Η αποτέφρωση παραμένει μια επιλογή που αφορά ακόμη σχετικά μικρό ποσοστό των θανάτων στην Ελλάδα, ωστόσο η χρήση της αυξάνεται σταθερά τα τελευταία χρόνια. Η λειτουργία δύο πλέον Κέντρων Αποτέφρωσης Νεκρών (ΚΑΝ), με συνολικά οκτώ κλιβάνους, αποτυπώνει τη σταδιακή ανάπτυξη μιας υποδομής που μέχρι πρόσφατα απουσίαζε από τη χώρα. Παράλληλα, σε εξέλιξη βρίσκεται η προσπάθεια δημιουργίας δημοτικού αποτεφρωτηρίου στη Θεσσαλονίκη.
Ανάμεσα στα γνωστά πρόσωπα που επέλεξαν την αποτέφρωση ήταν και η Μαργαρίτα Παπανδρέου. Η συγγραφέας και πρώην σύζυγος του Ανδρέα Παπανδρέου πέθανε στις 18 Σεπτεμβρίου 2026, σε ηλικία 103 ετών, και η σορός της μεταφέρθηκε λίγες ημέρες αργότερα στο αποτεφρωτήριο της Ριτσώνας. Σύμφωνα με την επιθυμία της, η τέφρα της επρόκειτο να διασκορπιστεί στη θάλασσα.
Η αποτέφρωση νομιμοποιήθηκε στην Ελλάδα το 2006, χρειάστηκαν όμως δεκατρία χρόνια μέχρι να λειτουργήσει η πρώτη σχετική εγκατάσταση. Το Κέντρο Αποτέφρωσης Νεκρών στη Ριτσώνα άρχισε να λειτουργεί στις 30 Σεπτεμβρίου 2019. Ως τότε, οι οικογένειες που επέλεγαν αυτή τη διαδικασία έπρεπε να μεταφέρουν τις σορούς στο εξωτερικό, με τη Σόφια της Βουλγαρίας να αποτελεί έναν από τους κοντινότερους προορισμούς.
Η εγκατάσταση της Ριτσώνας ξεκίνησε με δύο κλιβάνους, οι οποίοι έχουν πλέον αυξηθεί σε έξι. Από τον Οκτώβριο του 2025 λειτουργεί και δεύτερο αποτεφρωτήριο, στην Αλεξάνδρεια Ημαθίας, με δύο κλιβάνους. Έτσι, η συνολική δυναμικότητα των δύο εγκαταστάσεων ανέρχεται σήμερα σε οκτώ κλιβάνους.
Η σταδιακή αύξηση της ζήτησης
Η μεταβολή αποτυπώνεται και στα ποσοστά. Σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Κοινωνίας Αποτέφρωσης και του αποτεφρωτηρίου της Ριτσώνας, το 2020 οι αποτεφρώσεις αντιστοιχούσαν στο 2,2% των θανάτων στη χώρα. Το ποσοστό αυξήθηκε σε 2,73% το 2021, 3,42% το 2022, 4,60% το 2023, 5,17% το 2024 και 5,71% το 2025. Αν συνυπολογιστούν και οι αποτεφρώσεις στην Αλεξάνδρεια, το συνολικό ποσοστό εκτιμάται πλέον ότι ξεπερνά το 7%.
Παρά την αύξηση, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται χαμηλά σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Για το 2025, τα ποσοστά αποτέφρωσης διαμορφώθηκαν σε 86,69% στη Σλοβενία, 86,48% στη Δανία, 85,64% στην Τσεχία, 84,69% στη Σουηδία, 80,79% στο Ηνωμένο Βασίλειο και 80,33% στην Ελβετία. Στην Ισπανία έφτασαν το 44,99%, στην Ιταλία το 38,16% και στην Πολωνία το 24%.
Στα Βαλκάνια, τα αντίστοιχα ποσοστά είναι χαμηλότερα. Η Βουλγαρία καταγράφει 6,63%, ενώ η Ελλάδα βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις, με χαμηλότερο ποσοστό μόνο στη Ρουμανία, όπου φτάνει το 0,49%.
Σημαντικό ρόλο στην επιλογή φαίνεται να παίζει και το οικονομικό κόστος. Σύμφωνα με εκτιμήσεις επαγγελματιών του κλάδου, η συνολική δαπάνη για μια οικογένεια μπορεί να προσεγγίσει τα 2.500 ευρώ. Η ίδια η διαδικασία διαρκεί περίπου τρεις ώρες και κοστίζει 780 ευρώ στη Ριτσώνα και περίπου 1.000 ευρώ στην Αλεξάνδρεια. Στους χώρους των αποτεφρωτηρίων υπάρχει δυνατότητα διοργάνωσης τελετής αποχαιρετισμού, ενώ μπορεί να πραγματοποιηθεί και σύντομη θρησκευτική τελετή σε χώρο εκτός της εγκατάστασης.
Μια αγορά με αυξανόμενη δραστηριότητα
Η διεύρυνση της ζήτησης έχει δημιουργήσει και έναν οικονομικό κύκλο γύρω από τις υπηρεσίες αποτέφρωσης. Η CREM Services, η εταιρεία που διαχειρίζεται το ΚΑΝ της Ριτσώνας, κατέγραψε το 2025 κύκλο εργασιών 4,95 εκατ. ευρώ, αυξημένο κατά 9,76% σε σχέση με το 2024. Στα έσοδά της περιλαμβάνονται, εκτός από την υπηρεσία αποτέφρωσης, πωλήσεις τεφροδόχων, λουλουδιών και άλλες συναφείς δραστηριότητες.
Τα κέρδη προ φόρων ανήλθαν σε 2,71 εκατ. ευρώ, έναντι 2,5 εκατ. ευρώ το 2024, ενώ τα καθαρά κέρδη μετά τη φορολογία διαμορφώθηκαν σε 2,11 εκατ. ευρώ, από 1,95 εκατ. ευρώ την προηγούμενη χρονιά.
Όπως έχει αναφέρει ο πρόεδρος της Ελληνικής Κοινωνίας Αποτέφρωσης και του αποτεφρωτηρίου της Ριτσώνας, Αντώνης Αλακιώτης, τα κέρδη επανεπενδύονται στην επιχείρηση. Στο πλαίσιο αυτό, η εγκατάσταση επεκτάθηκε από δύο σε έξι κλιβάνους, ενώ αποκτήθηκε νέα έκταση δέκα στρεμμάτων και κατασκευάστηκε κτίριο 1.000 τετραγωνικών μέτρων, με δυνατότητα περαιτέρω επέκτασης. Το κόστος μιας αντίστοιχης επένδυσης, σύμφωνα με τον ίδιο, υπολογίζεται σε 2,5 έως 3 εκατ. ευρώ.
Οι επιλογές για την τέφρα
Μετά την αποτέφρωση, οι συγγενείς μπορούν να παραλάβουν την τεφροδόχο, να επιλέξουν τη φύλαξή της ή να προχωρήσουν στον διασκορπισμό της σε συγκεκριμένο σημείο. Στην Αλεξάνδρεια παρέχεται, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, και η δυνατότητα ενσωμάτωσης της τέφρας στο χώμα του κήπου του ΚΑΝ ή διασκορπισμού της στη θάλασσα.
Υπάρχουν, επίσης, ειδικές υπηρεσίες που προσφέρονται στο εξωτερικό, μέσω των οποίων η τέφρα υφίσταται επεξεργασία και μετατρέπεται σε συνθετικό πολύτιμο λίθο, ο οποίος μπορεί να ενσωματωθεί σε κόσμημα. Το κόστος αυτής της επιλογής κυμαίνεται από 1.500 έως 13.000 ευρώ.
Το σχέδιο για τη Θεσσαλονίκη
Η λειτουργία του αποτεφρωτηρίου στην Αλεξάνδρεια Ημαθίας, στις 24 Οκτωβρίου 2025, άλλαξε τα δεδομένα κυρίως για τη Βόρεια Ελλάδα. Η εγκατάσταση εξυπηρετεί πλέον περιοχές από τη Θεσσαλία έως τον Έβρο και την Ήπειρο, καθώς και τα Ιόνια νησιά, μεταξύ των οποίων η Κέρκυρα, κυρίως για σορούς αλλοδαπών κατοίκων.
Η εξέλιξη αυτή περιόρισε σημαντικά την προσέλευση από τη Βόρεια Ελλάδα στο αποτεφρωτήριο της Ριτσώνας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το δημοσίευμα, στο παρελθόν οι αποτεφρώσεις από την περιοχή αντιστοιχούσαν περίπου στο 10% του συνολικού κύκλου εργασιών της εγκατάστασης, ενώ μετά τη λειτουργία του ΚΑΝ στην Αλεξάνδρεια έχουν σχεδόν μηδενιστεί.
Στη Θεσσαλονίκη, η προσπάθεια για τη δημιουργία δημοτικού αποτεφρωτηρίου ξεκίνησε το 2016, επί δημαρχίας Γιάννη Μπουτάρη, με αρχική χωροθέτηση στα Κοιμητήρια Αναστάσεως του Κυρίου, στην Πυλαία. Το σχέδιο αντιμετώπισε αντιδράσεις από την Εκκλησία και καθυστερήσεις στις απαιτούμενες διαδικασίες. Η σημερινή δημοτική διοίκηση του Στέλιου Αγγελούδη επανέφερε το ζήτημα στο προσκήνιο, προχωρώντας σε επαφές με τα αρμόδια υπουργεία για την αντιμετώπιση πολεοδομικών και περιβαλλοντικών εκκρεμοτήτων.
Στις 12 Ιουνίου 2025 ο Δήμος Θεσσαλονίκης απηύθυνε δημόσια πρόσκληση σε δυνητικούς επενδυτές, προκειμένου να καταγράψει το ενδιαφέρον τους για την κατασκευή και λειτουργία της εγκατάστασης. Αρχικά, τις σχετικές μελέτες και την προετοιμασία της διακήρυξης είχε αναλάβει η Μητροπολιτική Αναπτυξιακή Θεσσαλονίκης. Επειδή η διαδικασία καθυστέρησε, ο δήμος ανέθεσε την ολοκλήρωσή τους σε εξωτερική εταιρεία.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις ανθρώπων του δήμου, το προπαρασκευαστικό στάδιο αναμένεται να ολοκληρωθεί το επόμενο διάστημα, ώστε να ακολουθήσει ο διαγωνισμός για την επιλογή αναδόχου, ο οποίος θα αναλάβει τόσο την κατασκευή όσο και τη λειτουργία του αποτεφρωτηρίου μέσω σύμβασης παραχώρησης.
Στη δημόσια πρόσκληση είχαν ανταποκριθεί τρεις ενδιαφερόμενοι. Ανάμεσά τους η CREM Services, η οποία λειτουργεί τη Ριτσώνα και είχε καταθέσει πρόταση από τον Δεκέμβριο του 2025, προβλέποντας την εγκατάσταση δύο κλιβάνων. Η επένδυση εκτιμάται σε 2,5 έως 3 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, η οικονομική βιωσιμότητα ενός νέου αποτεφρωτηρίου δεν θεωρείται δεδομένη, καθώς, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παραθέτει το δημοσίευμα, απαιτούνται τουλάχιστον 1.200 αποτεφρώσεις τον χρόνο, ενώ σήμερα από τη Θεσσαλονίκη και τις περιοχές βόρεια της Θεσσαλίας προκύπτουν περίπου 500 έως 600.
Ενδιαφέρον είχαν εκδηλώσει επίσης τα γραφεία τελετών «Μπαμπούλας» και «Παχούμης», τα οποία δραστηριοποιούνται στη Θεσσαλονίκη και συνεργάζονται εδώ και χρόνια με αποτεφρωτήρια στη Σόφια και τη Ριτσώνα.
Η αποτέφρωση έχει πλέον αποκτήσει σταθερή παρουσία στην Ελλάδα, με δύο εγκαταστάσεις και αυξανόμενη ζήτηση. Το αν η τάση αυτή θα συνεχιστεί με τον ίδιο ρυθμό και αν θα δημιουργηθούν νέες υποδομές θα εξαρτηθεί, μεταξύ άλλων, από την κοινωνική αποδοχή, το κόστος και τη βιωσιμότητα των σχετικών επενδύσεων.
Πηγή: Το Ποντίκι (pontiki.gr).
