι η πιο καλά εκπαιδευμένη στην ιστορία της χώρας, με ευρεία πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ωστόσο, η συμμετοχή των νέων ηλικίας 15-29 ετών στην αγορά εργασίας είναι μόλις 36%, ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη, όπου ο μέσος όρος φτάνει το 50%.
Το ελληνικό παράδοξο
Σύμφωνα με τον κ. Γούλα, το πρόβλημα οφείλεται στο παραγωγικό μοντέλο της χώρας, το οποίο ευνοεί την εντατικοποιημένη ανειδίκευτη εργασία στον τομέα των υπηρεσιών, ενώ αποθαρρύνει την ανάπτυξη του δευτερογενούς τομέα και τη δημιουργία θέσεων εξειδικευμένης εργασίας. Αυτό εξηγεί γιατί η Ελλάδα βρίσκεται συστηματικά στις τελευταίες θέσεις στους δείκτες ποιότητας εργασίας και αντιμετωπίζει δυσκολίες στην προσέλκυση εργαζομένων από τις ελληνικές επιχειρήσεις.
Σύγκριση με άλλες χώρες της ΕΕ
Η σύγκριση με άλλες χώρες της ΕΕ αποκαλύπτει το μέγεθος της διαφοράς. Στο ποσοστό απασχόλησης πτυχιούχων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, η Ελλάδα (66,2%) βρίσκεται στην 27η θέση, με την Ιταλία (71,6%) να ακολουθεί αμέσως πιο πάνω. Οι υπόλοιπες χώρες της ΕΕ έχουν ποσοστά άνω του 80%, με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο να φτάνει το 85,2%. Η Κύπρος καταλαμβάνει την 25η θέση με 80,8%, η Ισπανία την 24η με 81%, ενώ η Πορτογαλία βρίσκεται στην 23η θέση με 81,4%. Ακόμα και γειτονικές χώρες των Βαλκανίων, όπως η Ρουμανία (84%) και η Κροατία (81,7%), ξεπερνούν κατά πολύ την Ελλάδα. Εντυπωσιακή είναι η απόδοση της Βουλγαρίας, η οποία με 93,7% καταλαμβάνει την 3η θέση στην ΕΕ, πίσω μόνο από τη Λετονία (94,4%) και τη Μάλτα (96,3%).
Απορρόφηση ανά επίπεδο εκπαίδευσης και τομέα
Η Ελλάδα κατατάσσεται στην 20η θέση στην απορρόφηση πτυχιούχων επαγγελματικής εκπαίδευσης (66,5%), σχεδόν 15 μονάδες κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (80,4%). Παρόμοια εικόνα παρατηρείται και στους απόφοιτους ανώτερης δευτεροβάθμιας και μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, όπου η χώρα μας με 68% βρίσκεται στην 22η θέση, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 77,6%. Μόνο οι απόφοιτοι γενικής εκπαίδευσης (72,7%) έχουν καλύτερη θέση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (67,2%), καταλαμβάνοντας την 9η θέση στην ΕΕ, γεγονός που υπογραμμίζει το χαμηλό επίπεδο ποιότητας των θέσεων εργασίας που δημιουργούνται.
Υπερεκπαίδευση και αναντιστοιχία
Η Ελλάδα βρίσκεται στην τελευταία θέση στην ΕΕ (27η) ως προς την υπερεκπαίδευση, με ποσοστό 37,4%, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 22,1%. Αυτό σημαίνει ότι πολλοί νέοι αναγκάζονται να απασχολούνται σε θέσεις χαμηλότερης ποιότητας από τις γνώσεις και τις δεξιότητές τους. Για παράδειγμα, στον τομέα των τηλεπικοινωνιών και των υπηρεσιών πληροφορίας, η αναντιστοιχία φτάνει το 21,3% (5,9% ο μέσος όρος της ΕΕ), ενώ στο χονδρικό και λιανικό εμπόριο φτάνει το 75,7% (46,3% στην ΕΕ). Στις διοικητικές και υποστηρικτικές δραστηριότητες, το ποσοστό ανέρχεται στο 84,6% (41,8% στην ΕΕ), ενώ στα καταλύματα και την εστίαση φτάνει το 86,3% (71,2% στην ΕΕ) και στη γεωργία το 96,5% (73,1% στην ΕΕ).
Συνολικά, η Ελλάδα αντιμετωπίζει μια σοβαρή κρίση στην αγορά εργασίας, η οποία δεν μπορεί να απορροφήσει τους υπερεκπαιδευμένους νέους, με αποτέλεσμα πολλοί από αυτούς να αναγκάζονται να εργάζονται σε θέσεις που δεν ανταποκρίνονται στα προσόντα τους.
Πληροφορίες από Ναυτεμπορική
