Το τηλέφωνο χτυπά από άγνωστο αριθμό. Απαντάμε και, ύστερα από μια μικρή παύση, ακούμε μια φωνή να ρωτά: «Με ακούτε;». «Ναι», απαντάμε σχεδόν μηχανικά. Και τότε η γραμμή κλείνει.
Το σενάριο κυκλοφορεί εδώ και χρόνια μαζί με μια ιδιαίτερα τρομακτική προειδοποίηση: οι απατεώνες θέλουν να ηχογραφήσουν τη λέξη «ναι», ώστε να τη χρησιμοποιήσουν ως απόδειξη ότι εγκρίναμε μια αγορά, μια τραπεζική συναλλαγή ή ένα συμβόλαιο.
Υπάρχει πραγματική απάτη πίσω από αυτή την ιστορία. Όχι όμως ακριβώς με τον τρόπο που συχνά παρουσιάζεται.
Η απάτη
Το φαινόμενο είναι αρκετά πραγματικό διεθνώς, ώστε η αμερικανική Federal Communications Commission (FCC) να έχει εκδώσει επίσημη προειδοποίηση ήδη από το 2017.
Οι απατεώνες τηλεφωνούν και κάνουν μια ερώτηση στην οποία είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα απαντήσουμε καταφατικά: «Με ακούτε;», «Είστε ο τάδε;», «Είστε ο ιδιοκτήτης του σπιτιού;».
Η FCC είχε προειδοποιήσει ότι η καταγεγραμμένη απάντηση θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε παραποιημένη ηχογράφηση ώστε να εμφανίζεται ότι ο καταναλωτής είχε συναινέσει σε κάποια χρέωση. Έχουν υπάρξει μάλιστα υποθέσεις στις οποίες ηχογραφήσεις φέρονταν να έχουν μονταριστεί ώστε να δημιουργείται ψευδής εικόνα συναίνεσης.
Αυτό όμως απέχει πολύ από τον ισχυρισμό ότι όποιος έχει ένα ηχογραφημένο «ναι» μπορεί αυτομάτως να πάρει χρήματα από τον τραπεζικό μας λογαριασμό.
Μύθος: Η δύναμη του «ναι»
Εδώ βρίσκεται η σημαντικότερη παρανόηση.
Ένα ηχογραφημένο «ναι» δεν είναι PIN, δεν είναι CVV, δεν είναι κωδικός e-banking και δεν αντικαθιστά από μόνο του τους μηχανισμούς ταυτοποίησης μιας τράπεζας.
Είναι χαρακτηριστικό ότι οι κανόνες της αμερικανικής Federal Trade Commission για τηλεφωνικές πληρωμές απαιτούν πολύ περισσότερα για να τεκμηριωθεί προφορική εξουσιοδότηση. Η ηχογράφηση πρέπει να δείχνει ότι ο καταναλωτής ενημερώθηκε για συγκεκριμένα στοιχεία της συναλλαγής – μεταξύ άλλων τι αγοράζει, πόσο θα χρεωθεί, πότε θα γίνει η χρέωση και ποιος λογαριασμός αφορά – και ότι πράγματι την ενέκρινε.
Επομένως, αν απαντήσαμε «ναι» σε έναν άγνωστο και εκείνος έκλεισε, δεν υπάρχει λόγος να θεωρήσουμε ότι απέκτησε ξαφνικά πρόσβαση στα χρήματά μας.
Τότε γιατί προσπαθούν να μας κάνουν να μιλήσουμε;
Υπάρχει ένας πολύ πιο πρακτικός λόγος. Μια απάντηση αποδεικνύει ότι ο αριθμός είναι ενεργός και ότι ένας πραγματικός άνθρωπος σηκώνει το τηλέφωνο και ανταποκρίνεται.
Αυτό έχει αξία για όσους πραγματοποιούν μαζικές αυτοματοποιημένες κλήσεις. Το Better Business Bureau επισημαίνει ότι η απάντηση μπορεί να επιβεβαιώσει στον απατεώνα ότι πρόκειται για πραγματικό αριθμό, ο οποίος ενδέχεται στη συνέχεια να αποτελέσει στόχο νέων κλήσεων.
Και η FTC συνιστά, όταν αντιλαμβανόμαστε ότι πρόκειται για ανεπιθύμητο robocall, να κλείνουμε το τηλέφωνο χωρίς να πατάμε αριθμούς ή να ακολουθούμε οδηγίες της κλήσης.
Και τι αλλάζει τώρα με την τεχνητή νοημοσύνη;
Εδώ υπάρχει ένας νεότερος κίνδυνος, αλλά και πάλι χρειάζεται μέτρο. Η τεχνολογία voice cloning επιτρέπει πλέον τη δημιουργία πειστικών απομιμήσεων ανθρώπινης φωνής από ηχητικά δείγματα. Ήδη χρησιμοποιείται σε απάτες όπου κάποιος εμφανίζεται να είναι συγγενής, εργοδότης ή άλλο γνωστό πρόσωπο και ζητά επειγόντως χρήματα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε απατεώνας που μας κάνει να πούμε ένα μονολεκτικό «ναι» μπορεί αυτομάτως να δημιουργήσει τέλειο ψηφιακό αντίγραφό μας.
Σημαίνει όμως ότι έχουμε έναν ακόμη λόγο να μη συνεχίζουμε μια ύποπτη συνομιλία και να μη χαρίζουμε σε αγνώστους μεγαλύτερα δείγματα της φωνής μας.
Είπα «ναι». Τι πρέπει να κάνω τώρα;
Πρώτα απ’ όλα, δεν πανικοβαλλόμαστε.
Αν το μόνο που κάναμε ήταν να απαντήσουμε «ναι» ή «σας ακούω» και δεν δώσαμε προσωπικά στοιχεία, κωδικούς, αριθμό κάρτας ή OTP, δεν υπάρχει λόγος να ακυρώσουμε κάρτες ή να αλλάξουμε όλους τους κωδικούς μας.
Μπορούμε να μπλοκάρουμε τον αριθμό και να είμαστε πιο προσεκτικοί σε επόμενες ύποπτες κλήσεις.
Καλό είναι επίσης να παρακολουθούμε τις κινήσεις των λογαριασμών και των καρτών μας. Αυτό άλλωστε είναι χρήσιμο ανεξάρτητα από το συγκεκριμένο περιστατικό.
Και δεν πρέπει να εμπιστευόμαστε τον αριθμό που εμφανίζεται στην οθόνη: οι απατεώνες μπορούν μέσω caller ID spoofing να κάνουν μια κλήση να φαίνεται ότι προέρχεται από διαφορετικό ή ακόμη και οικείο αριθμό.
Τι απαντάμε λοιπόν στο «Με ακούτε;»
Δεν χρειάζεται να ζούμε με τον φόβο της λέξης «ναι».
Εάν όμως μια άγνωστη κλήση ξεκινά με περίεργη παύση, αυτοματοποιημένη φωνή ή μια ερώτηση που φαίνεται σχεδιασμένη αποκλειστικά για να αποσπάσει καταφατική απάντηση, το ασφαλέστερο είναι απλώς να κλείσουμε.
Και αν κάποιος ισχυρίζεται ότι τηλεφωνεί από την τράπεζα, την εφορία, έναν πάροχο ή άλλη υπηρεσία και ζητά προσωπικά ή οικονομικά στοιχεία, κλείνουμε και επικοινωνούμε εμείς με τον οργανισμό από τον επίσημο αριθμό του.
Η ουσία, λοιπόν, δεν είναι ότι πρέπει να αφαιρέσουμε τη λέξη «ναι» από το λεξιλόγιό μας.
Ο μύθος είναι ότι ένα «ναι» αρκεί για να αδειάσει τον λογαριασμό μας. Ο πραγματικός κίνδυνος είναι ότι μια αθώα απάντηση μπορεί να είναι απλώς η αρχή μιας πολύ πιο οργανωμένης προσπάθειας εξαπάτησης.
Πηγή: Ναυτεμπορική
