Ο Συνήγορος του Πολίτη ολοκλήρωσε την έρευνά του σχετικά με το ναυάγιο της Πύλου και ανέδειξε στο πόρισμά του μια σειρά σοβαρών και κατακριτέων παραλείψεων στα καθήκοντα έρευνας και διάσωσης από ανώτερους αξιωματικούς του Λιμενικού Σώματος-Ελληνικής Ακτοφυλακής (Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ.). Από το πόρισμα προκύπτουν σαφείς ενδείξεις για την στοιχειοθέτηση της θανατηφόρας έκθεσης, καθώς και της έκθεσης σε κίνδυνο ζωής, υγείας και σωματικής ακεραιότητας των επιβαινόντων στο αλιευτικό Adriana, σύμφωνα με το άρθρο 306 του Ποινικού Κώδικα, κατά τη διαχείριση του περιστατικού στις 13 και 14 Ιουνίου 2023.
Η Ανεξάρτητη Αρχή αποφάσισε να διεξάγει δική της έρευνα μέσω του Εθνικού Μηχανισμού Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας τον Νοέμβριο του 2023, έπειτα από την ρητή άρνηση του Λιμενικού Σώματος να διεξάγει πειθαρχική έρευνα, όπως είχε ζητηθεί από την Αρχή σε επιστολές της από τον Ιούνιο του 2023, μετά το τραγικό ναυάγιο της Πύλου.
Μετά τη συγκέντρωση αποδεικτικού υλικού περίπου 5.000 σελίδων (συμπεριλαμβανομένων εγγράφων απαντήσεων των εμπλεκομένων υπηρεσιών, δημοσιογραφικών ερευνών, 17 ένορκων μαρτυρικών καταθέσεων, μιας έκθεσης πραγματογνωμοσύνης, μιας γνωμοδότησης που ζήτησε η Αρχή και του φακέλου δικογραφίας από την Εισαγγελία Εφετών Καλαμάτας), καθώς και μετά τη λήψη προφορικών και εγγράφων εξηγήσεων από 10 στελέχη του Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ., στους οποίους είχε διαβιβαστεί όλο το συλλεγέν υλικό, ο Συνήγορος του Πολίτη εξέδωσε πόρισμα 148 σελίδων για το πολύνεκρο ναυάγιο της Πύλου.
Στο πόρισμα της Ανεξάρτητης Αρχής αναλύονται λεπτομερώς τα γεγονότα, οι πράξεις και οι παραλείψεις των εμπλεκομένων στελεχών του Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ. σε σχέση με τις υποχρεώσεις τους σύμφωνα με το νομικό πλαίσιο του Ενιαίου Κέντρου Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης (ΕΚΣΕΔ), ιδίως βάσει της Διεθνούς Σύμβασης Έρευνας και Διάσωσης (SAR). Η ανάλυση καλύπτει την περίοδο από την ειδοποίηση για ένα υπερφορτωμένο αλιευτικό με περίπου 750 μετανάστες από το αντίστοιχο Κέντρο Συντονισμού της Ιταλίας στις 11:00 π.μ. της 13ης Ιουνίου 2023, η οποία επιβεβαιώθηκε και από τον FRONTEX, μέχρι τη βύθιση του πλοίου 15 ώρες αργότερα, τη διάσωση 104 επιζώντων και την ανάσυρση 82 σορών.
Το πόρισμα της Ανεξάρτητης Αρχής καταλήγει σε σαφείς ενδείξεις ευθυνών για οκτώ (8) ανώτερους αξιωματικούς του Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ., οι οποίοι κρίνονται υπεύθυνοι για γνώση και παράβλεψη του κινδύνου για τη ζωή, την υγεία και τη σωματική ακεραιότητα των επιβαινόντων στο αλιευτικό Adriana. Αυτοί κρίνονται ελεγκτέοι για θανατηφόρα έκθεση και έκθεση σε κίνδυνο ζωής, υγείας και σωματικής ακεραιότητας, σύμφωνα με το άρθρο 306 του Ποινικού Κώδικα.
Επίσης, το πόρισμα αξιολογεί την καταγγελία για ρυμούλκηση του αλιευτικού Adriana από το σκάφος του Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ. που κλήθηκε να παρέμβει. Σε αυτό το πλαίσιο, κρίσιμα αποδεικτικά στοιχεία δεν διαβιβάστηκαν στην Αρχή, παρά τα σχετικά αιτήματά της, όπως τα δεδομένα από το κινητό τηλέφωνο του πλοιάρχου του σκάφους, τα οποία βρίσκονται στη διάθεση του Ναυτοδικείου Πειραιά, καθώς και όλες οι συνομιλίες του πλοιάρχου με το ΕΚΣΕΔ του Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ. μέχρι την ανατροπή του αλιευτικού. Το Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ. ενημέρωσε ότι αυτές οι συνομιλίες δεν κατεγράφησαν ψηφιακά, παρά τις διατάξεις που προβλέπουν το αντίθετο.
Παρομοίως, η Αρχή δεν είχε πρόσβαση στο υλικό από τις κάμερες του σκάφους του Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ., καθώς ενημερώθηκε ότι αυτές ήταν εκτός λειτουργίας λόγω βλάβης. Η αξιολόγηση αυτών των αποδεικτικών στοιχείων κρίνεται καθοριστική για την ανάδειξη ευθυνών σχετικά με την πρόκληση του ναυαγίου.
Το πόρισμα της Ανεξάρτητης Αρχής διαβιβάστηκε στον Υπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής για την άσκηση πειθαρχικής δικαιοδοσίας, καθώς και στην αρμόδια Εισαγγελική Αρχή του Ναυτοδικείου Πειραιά, προκειμένου να αξιολογηθεί η αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση των σχετικών ποινικών αδικημάτων.
Ο Συνήγορος του Πολίτη, Ανδρέας Ποττάκης, τόνισε ότι για την Ανεξάρτητη Αρχή, η διαφάνεια της διοικητικής δράσης και η απόδοση ευθυνών, όπου αυτές υπάρχουν, για το πολύνεκρο ναυάγιο της Πύλου αποτελούν θεμελιώδες δικαιοκρατικό αίτημα, άρρηκτα συνδεδεμένο με τον σεβασμό στο κράτος δικαίου. Επίσης, υπογράμμισε την ανάγκη για ενδελεχή διερεύνηση κάθε περιστατικού που σχετίζεται με προσβολή του δικαιώματος στη ζωή, την υγεία και τη σωματική ακεραιότητα.
Ο Συνήγορος υπενθύμισε τις αρχές της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), το οποίο στην υπόθεση του ναυαγίου του Φαρμακονησίου ανέδειξε ότι οι αρχές «δεν έλαβαν, στο πλαίσιο των εξουσιών τους, τα μέτρα που μπορούσαν εύλογα να θεωρηθούν ικανά να αποτρέψουν τον κίνδυνο». Το πρωταρχικό ζήτημα, σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, σε μια επιχείρηση έρευνας και διάσωσης είναι αν οι προσπάθειες των αρχών «επικεντρώθηκαν επαρκώς και καταλλήλως στη ζωή» των εμπλεκομένων προσώπων.
