Οι υδατοκαλλιέργειες αποτελούν εδώ και χρόνια μια σημαντική, αλλά και ιδιαίτερα σύνθετη δραστηριότητα για τον θαλάσσιο χώρο του Σαρωνικού. Η συνύπαρξή τους με την παράκτια αλιεία, τον τουρισμό, το φυσικό περιβάλλον και τις καθημερινές δραστηριότητες των τοπικών κοινωνιών δημιουργεί ένα διαρκές πεδίο αντιπαράθεσης και προβληματισμού.
Το ζήτημα αποκτά νέα επικαιρότητα με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για τις υδατοκαλλιέργειες. Οι αλλαγές που προωθούνται αφορούν όχι μόνο τον τρόπο λειτουργίας και ελέγχου των μονάδων, αλλά και το ποιοι έχουν λόγο στη διαμόρφωση των αποφάσεων που επηρεάζουν τον θαλάσσιο χώρο.
Για τις παράκτιες και νησιωτικές περιοχές, το ερώτημα είναι κρίσιμο: μπορεί η ανάπτυξη μιας παραγωγικής δραστηριότητας να προχωρά χωρίς ισχυρές περιβαλλοντικές δικλίδες, ανεξάρτητους ελέγχους και ουσιαστική συμμετοχή των δήμων, των αλιέων και των κατοίκων που ζουν καθημερινά με τις συνέπειες των σχετικών αποφάσεων;
Η δημόσια διαβούλευση για το νομοσχέδιο ανέδειξε ότι το θέμα μόνο περιθωριακό δεν είναι. Οι αντιδράσεις φορέων και δήμων, αλλά και ο σημαντικός αριθμός των σχολίων που κατατέθηκαν ειδικά για τις υδατοκαλλιέργειες, δείχνουν ότι πρόκειται για ένα ζήτημα με έντονο κοινωνικό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Με αφορμή τη δημόσια συζήτηση που έχει ανοίξει, η ΑΚΤΑΙΑ καταθέτει τη δική της τεκμηριωμένη παρέμβαση, ζητώντας αλλαγές στο προτεινόμενο πλαίσιο πριν αυτό φτάσει στη Βουλή. Το πλήρες δελτίο Τύπου της, το οποίο δημοσιεύουμε αυτούσιο, θέτει στο επίκεντρο την περιβαλλοντική προστασία, την ανεξαρτησία των ελέγχων, τη διαφάνεια και —κυρίως— τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στις αποφάσεις που αφορούν τη θάλασσα και το μέλλον των παράκτιων περιοχών.
Ακολουθεί το Δελτίο Τύπου της ΑΚΤΑΙΑΣ:
ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Σοβαρά περιβαλλοντικά και θεσμικά κενά στις νέες προτεινόμενες ρυθμίσεις για τις υδατοκαλλιέργειες
Η ΑΚΤΑΙΑ ζητά ουσιαστικές αλλαγές πριν το νομοσχέδιο κατατεθεί στη Βουλή
11 Σεπτεμβρίου 2026
Η ΑΚΤΑΙΑ καλεί το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων να αναθεωρήσει ουσιαστικά τα άρθρα 22–30 του προτεινόμενου νομοσχεδίου για την αλιεία και τις υδατοκαλλιέργειες πριν από την κατάθεσή του στη Βουλή.
Η βασική ανησυχία είναι σαφής: οι προτεινόμενες ρυθμίσεις δεν προστατεύουν επαρκώς το περιβάλλον, δεν εξασφαλίζουν ανεξάρτητους ελέγχους και δεν προβλέπουν δημόσια πρόσβαση στα δεδομένα. Παράλληλα ενισχύουν την επιρροή του ίδιου του κλάδου χωρίς να εξασφαλίζουν ουσιαστική συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης, των παράκτιων αλιέων και των άμεσα επηρεαζόμενων κοινωνιών στη λήψη αποφάσεων.
Με πρωτοβουλία του Rauch Foundation, η MacAlister Elliott & Partners (MEP)πραγματοποίησε τεχνική αξιολόγηση των προτεινόμενων ρυθμίσεων και κατέθεσε συγκεκριμένες προτάσεις στη δημόσια διαβούλευση.
Περισσότερη επιρροή στον κλάδο – χωρίς αντίστοιχη φωνή στις τοπικές κοινωνίες
Η εκπροσώπηση των παραγωγών στο Εθνικό Συμβούλιο Υδατοκαλλιεργειώνενισχύεται, ενώ δεν προβλέπεται εγγυημένη εκπροσώπηση της τοπικής αυτοδιοίκησης, των παράκτιων αλιέων ή των άμεσα επηρεαζόμενων κοινωνιών.
Παράλληλα, οι φορείς που διαχειρίζονται τις ΠΟΑΥ και στους οποίους συμμετέχουν οι ίδιες οι επιχειρήσεις υδατοκαλλιέργειας, έχουν σημαντικό ρόλο στην περιβαλλοντική παρακολούθηση. Οι επιχειρήσεις δεν μπορούν να ελέγχουν ουσιαστικά τον εαυτό τους. Χρειάζονται ανεξάρτητοι έλεγχοι, χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση, δημόσια εποπτεία και δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων.
Η ανισορροπία αυτή είναι ιδιαίτερα ανησυχητική για τους παράκτιους αλιείς μικρής κλίμακας, οι οποίοι ήδη πιέζονται από τις ανταγωνιστικές χρήσεις του θαλάσσιου χώρου. Το προτεινόμενο πλαίσιο τους επιβάλλει πρόσθετους περιορισμούς και υποχρεώσεις, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει τον θεσμικό ρόλο των παραγωγών υδατοκαλλιέργειας.
Ανεπαρκείς περιβαλλοντικές εγγυήσεις και κυρώσεις
Η «υδρανάπαυση» και η μεταφορά μιας μονάδας σε άλλη περιοχή δεν πρέπει να αποτελούν διέξοδο για επιχειρήσεις που έχουν προκαλέσει περιβαλλοντική βλάβη, ούτε να μεταφέρουν απλώς την περιβαλλοντική πίεση από μία περιοχή σε άλλη. Απαιτούνται σαφείς όροι για την παύση της δραστηριότητας, την ανεξάρτητη αξιολόγηση και την πλήρη αποκατάσταση του περιβάλλοντος.
Η προτεινόμενη ρύθμιση αυξάνει από 24 σε 30 μήνες τον χρόνο απομάκρυνσης των εγκαταστάσεων μετά τη λήξη μιας μίσθωσης — μια παράταση που η ΑΚΤΑΙΑ θεωρεί αδικαιολόγητη και ζητά να μην υιοθετηθεί
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν και οι κυρώσεις. Τα προβλεπόμενα πρόστιμα των €3.000–€30.000 δεν λειτουργούν αποτρεπτικά για μεγάλες επιχειρήσεις, ούτε προσεγγίζουν το πραγματικό κόστος απομάκρυνσης εγκαταλελειμμένων εγκαταστάσεων και αποκατάστασης του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Σύμφωνα με την εμπειρία εθελοντικών οργανώσεων που έχουν αναλάβει τέτοιους καθαρισμούς στην Ελλάδα, το κόστος απομάκρυνσης μιας εγκαταλελειμμένης μονάδας μπορεί να ξεπεράσει τις €200.000.
Στην Ελλάδα έχουν ήδη καταγραφεί πάνω από 173 εγκαταλελειμμένες μονάδες υδατοκαλλιέργειας, αφήνοντας πίσω εξοπλισμό και απόβλητα. Παράλληλα, η νέα ρύθμιση προβλέπει ότι το ημερήσιο πρόστιμο των €500 και τα σχετικά μέτρα θα ενεργοποιούνται 90 ημέρες μετά τη διαπίστωση της παράβασης, αντί για 20 ημέρεςπου ισχύει σήμερα.
Η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» πρέπει να εφαρμόζεται στην πράξη: οι κυρώσεις πρέπει να είναι πραγματικά αποτρεπτικές και οι εταιρείες να καλύπτουν ολόκληρο το κόστος αποξήλωσης, καθαρισμού και αποκατάστασης — όχι οι τοπικές κοινωνίες ή το Δημόσιο.
Ισχυρή δημόσια αντίδραση
Τα εννέα άρθρα για τις υδατοκαλλιέργειες συγκέντρωσαν 99 από τα 355 δημοσιευμένα σχόλια της δημόσιας διαβούλευσης, δηλαδή σχεδόν το 28% του συνόλου. Αυτό συνέβη παρότι οι υδατοκαλλιέργειες δεν αναφέρονταν ούτε στον επίσημο τίτλο ούτε στη σύντομη περιγραφή της διαβούλευσης.
Στη διαβούλευση κατατέθηκαν επίσης τα κοινά συμπεράσματα 36 παράκτιων και νησιωτικών δήμων, οι οποίοι έχουν ήδη ζητήσει ουσιαστικές αλλαγές στην πολιτική της χώρας για τις υδατοκαλλιέργειες.
«Οι δήμοι, οι παράκτιοι αλιείς και οι άνθρωποι που ζουν με τις συνέπειες αυτών των αποφάσεων πρέπει να έχουν φωνή στη λήψη τους. Δεν μπορούμε να ενισχύουμε την επιρροή του κλάδου, ενώ οι τοπικές κοινωνίες μένουν χωρίς εγγυημένη εκπροσώπηση.
Οι επιχειρήσεις δεν μπορούν να ελέγχουν τον εαυτό τους και οι κυρώσεις δεν μπορούν να είναι τόσο χαμηλές ώστε η παραβίαση των κανόνων να αποτελεί απλώς κόστος λειτουργίας. Χρειαζόμαστε ανεξάρτητους ελέγχους, ουσιαστικές περιβαλλοντικές εγγυήσεις και σαφή ευθύνη για την πλήρη αποκατάσταση.»
— Εύα Δουζίνα, Εκπρόσωπος της Ακταίας
Η ΑΚΤΑΙΑ ζητά:
- ουσιαστική συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης, των παράκτιων αλιέων και των επηρεαζόμενων κοινωνιών στη λήψη αποφάσεων,
- ανεξάρτητους περιβαλλοντικούς ελέγχους και δημόσια πρόσβαση στα δεδομένα,
- σαφείς περιβαλλοντικές εγγυήσεις για την υδρανάπαυση, τη μετεγκατάσταση και την πλήρη αποκατάσταση,
- πραγματικά αποτρεπτικές κυρώσεις και εφαρμογή της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει», και
- δημοσίευση της έκθεσης της διαβούλευσης και του αναθεωρημένου κειμένου πριν το νομοσχέδιο προχωρήσει στη Βουλή.
Η αρχή είναι απλή: ο κλάδος δεν μπορεί να αυτοελέγχεται. Οι δήμοι, οι παράκτιοι αλιείς και οι κοινωνίες που επηρεάζονται πρέπει να έχουν θέση στο τραπέζι των αποφάσεων. Τέλος, η παραβίαση των κανόνων δεν μπορεί να κοστίζει λιγότερο από τη συμμόρφωση με αυτούς.
Σχετικά με την ΑΚΤΑΙΑ
Η ΑΚΤΑΙΑ είναι πανελλήνια συμμαχία ομάδων πολιτών, μη κερδοσκοπικών οργανισμών, επιστημόνων και πολιτών από περισσότερες από 20 κοινότητες σε όλη την Ελλάδα. Εργάζεται με βάση επιστημονικά και τεκμηριωμένα στοιχεία για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, των παράκτιων κοινωνιών και των βιώσιμων τοπικών οικονομιών.
