Η συζήτηση της προσφυγής κατά του Προεδρικού Διατάγματος (Π.Δ.) για τη δημιουργία της Περιοχής Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (Π.Ο.Α.Υ.) στις Εχινάδες Νήσους και την Αιτωλοακαρνανία, η οποία είχε προγραμματιστεί για σήμερα, Τετάρτη 5 Φεβρουαρίου 2025, στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), αναβλήθηκε.
Η υπόθεση, που αφορά μία από τις μεγαλύτερες ιχθυοκαλλιεργητικές ζώνες της Ελλάδας, συνολικής έκτασης 22.765 στρεμμάτων, έχει προκαλέσει έντονη αντίδραση από τους κατοίκους και τους φορείς της περιοχής.
Η υπόθεση και οι προσφυγές
Το Προεδρικό Διάταγμα για τη δημιουργία της Π.Ο.Α.Υ. εκδόθηκε μετά την έγκριση μιας Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Σ.Μ.Π.Ε.), η οποία συντάχθηκε από τους ίδιους τους επενδυτές και εγκρίθηκε από τα αρμόδια Υπουργεία. Η διαχείριση της Π.Ο.Α.Υ. ανατίθεται στον φορέα «ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΧΙΝΑΔΩΝ ΝΗΣΩΝ ΚΑΙ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ», ο οποίος αποτελείται αποκλειστικά από επιχειρηματίες του κλάδου της ιχθυοκαλλιέργειας και το Επιμελητήριο Αιτωλοακαρνανίας.
Η προσφυγή κατά του Π.Δ. έχει κατατεθεί από τον Δήμο Ξηρομέρου, την τοπική Επιτροπή Αγώνα και 255 κατοίκους και φορείς της περιοχής. Επιπλέον, συμμετέχουν με ξεχωριστές προσφυγές η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), η Περιφερειακή Ένωση Δήμων Δυτικής Ελλάδας και κάτοικοι του Καλάμου.
Οι αλλαγές και οι ανησυχίες
Η νέα Π.Ο.Α.Υ. προβλέπει σημαντικές αλλαγές στην περιοχή, οι οποίες έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις:
Έκταση ιχθυοκαλλιεργειών: Από 1.080 στρέμματα σήμερα σε 15.263 στρέμματα.
Έκταση για υδρανάπαυση: Από μηδενική σήμερα, σε 7.501 στρέμματα.
Σύνολο δεσμευμένης θαλάσσιας ζώνης: 22.765 στρέμματα – αύξηση 2.006%.
Παραγωγή ψαριών: Από 20.136 τόνους ετησίως σήμερα σε 52.694 τόνους – αύξηση 161,6%.
Επιπλέον, προβλέπεται δέσμευση χερσαίων εκτάσεων για υποστηρικτικές εγκαταστάσεις, χωρίς σαφείς προσδιορισμούς, γεγονός που εγείρει ανησυχίες για αποκλεισμό των πολιτών από παραλιακές εκτάσεις και ακτές.
Οικονομικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις
Οι φορείς που αντιδρούν στην Π.Ο.Α.Υ. επισημαίνουν σοβαρές παρατυπίες και κενά στη διαδικασία έγκρισης του Προεδρικού Διατάγματος, όπως:
Έλλειψη ανεξάρτητης περιβαλλοντικής εκτίμησης: Η μελέτη εκπονήθηκε από τους ίδιους τους επενδυτές.
Παραβίαση της αρχής της χωροταξικής ισορροπίας: Αγνοούνται οι επιπτώσεις στις ζώνες Natura 2000 και στον παράκτιο τουρισμό.
Προβληματικό νομικό πλαίσιο: Ο χωροταξικός σχεδιασμός των υδατοκαλλιεργειών βασίζεται σε ξεπερασμένο θεσμικό πλαίσιο του 2011.
Υποβάθμιση της τοπικής οικονομίας: Περιορισμός των παραδοσιακών επαγγελμάτων και του παράκτιου τουρισμού, ο οποίος αποτελεί βασικό οικονομικό πυλώνα για τις τοπικές κοινωνίες.
Δημόσιοι χώροι υπό ιδιωτικό έλεγχο: Ουσιαστικά, οι παραλίες και οι θάλασσες της περιοχής μετατρέπονται σε ιδιωτική ζώνη επιχειρηματικών συμφερόντων.
Κρίσιμη απόφαση για το μέλλον των ελληνικών θαλασσών
Η απόφαση του ΣτΕ αναμένεται με μεγάλο ενδιαφέρον, καθώς θα αποτελέσει νομικό προηγούμενο για τις υπόλοιπες Π.Ο.Α.Υ. που προβλέπει ο εθνικός σχεδιασμός. Εάν εφαρμοστεί η πλήρης ανάπτυξη των ιχθυοκαλλιεργειών σύμφωνα με το Π.Δ., θα πρόκειται για μία άνευ προηγουμένου μαζική παραχώρηση θαλάσσιου και παράκτιου χώρου στις εταιρείες του κλάδου.
Η υπόθεση των Εχινάδων δεν αφορά μόνο την Αιτωλοακαρνανία, αλλά το σύνολο της χώρας και την περιβαλλοντική πολιτική που θα ακολουθηθεί για το μέλλον των ελληνικών θαλασσών. Η αναβολή της σημερινής συνεδρίασης δίνει χρόνο για περαιτέρω εξέταση των θεμάτων που έχουν τεθεί, ενώ οι φορείς και οι κάτοικοι της περιοχής περιμένουν με αγωνία την τελική απόφαση του ΣτΕ.
Ερωτήματα για το μέλλον
Θα επικυρωθεί το Π.Δ. που μετατρέπει τις Εχινάδες σε βιομηχανική ζώνη ιχθυοκαλλιεργειών;
Θα διασφαλιστεί η ελεύθερη πρόσβαση των πολιτών στη θάλασσα και τις ακτές;
Θα προστατευθεί το παράκτιο και θαλάσσιο περιβάλλον από την ανεξέλεγκτη βιομηχανική εκμετάλλευση;
Η απόφαση του ΣτΕ θα καθορίσει αν το ελληνικό παράκτιο περιβάλλον και οι τοπικές κοινωνίες θα έχουν λόγο στον σχεδιασμό του μέλλοντος τους.
